Насловов е можеби збунувачки, но не станува збор за маж што се идентификувал како жена. „Стив“ била пионерка во областа на компјутерскиот софтвер, која од дете бегалец станала една од највлијателните фигури во британската технолошка индустрија. Претставувајќи се како маж.

„Каунтерклоквајз“ е експеримент на психологот Елен Ленгер, првата жена која добила статус на редовен професор по психологија на Харвард. Преку него таа покажала дека нашите уверувања и ставови можат значително да влијаат врз физичкото и менталното здравје, особено врз чувството за тоа колку сме всушност стари.

Нов документарец на Нетфликс истражува една од најконтроверзните и бизарни приказни во современиот шах. Наместо само спортска анализа, филмот се фокусира на медиумската сензација, гласините и конфликтот меѓу двајца шахисти, откривајќи ја и темната страна на овој интелектуален спорт.

Необична и трогателна приказна за едно девојче од Палермо, чието тело речиси еден век останало неверојатно сочувано. Станува збор за спој на родителска љубов, научна вештина и мистерија што со години ги привлекува посетителите и истражувачите.

Како пример за книжевни експерименти во кои дело се пишува без одредена буква обично се спомнува романот на Жорж Перек на француски јазик од 1969. Но тоа, цели 30 години претходно, го направил еден Американец.

Фразата денес најчесто ја користиме кога сакаме да ја намалиме непријатната тишина меѓу непознати луѓе – на состаноци, работилници или дружења. Но зад овој израз стои долга историја која нема врска со игри за запознавање, туку со опасни пловидби, трговија и книжевност од раниот нов век.

Во раниот нов век, кога стаклото почнало да го менува начинот на кој луѓето го гледаат светот - преку леќи, телескопи и микроскопи - се појавува необична психолошка појава: луѓе кои искрено верувале дека нивното тело е направено од стакло. Овој феномен ни открива како менливите историските стравови создаваат метафори преку кои луѓето ја изразуваат својата ранливост - кои за нив додуша се многу повеќе од метафори.

Во време кога „инфлуенсер“ најчесто значи брз и ефемерен дигитален спектакл, појавата на Лук Амадеус Раниери, попознат под неговото „уметничко“ име, делува речиси анахроно. И токму затоа е толку фасцинантна.

„Несопирливиот“ ја раскажува вистинската приказна за борачот Ентони Роблес, роден без десна нога, кој станал национален факултетски првак. Како филм тој запаѓа во стандардната (и помалку излитена) шема на спортски биографии, но е повод да дознаеме за оваа необична животна приказна. 

Можеби сте забележале дека во Скопје во последно време често се организираат бувљаци или катчиња за размена на облека и други предмети. На еден таков наидовме на обемна книга во дебели корици, која со голема систематичност и интердисциплинарност одбележува 100-годишен јубилеј од првата поставена железничка пруга на територија на Македонија. Тоа што во 2023-та не излегло ново вакво издание, за 150-годишнината, покажува колку нештата се смениле. На полошо.

Српска авторка и патеписец која во 2011 година, на околу четириесетгодишна возраст, го напушта својот дотогашен стабилен живот и тргнува на патување околу светот – со велосипед. Во изминатите повеќе од тринаесет години таа има поминато низ повеќе од 50 земји на неколку континенти. На јутјуб можете да ја најдете под „Циклономад“.

„Му ставија стент“ е честа завршница на кардиолошка интервенција денес. Но зад овој термин стои приказна што започнува во стоматологијата во 19 век, продолжува преку воената хирургија и завршува со револуционерни интервенции во современата медицина.

Иако античките лекари немале пристап до современото знаење за телото и неговите биохемиски процеси, нивната способност за внимателно набљудување често доведувала до изненадувачки точни описи на болестите. Така е и со дијабетесот – состојба која старогрчките лекари ја препознале и опишале со голема прецизност, иако не ги разбирале нејзините вистински причини.

Во свет во кој границите се строго исцртани, а државноста е прашање на политика, историја и моќ, постои и една поинаква „земја“ – создадена од фантазија, хумор и желба за бегство од секојдневието. Слоуџамастан, самопрогласена микродржава во пустината на Калифорнија, е токму таков експеримент.

Во време кога авторитетот често се гради преку титула или униформа, границата меѓу вистината и претставата станува сè понејасна. Приказната за „лажниот адмирал“ звучи како сценарио за сатиричен филм, но всушност открива колку лесно симболите на моќ и престиж можат да создадат илузија што трае со години.

Игра со која пред се ќе се идентификуваат оние во академските кругови. Но корисна и за другите, да видат како им е на првите. Малку хумор и (како и секогаш во хуморот) доза реалност го претвора научниот свет во поле за (не)културен натпревар помеѓу научниците, каде што не победува најпаметниот, туку најцитираниот.

Историјата на автомобилот обично се раскажува како приказна за изуми, машини и машки гении. Но зад еден од клучните пресврти стои Берта Бенц - жена која не само што верувала во идејата за автомобил, туку и ја претворила во реалност на патот. Нејзиното храбро патување во 1888 година не било само авантура, туку момент што засекогаш ја променил перцепцијата за моторното возило.

Во популарната култура, научникот речиси секогаш изгледа исто: бел мантил, очила, епрувети и некаква мистериозна опрема. Но оваа слика не е природна ниту вечна – таа е резултат на долга историска трансформација во која модата, хигиената и општествените очекувања постепено ја обликувале јавната претстава за науката.

Во 1745 година, Јохан Беслер умира паѓајќи од ветерница што самиот ја градел. Ова означува крај на живот обележан со сиромаштија, скандали и напуштеност. Но она што го оставил зад себе не беше само лична трагедија, туку и една од највознемирувачките научни мистерии на раното модерно доба: дали навистина постоела машина што може да се движи вечно или светот бил сведок на една од најуспешните измами во историјата?

Дебитантски филм на германско-швајцарската режисерка Марија Брендл (достапен на ХБО), во кој таа се навраќа на малку познат, но историски значаен судски процес. Базиран на вистински настани, филмот ги отвора прашањата за срамот, моралот и борбата за женска еманципација, следејќи ја судбината на младата шивачка, обвинета во 1904 година за убиството на својот петгодишен син.

Двапати годишно, часовниците се поместуваат, а заедно со нив и нашето чувство за време. Иако оваа практика изгледа како едноставна техничка мерка, зад неа стои сложена историја исполнета со идеи, заблуди и постојани расправи.

Ако сте адвокат, нотар, правник, ова сигурно не ви е баш нешто „вау“, бидејќи терминот го слушате речиси секој ден. Ама можеби дури и вие не знаете од каде потекнува. 

Знаеме од школските читанки и од составите што требаше да ги пишуваме за „Пролетта во нашиот град“. Постои едно мало цветче што тивко го најавува доаѓањето на „подобриот“ дел од годината. Нежно, но упорно, тоа се пробива низ снегот и мразот, носејќи порака за надеж и обновување за оние што ќе застанат да го забележат. 

Технологијата за којашто станува збор денес е дел од секојдневието – ја користиме за поврзување слушалки, телефони и други уреди без кабли. Но зад ова име се крие неочекувана приказна што води сè до времето на Викинзите.