Bookbox

Не толку одамна, да си новинар-репортер од далечни дестинации наликувало на акционен филм, во кој главниот лик требало да се соочи со нешто повеќе од прес конференции, мејлови и соопштенија. Таква е и оваа приказна, за едно известување од Судан, кое е на граница на книжевност - полно сетилни впечатоци и ликови кои не се среќаваат во стерилните вести. Такво е, на граница на фикција, и затоа што до оригиналните материјали сега веќе е речиси невозможно да се дојде. Останува барем фрагменти да се спасат од заборавот.

Во време кога сè се случува сè побрзо, во еден средновековен храм во Германија веќе четврт век се изведува најбавниот музички концерт во светот. Делото на авангардниот композитор Џон Кејџ е замислено да трае неверојатни 639 години, а секоја промена на акорд претставува вистински историски настан што привлекува посетители од целиот свет.

Како Луис Армстронг станал „Сачмо“?

Малкумина музичари оставиле толку длабока трага во историјата на џезот како Луис Армстронг. Освен по виртуозната свирка на труба и препознатливиот глас, тој остана запаметен и по прекарот „Сачмо“, кој со текот на времето стана речиси подеднакво славен како и неговото вистинско име. Зад овој необичен прекар се крие интересна приказна, исполнета со хумор, случајности и духот на Њу Орлеанс.

Од трпезата на Хомер: осврт за Нолановата „Одисеја“ на наша класичарка

Во моментов во светот класичните филолози, благодарение на новата екранизација на древниот еп, ги живеат своите (или ворхоловите) пет минути, кои кој знае кога пак ќе се повторат. Сведочевме дури и јавни препукувања (како она помеѓу преведувачката на „Одисеја“ на англиски Емили Вотсон и писателката Џој Керол Оутс), во кои не изостанаа и политички тонови. Нашата академска средина не е до толку возбудена по ова прашање, но професорката Даниела Тошева од Институтот за класични студии при Филозофскиот факултет се согласи, специјално за Букбокс, да ги пренесе своите впечатоци за филмското дело произлезено од трпезата на Хомер, од која - еве - уште има да се мези.

Од богот Пан до паника

Голем број зборови што секојдневно ги користиме имаат корени во античката митологија. Еден од нив е и зборот „паника“, чија историја нè води до богот Пан – заштитникот на дивата природа, овчарите и планините. Старите Грци верувале дека токму тој е виновен за ненадејниот страв што ги обзема и луѓето и животните, а тоа верување оставило трага и во современиот јазик.

Дали Македонија имала вакцина против голема сипаница во 19 век?

Автобиографијата на Марко Цепенков содржи голем број интересни етно-историски детали. Еден од нив зборува за „бележење“ на деца од голема сипаница, нешто што го правел неговиот татко, „еќимот на сиромасите“, Коста Цепенков. Дали е можно да станува збор за некаква прото-вакцина?

Хедшринкер, пого: 100 години стари зборови од англискиот

1921 била година кога во англискиот јазик се појавиле изрази кои потоа се прелеале во меѓународниот жаргон, а постојат и денес како дел од официјалната реторика и сленгот на повеќе јазици.

Кога преплашениот Боуви го сретна Ленон

Не денот кога Боуви ќе полнеше 74 години, ново интервју со продуцентот Тони Висконти ја опишува средбата која довела до создавање на хитот „Фејм“.

Кога 40 самураи прв пат прошетале по улиците на Лондон и Париз

Приказната за првата официјална посета на јапонска делегација на САД и Европа е полна со хумористични анегдоти за културни недоразбирања. Како глетката на самурај како му го чува мечот на својот надреден во тоалет на луксузен париски хотел, и му свети со хартиена ламба под зачудените погледи на Европејците и светлината на тогаш веќе постоечките гасни светилки.

Киднаперите на деца-пејачи од 17 век

За англискиот кралски хор да ги содржи најдобрите детски гласови во земјата, тие морале некако да се „регрутираат“. А ако не сакале со мило, тогаш - со официјална дозвола - тоа можело да се стори и на сила. 

„Жељко Книвалд: белешки од потрагата по авторот на првиот стрип создаден во Македонија“ од А. Стеванов

Ако никогаш не сте го слушнале името од насловот, не сте единствени. Станува збор за некогашен ученик во Втората машка гимназија во Скопје, кој е автор на првиот стрип во Македонија. Оваа книга претставува потрага по детали за неговиот живот, но и опис на контекстот во кој настанале неговите цртежи.

Музејот на паразити во Токио

Можеби и не е најатрактивната туристичка дестинација покрај сите убавини во Јапонија, но еден музеј Мегуро во Токио е рај за паразитолозите. Можеби после пандемијава некој ќе отвори и музеј на вируси?

Дали метрономот на Бетовен му бил расипан?

Бетовен бил еден од првите композитори кои работеле со метроном. Со оглед на тоа што првите излегле во 1817, тоа значи дека тој имал 47 кога оваа алатка станала модерна. Сега историчарите на музиката и диригентите мака мачат да сфатат дали пребрзите темпа на неговите композиции се грешка, или тој навистина сакал да се свират со неверојатна брзина?

Нигерискиот џезер кој се борел против нацистите во Полска

Џез музичарот Огаст Агбула Браун веќе живеел во Полска 17 години, кога во 1939 станал дел од антифашистичкото движење во земјата.

Кои дела ќе се ослободат од авторски права во 2021?

Традиционално на почетокот од новата година известуваме за тоа на кои значајни дела им истекуваат авторските права и влегуваат во јавен домен. Лани тоа беа оние создадени во 1924, како „Волшебниот рид“ на Томас Ман или „Рапсодијата во сино“ од Гершвин. Оваа година на списокот има џез класици и неколку битни книги.

Дранкештајн и Мобидринк: коктели со вкус на книжевност

Пандемијата актуелизираше активности кои ни помогнаа да ја преживееме годината што изминува - пиење сами или во кругот на најблиските. Книгава нуди бонус, пиење коктели кои асоцираат на книги.

Tајната експедиција на Хитлер на Антарктикот

Приказната почнува летото 1936. Во склоп на подготовките за новата војна на Хитлер било зголемувањето на ефикасноста на домашното производство на путер, млеко, сирење, сланина и други продукти. Во тоа време маслото од кит било една од главните состојки на маргаринот. А Германците јаделе многу маргарин.

Американскиот политичар кој самиот си го оперирал пенисот (и умрел)

Гавернор Морис (1752-1816) бил американски државник, еден од основачите на САД и автор на преамбулата на американскиот устав. Иако историјата го памети како брилијантен ум, истиот тој крајно глупаво си го скратил животот.

Модна историја: кога забранетата облека е најслатка

Историјата на облеката е полна со обиди на владетелите да воспостават правила за тоа што е, а што не е дозволено да носат „обичните“ луѓе. Таквите обиди често комично пропаѓале.

Пештерскиот човек никогаш не би одел на пилатес

Нова книга го отфрла популарниот мит дека вежбањето е нешто што природно им лежи на луѓето. Мала прелиминарна утеха за да ги поминеме празниците легачки.

Откритија од 2020 кои можат да водат до нови пронајдоци

Повеќето откритија за кои станува збор имаат врска со начинот на кој преживуваат риби, бумбари, молци и пчели. Очигледно има уште многу што би можеле да научиме од нив, иако начинот на кој би го користеле тоа знаење може да биде и морничав.

„Смрт за 2020“ (2020)

Мокументарец кој ич не е смешен. Затоа што, како во оној виц за полицајците, нема ништо смешно во 2020 - сè е вистина.

Демоните како помагачи на науката

Обично етикетирани како „суеверија“, верувањата во зли натприродни суштества не се примитивни и ненаучни - тие се од суштинско значење за нашето разбирање на светот.

Заборавениот интерпункциски знак кој добро ќе ни дојде во 2021

Бил предложен во 1960-тите, а чувството што го рефлектира ни е познато и сега. Но веројатно ќе биде актуелно и следната година.

Историја на божикниот колач панетоне

Има форма на купола, правењето трае (пре)долго, ама резултатот е толку вкусен што се јаде за миг. Италијанците се обидуваат да го заштитат својот божикен колач од напливот инфериорни имитации.

Kaде се сите 1100 слики на Боб Рос?

Боб Рос е еден од најпопуларните американски сликари на 20 век. Најпознат е по три работи: „ладна“ фризура, шармантен карактер и сликање (кичести) пејзажи, во антологиски видеа со седативен ефект. Проблемот е што до скоро никој не знаеше каде му се сликите.

Како изгледал пандемискиот Божик 1918

Додека денес дел од светот се подготвува да го прослави Божик по грегоријанскиот календар, се потсетуваме како тој изгледал во Америка за време на пандемијата на шпанскиот грип.

Зошто способните често не сакаат да бидат на раководни позиции?

Ново истражување тврди дека постојат три највообичаени замислени ризици кои се поврзуваат со лидерството. Сосема доволно за способните а самокритичните да не се нафаќаат на раководни позиции.

Италија ќе отвори Музеј на италијанскиот јазик

На 700-годишнината од смртта на Данте Алигиери, во Фиренца ќе биде отворен музеј посветен на историјата и еволуцијата на италијанскиот јазик.