Bookbox

Една шише фрлено во море, неколку реченици на хартија и милиони километри неизвесност. Пораките во шише одамна се дел од романтичните приказни и филмовите, но зад нив стои и нешто подлабоко - човечката потреба да оставиме трага, да воспоставиме контакт или едноставно да веруваме дека некој, некаде, ќе нè пронајде.

Филмовите инспирирани од античките митови и епови речиси секогаш отвораат прашања за тоа кој има право да ги раскажува и како треба да изгледа нивното современо претставување. Новата филмска адаптација на „Одисеја“ на Кристофер Нолан не е исклучок. Наместо разговорите да се водат околу продукцијата, вниманието се насочи кон едно друго прашање: зошто во приказна што се промовира како грчко културно наследство речиси и да нема грчко присуство?

Од ризницата на древните лажни вести: Александар Македонски и Кипар

Историјата на Александар Maкедонски е исполнета со битки, освојувања и легенди што со векови ја замаглуваат границата меѓу фактите и митот. Колку повеќе растела неговата слава, толку повеќе приказни почнале да се плетат околу неговото име - некои вистинити, некои преувеличени, а некои целосно измислени. Една од нив е и приказната за неговата наводна посета на Кипар и необичното крунисување на сиромашен градинар. 

Diei duri dox: професорот од 60-тите што ги преведувал Битлси на латински

Учењето странски јазици, дури и на наједноставните, не е лесно. Затоа наставниците со години бараат покреативни начини за приближување на јазиците до учениците — преку серии, стрипови, музика и популарна култура. Но што се случува кога станува збор за латинскиот, јазик кој многумина го доживуваат како далечен, строг и „мртов“? Еден британски професор нашол неочекуван одговор: Битлси.

Човекот што го барал изворот на младоста, а ја нашол - Флорида

Ако постои историска награда за најдолговечна легенда, тогаш онаа за изворот на младоста сигурно би била меѓу фаворитите. Со векови луѓето сонуваат за магично место што ќе ги подмлади, а името на Хуан Понсе де Леон речиси неизбежно се појавува секогаш кога ќе се спомне оваа приказна. Но зад митот за вечната младост се крие многу покомплексна и поинтересна личност - војник, истражувач, колонизатор и човек чиј живот бил исполнет со потрага по нови земји, богатство и слава. 

Магионичарот кој го инспирирал Реј Бредбери - па исчезнал

Ексерптите не можат да го потврдат постоењето на г-дин Електрико, чија изведба со меч на електрична столица од 1932 наводно го поттикнало интересот за пишување на славниот научно-фантастичен автор.

Лажи, лажи, Вере: како бил измислен полиграфот?

Идејата дека телесните процеси можат да го „издадат“ умот постоела со векови. Во древна Кина осомничените требало да џвакаат неварен ориз - се верувало дека тој би се залепил за сувите, нервозни усни на виновните. Во 1730, Даниел Дефо, авторот на „Робинзон Крусо“, сугерирал дека забрзаниот пулс на потенцијалните џепџии би бил знак за нивно распознавање. „Вината секогаш со себе носи страв“, напишал тој. „Во крвта на крадецот има тремор“.

Прв мјузикл за Френк Синатра

Во септември е најавена премиера на претстава посветена на раниот живот и кариера на пејачот со почесен прекар „Управител на одборот“, подобро познат како Ол’ блу ајс.

Дали зборуваш „њујорктајмсовски“?

Медиумите се одраз на начинот на кој се мисли и се зборува. Но и обратно, истите влијаат врз развојот на речникот на одреден јазик, ставајќи во оптек или потиснувајќи одредени зборови и/или нивни значења. Њујорк Тајмс од 19 век наваму ги прави и двете, а сега има и Твитер профил на кој на дневна основа можат да се следат зборовите кои прв пат се употребени во весникот. 

Она-Бугејша: бестрашните жени-самураи

Mногу пред Западот да почне да ги прикажува јапонските воини исклучиво како мажи, постоела импресивна група жени-самураи познати како „Она-бугејша“, што во буквален превод значи женски воен уметник.

Железничката несреќа после која Чарлс Дикенс не бил истиот човек

На 9 јуни 1865, славниот писател во шок успеал да исползи од превртен вагон на воз, кој откако излетал од шините висел од мост близу Стејплхрст во Кент, Англија. Под него можел да ги види другите вагони кои се струполиле во плитката река. 10 луѓе починале а уште 40 биле повредени. До крајот на животот тој не можел да ја заборави оваа сцена.

Француски филозоф: „Оставете ме да муабетам со пријателите до три наутро“

Жефроа де Лаганери вели дека давањето предност на пријателствата пред љубовните врски или семејството е радикален чин на отпор кон денешното општество, кое авторитарно наметнува приоритети. 

Човекот кој продолжува да пушта филмови во кино што затворило пред повеќе од половина век

Од 1950-тите, кога поседувањето телевизор од луксуз постепено стана вообичаена работа, кино салите функционираат под постојана закана на нерентабилност. Особено оние помалите, вон светските синџири кои ги прикажуваат најновите филмски хитови. Еден јапонски ентузијаст одржува во живот кино сала и 58 години по нејзиното официјално затворање.

Приказна за Оскар: вулканолозите што живееа и умреа заедно

Експлозивен документарец номиниран за овогодинешниот Оскар, за пар истражувачи поврзани преку нивната љубов кон вулканите, чија опсесија да бидат блиску до сè што татни, блуе лава и чади ќе ги чини живот. 

Букбокс гледаше: „Сè што дише“ (2023)

Среде еколошката катастрофа и политичките турбуленции во Њу Делхи, во овој документарец номиниран на овогодишните Оскари, двајца браќа се зафаќаат со донкихотовска задача - да ги спасат локалните јастреби од раните кои им ги задава градот.

Мајкл Даглас: „Ме вади од памет кога двајца разговараат и си гледаат во телефоните“

Во интервју составено од прашања од читателите на Гардијан, ветеранот зборува за својата долга и успешна кариера, за тоа дали би се согласил да ја продаде својата дигитална слика за да глуми и по смртта и како портретира несимпатични ликови на сочувствителен начин.

Оливер Сакс доби опера

Од него се простивме во 2015, во статија под наслов „Почина неврологот кој пишуваше како поет“. Доживеа светска слава кога неговата книга „Будења“ беше преточена во истоимениот филм со Роберт де Ниро и Робин Вилијамс. Ни го приближуваше светот на луѓето со различни невро-психијатриски нарушувања, како Турет, синдром на фантомски екстремитети или шизофренија и се залагаше за нивен подобар живот. Сега овој интересен човек добива и опера во негова чест. 

Оскаровци кои во 2023-та би биле „канселирани“

Филмот како уметност еволуира исто како и културата и општествените прилики. Оттаму, некои филмски моменти во ретроспектива можат да делуваат визионерски, но и да бидат во најмала рака проблематични доколку се разгледуваат само во контекст на современите ставови и вредности. Дали ова значи дека тие и тогаш кога биле наградени со Оскар не биле вредни?

MME: нова изложба на тема пцовки и клетви во Берлин

Од „клетвата“ на саркофагот на египетскиот фараон Тутанкамон, до современи начини на колнење и пцуење, нова изложба во Музејот на комуникација во Берлин ја следи историјата на еден универзален елемент на човечкото однесување. 

Нова професија: дизајнер на потписи

Во мода е нова „козметичка хирургија“ за лош ракопис, во форма на платен човек што дизајнира потпис, така „за да го личи“. Клиенти најчесто се доктори, адвокати, славни личности, иако имињата на последниве не се откриваат. 

„Моби Дик“ на Мелвил и „Китот“ на Аронофски

Покрај сите фалби за Брендан Фрејзер во улогата на прекумерно тешкиот професор по книжевност и критиките за „тенкото“ сценарио и наводното стереотипизирање на дебелите, некои од вредните елементи на овој филм останаа во сенка. Меѓу нив врската со еден друг реален и метафоричен кит, оној на Мелвил.

До сега Маркс беше црвен - може ли да биде и зелен?

Каква врска има марксизмот со климатските промени, еколошката криза и аргументите за економија без раст? Нова книга под наслов „Маркс во антропоценот“ на јапонскиот филозоф Кохеи Саито, која излегува од печат денес, 28.2., тврди дека таква врска има. 

Во Италија има над 1400 споменици и објекти поврзани со фашизмот и никој не помислува да ги руши

Има повеќе причини зошто Италијанците ретко или воопшто не си го поставуваат прашањето за постоењето на објекти од фашистичкиот период. Прво, тие се уште се користат, само како структури чија содржина е променета до степен во кој минатото е лесно да се игнорира. Второ, затоа што Италија, за разлика од Германија, нема поминато низ процес на де-фашизација по Втората светска војна. 

Зошто се случува да сонуваме на повеќе јазици?

На прв поглед не е необично ако некој познава повеќе јазици, особено ако ги употребува во текот на денот, истите и да ги зборува на сон. Но подеталното истражување на мултијазични соништа покажува покомплексна слика. 

Душан Ристовски: „Си играм на мобилен“

Освен за бесконечно скролање, мобилниот телефон може да служи како алатка во рацете на креативните. Душан Ристовски (за пријателите „Душман“), не само што фотографира со мобилен, туку на истиот начин ја уредува и ја подготвува сликата за печатење. Негови дела се изложувани од Мадрид и Виена до Доха. 

„Златна гуска“ - награда за научни истражувања кои на почетокот звучеле блесаво

Пред десетина години да инјектираш вируси во деветмесечна сирота лама за да испитуваш вируси на грип звучело навистина откачено, и како залудно трошење на парите на даночните обврзници. По појавата на Ковид-19 нештата се промениле. И во многу други примери, научни истражувања кои биле исмевани по повеќе години се покажале како крајно корисни. За нив има воспоставено и посебно признание.

Најбаксузниот ден во животот на Франклин Рузвелт

На 28 ноември 1943, Рузвелт, Черчил и Сталин требало да се сретнат за серија разговори во советската амбасада во Техеран, Иран. Излегувањето на Рузвелт од земјата требало да се одвива во најголема тајност, без авиони и чалами. Но сè што се случило од самото поаѓање до пристигнувањето било како од Монти Пајтон.

„Ажурирани“ зборови во книги за деца: „мајка“, „татко, „дебел“

„Чарли и фабриката за чоколади“, „Матилда“ и „Џејмс и големата праска“, славни дела за деца и млади на британскиот писател Роалд Дал, се прекројуваат за да се отстранат сите потенцијално навредливи и „застарени“ изрази.

3-2-1, печати!: женските трки во словослагање

Сопствениците на печатници ги нарекувале „Д сфивтс“ (брзите) поради нивната генерална физичка кондиција, но и поради прецизноста во сложувањето поединечни букви во зборови. Својата вештина можеле да ја измерат и на натпревар, кој прв пат бил одржан при крајот на 19 век во Бостон.