Bookbox

Филдсовиот медал, често нарекуван „Нобелова награда за математика“, и годинава ги истакна научниците чии идеи отвораат нови хоризонти не само во математиката, туку и во физиката, информатиката и разбирањето на природата. На Меѓународниот конгрес на математичарите во Филаделфија, четворица истражувачи под 40 години ја добија оваа престижна награда за решавање на проблеми што со децении, па и со векови, им пркосеа на најголемите умови. Меѓу нив особено се издвојува Џон Пардон – тивок, скромен научник чии револуционерни идеи веќе се сметаат за пресвртница во современата математика.

Со години Нетфликс важеше за платформата што целосно ги промени навиките на телевизиската публика, нудејќи цели сезони одеднаш и поттикнувајќи „бинџање“. Но, според сè повеќе аналитичари, токму тој модел денес почнува да му се враќа како бумеранг. Во текст на Слејт се тврди дека стриминг-гигантот ја нарушил една од најважните особини на телевизијата – чувството дека гледачите со текот на времето градат трајна врска со ликовите и сериите што ги следат.

Издавачот на „Хари Потер“ ќе добие милионска отштета од спогодбата со компанијата Антропик

Вештачката интелигенција сè почесто се судира со авторското право, а еден од најголемите судски договори досега покажува дека последиците можат да бидат милионски. Издавачката куќа „Блумсбери“, позната по серијалот за Хари Потер, ќе добие значителен дел од спогодбата меѓу стартапот Антропик и илјадници автори, со што случајот станува пресвртница во односите меѓу креативната индустрија и компаниите што развиваат генеративна вештачка интелигенција.

Букбокс читанка: „Црната молња“ од Башир Храјеф (1961)

Познавачите велат дека туниската литература од втората половина на 20 век се обидува да одговори на едно суштинско прашање: како изгледа едно општество што штотуку ја стекнало својата слобода, но сè уште живее со товарот на колонијалното минато? Едно од делата што на впечатлив начин го отвора токму тоа прашање е новелата „Црна молња“ од 1961 година, напишана од тунискиот писател Башир Храјеф, еден од најзначајните автори во современата арапска книжевност на Магребот.

Куќата во која е роден Хитлер претворена во полициска станица

Куќата во австрискиот град Браунау на Ин, во која во 1889 година е роден Адолф Хитлер, од 22 јули официјално стана полициска станица. Одлуката, донесена по долгогодишни расправи и обемна реконструкција, повторно ја отвори дебатата за тоа како треба да се постапува со местата поврзани со нацистичкото минато и како тие да се зачуваат од злоупотреба.

Американски претседатели кои не присуствувале на инауграцијата на својот наследник

Вообичаено, церемонијата на претседателската инаугурација во САД вклучува голем број минати носители на функцијата. Но на 8 јануари претседателот Доналд Трамп изјави дека нема да присуствува на онаа на неговиот наследник, Џо Бајден на 20 јануари. Ова е прекршување на традицијата, но не е баш и без преседан.

Необичната историја на пресадувањето мајмунски тестиси

Измислена од хирургот Серж Вороноф, операцијата се сметала за еликсир на младоста и машкоста. 

Дени Бојл ќе режира серија за „Секс пистолс“

„Пистол“, која ќе почне да се снима во март 2021, ќе се состои од шест дела, а ќе биде базирана на мемоарот на гитаристот на бендот, Стив Џонс.

Дали Македонија имала вакцина против голема сипаница во 19 век?

Автобиографијата на Марко Цепенков содржи голем број интересни етно-историски детали. Еден од нив зборува за „бележење“ на деца од голема сипаница, нешто што го правел неговиот татко, „еќимот на сиромасите“, Коста Цепенков. Дали е можно да станува збор за некаква прото-вакцина?

Хедшринкер, пого: 100 години стари зборови од англискиот

1921 била година кога во англискиот јазик се појавиле изрази кои потоа се прелеале во меѓународниот жаргон, а постојат и денес како дел од официјалната реторика и сленгот на повеќе јазици.

Кога преплашениот Боуви го сретна Ленон

Не денот кога Боуви ќе полнеше 74 години, ново интервју со продуцентот Тони Висконти ја опишува средбата која довела до создавање на хитот „Фејм“.

Кога 40 самураи прв пат прошетале по улиците на Лондон и Париз

Приказната за првата официјална посета на јапонска делегација на САД и Европа е полна со хумористични анегдоти за културни недоразбирања. Како глетката на самурај како му го чува мечот на својот надреден во тоалет на луксузен париски хотел, и му свети со хартиена ламба под зачудените погледи на Европејците и светлината на тогаш веќе постоечките гасни светилки.

Киднаперите на деца-пејачи од 17 век

За англискиот кралски хор да ги содржи најдобрите детски гласови во земјата, тие морале некако да се „регрутираат“. А ако не сакале со мило, тогаш - со официјална дозвола - тоа можело да се стори и на сила. 

„Жељко Книвалд: белешки од потрагата по авторот на првиот стрип создаден во Македонија“ од А. Стеванов

Ако никогаш не сте го слушнале името од насловот, не сте единствени. Станува збор за некогашен ученик во Втората машка гимназија во Скопје, кој е автор на првиот стрип во Македонија. Оваа книга претставува потрага по детали за неговиот живот, но и опис на контекстот во кој настанале неговите цртежи.

Музејот на паразити во Токио

Можеби и не е најатрактивната туристичка дестинација покрај сите убавини во Јапонија, но еден музеј Мегуро во Токио е рај за паразитолозите. Можеби после пандемијава некој ќе отвори и музеј на вируси?

Дали метрономот на Бетовен му бил расипан?

Бетовен бил еден од првите композитори кои работеле со метроном. Со оглед на тоа што првите излегле во 1817, тоа значи дека тој имал 47 кога оваа алатка станала модерна. Сега историчарите на музиката и диригентите мака мачат да сфатат дали пребрзите темпа на неговите композиции се грешка, или тој навистина сакал да се свират со неверојатна брзина?

Нигерискиот џезер кој се борел против нацистите во Полска

Џез музичарот Огаст Агбула Браун веќе живеел во Полска 17 години, кога во 1939 станал дел од антифашистичкото движење во земјата.

Кои дела ќе се ослободат од авторски права во 2021?

Традиционално на почетокот од новата година известуваме за тоа на кои значајни дела им истекуваат авторските права и влегуваат во јавен домен. Лани тоа беа оние создадени во 1924, како „Волшебниот рид“ на Томас Ман или „Рапсодијата во сино“ од Гершвин. Оваа година на списокот има џез класици и неколку битни книги.

Дранкештајн и Мобидринк: коктели со вкус на книжевност

Пандемијата актуелизираше активности кои ни помогнаа да ја преживееме годината што изминува - пиење сами или во кругот на најблиските. Книгава нуди бонус, пиење коктели кои асоцираат на книги.

Tајната експедиција на Хитлер на Антарктикот

Приказната почнува летото 1936. Во склоп на подготовките за новата војна на Хитлер било зголемувањето на ефикасноста на домашното производство на путер, млеко, сирење, сланина и други продукти. Во тоа време маслото од кит било една од главните состојки на маргаринот. А Германците јаделе многу маргарин.

Американскиот политичар кој самиот си го оперирал пенисот (и умрел)

Гавернор Морис (1752-1816) бил американски државник, еден од основачите на САД и автор на преамбулата на американскиот устав. Иако историјата го памети како брилијантен ум, истиот тој крајно глупаво си го скратил животот.

Модна историја: кога забранетата облека е најслатка

Историјата на облеката е полна со обиди на владетелите да воспостават правила за тоа што е, а што не е дозволено да носат „обичните“ луѓе. Таквите обиди често комично пропаѓале.

Пештерскиот човек никогаш не би одел на пилатес

Нова книга го отфрла популарниот мит дека вежбањето е нешто што природно им лежи на луѓето. Мала прелиминарна утеха за да ги поминеме празниците легачки.

Откритија од 2020 кои можат да водат до нови пронајдоци

Повеќето откритија за кои станува збор имаат врска со начинот на кој преживуваат риби, бумбари, молци и пчели. Очигледно има уште многу што би можеле да научиме од нив, иако начинот на кој би го користеле тоа знаење може да биде и морничав.

„Смрт за 2020“ (2020)

Мокументарец кој ич не е смешен. Затоа што, како во оној виц за полицајците, нема ништо смешно во 2020 - сè е вистина.

Демоните како помагачи на науката

Обично етикетирани како „суеверија“, верувањата во зли натприродни суштества не се примитивни и ненаучни - тие се од суштинско значење за нашето разбирање на светот.

Заборавениот интерпункциски знак кој добро ќе ни дојде во 2021

Бил предложен во 1960-тите, а чувството што го рефлектира ни е познато и сега. Но веројатно ќе биде актуелно и следната година.

Историја на божикниот колач панетоне

Има форма на купола, правењето трае (пре)долго, ама резултатот е толку вкусен што се јаде за миг. Италијанците се обидуваат да го заштитат својот божикен колач од напливот инфериорни имитации.

Kaде се сите 1100 слики на Боб Рос?

Боб Рос е еден од најпопуларните американски сликари на 20 век. Најпознат е по три работи: „ладна“ фризура, шармантен карактер и сликање (кичести) пејзажи, во антологиски видеа со седативен ефект. Проблемот е што до скоро никој не знаеше каде му се сликите.