- Белгиско-американскиот физичар Френсис Халзен е добитник на Нобеловата награда за физика за 2026 година за неговиот пресуден придонес во создавањето на неутринската опсерваторија „АјсКјуб“, „коцка мраз“ (IceCube) и за откривањето високоенергетски неутрина од астрофизичко потекло. Ова го соопшти Кралската шведска академија на науките во Стокхолм на прес конференција одржана денес, 6.10.
- Според образложението, Халзен препознал дека мразот на Јужниот Пол може да се искористи за следење честички познати како неутрина. Неговата визија и научно лидерство биле од суштинско значење за развојот на „Ајс Кјуб“ - детектор поставен во кубен километар антарктички мраз опремен со сензори. Благодарение на оваа опсерваторија, научниците можат да регистрираат неутрина што потекнуваат од енергетски процеси во далечната вселена.
- Неутрината, често нарекувани и „честички духови“, се меѓу најмистериозните елементарни честички во природата. Тие немаат електричен полнеж и поседуваат речиси занемарлива маса, а со обичната материја реагираат исклучително слабо. Поради тоа, нивното откривање е многу тешко. Во просек, секоја секунда околу десет милијарди неутрина поминуваат низ секој квадратен сантиметар од површината на Земјата. Токму затоа големи детекторски системи како „Ајс Кјуб“, поставени во мразот на Антарктикот, се обидуваат да регистрираат барем дел од нив.
- Независната продукција на „Госпоѓица Јулија“, по текст на Аугуст Стриндберг, а во режија на Иван Јерчиќ, ќе биде изведена во културниот и едукативен центар Лабораториум во петок, 13 ноември, во 20 часот.
- Претставата првично е поставена и редовно се игра во КИЦ Офицерски Дом во Битола, а ова е нејзиното прво гостување во Скопје. Улогите ги толкуваат Викторија Степановска Јанкуловска, Никола Стефанов и Марија Стефановска, а сценскиот дизајн е на Марта Дојчиновска.
- За претставата се вели дека е „современо читање на Стриндберг кое не нуди утеха, ниту морални одговори. Наместо тоа, полека и прецизно ги отвора пукнатините во човекот, таму каде што моќта, желбата и манипулацијата престануваат да бидат општествени категории и стануваат интимна состојба. Претставата има речиси скандинавска студеност.“
Билети на МКТикетс и на влез пред почеток на претставата.
- Младиот ликовен уметник од Кочани, Давид Јосифов, во културниот и едукативен центар Лабораториум ќе го претстави своето дело „Змејот од Плачковица“, триптих од скулптури во акрил на метал Отворањето на изложбата ќе се одржи во четврток на 12 ноември во 20 часот.
- Давид е студент на Факултетот за ликовни уметности во Скопје и последниве неколку години се фокусирал во ѕидното сликарство. Со „Змејот од Плачковица“, тој се впушта во тродимензионален израз. Идејата од самиот почеток на резиденцијата беше да се работи со разновидни рециклирани и индустриски материјали кои упатуваат на еколошки и општествени прашања, со посебен фокус на ликот на змејот како заштитник на природата.
- Делото е развиено во рамки на резиденцијалната програма „Нови Лица“, во соработка со менторот Владимир Благојевиќ, дипломиран етнолог, музејски едукатор, истакнат уметник, илустратор и автор на медиумски програми од областа на уметноста.
- Ова е нова резиденција во рамки на програмата „Нови Лица“ во Лабораториум, во која претходно Јана Наскова имаше изложба на фотографии „Од шкафот“, Канита Кеј Зеќировиќ го промовираше фанзинот „Наши“, Кристина Таневска работеше мурал во Лабораториум, а Дамјан Чемерски, Давид Станковиќ и Лука Петковски го презентираа мултимедијалниот музички проект „Dаvidian“.