За многумина враќањето на работа по зимските празници значeшe повторно облекување костум и вратоврска. Овој дел од деловната „униформа“ е поедноставена верзија на краватата – луксузен шал околу вратот кој асоцира на раскош, елеганција и аристократски животен стил. Но неa всушност ja популаризирале хрватските платеници кои се бореле во Европа во 17 век. 

Со тешко срце ја соопштуваме смртта на филмот од 90 минути, роден во Холивуд, Калифорнија, со потекло за кое сè уште се расправа. Сепак, љубовната драма со љубовен триаголник „Слепи сопружници“ од 1919 година се смета за еден од најраните примери на овој формат, што значи дека при своето неодамнешно заминување тој имал околу 106 години.

Во средновековна Франција, на суд и на бесилка не завршувале само луѓе, туку и – свињи. Иако денес тоа звучи неверојатно, во Европа од средниот век постоеле бројни судски случаи во кои свињи биле обвинувани, судени и јавно погубувани за убиство.

Историјата на знаењето е огромна тема, но може да се погледне и низ една кратка, еволутивна перспектива. Обично, кога зборуваме за неа, мислиме на развојот на физиката, астрономијата, математиката или психологијата во рамките на запишаната човечка историја. Таквите прикази се привлечни затоа што покажуваат напредок – надминати пречки и големи откритија. Но тие опфаќаат само мал дел од целокупната историја на знаењето.

Кога на некого му велиме „добра ноќ“, всушност му посакуваме да има убава ноќ. Истото важи и за многу други поздрави и разделби што почнуваат со „добро“: добар ден, добро утро, добра вечер и слично. Логично би било да помислиме дека и „бај“ во „гуд бај“ значи нешто во стилот „остани ми со добро“ или дека „бај“ е стар збор за одреден дел од денот. Ама приказната е поинтересна.

„Десетина илјади кои се заглавени во човечка меласа не верувам дека знаат зошто се тука. Не дека јас не сум го правел истото, млад и зелен. Ми се чини дека токму тој аспект на човековата природа, да знаеме да заглавиме, е она што му беше на Бекет на ум. Не многу пред да биде напишана Чекајќи го Годо, човештвото беше заглавено во војна. Бекет, преживеан, но не и оптимистичен, не потсетува дека ќе заглавиме пак. И денес, толку години после Втората светска војна, заборавивме на ужасите и се чини дека се движиме кон состојбата на меласа.“

Нов чилеански филм достапен на „Нетфликс“ ја реконструира приказната за Марија Каролина Гил, писателка и книжевна критичарка, која го застрелала својот десет години помлад љубовник во хотелски ресторан во Сантјаго де Чиле - настан кој и до денес, повеќе од седумдесет години подоцна, се води како еден од најпознатите убиства во оваа земја. 

Има еден културолошки феномен во нашата средина, дека за македонски производи кои се оценети како вредни во странство треба или патриотски да се зборува во суперлативи или паметно да се молчи. Помеѓу овие две крајности, сакаме да поставиме едно пошироко и позначајно прашање - што е она што го гледаме кога го гледаме „Силјан“?

Одма самите да одговориме на горното прашање - би користеле што и да е што слади, па макар направено од парамециуми или црви, само да не ни се „фаќа“. Лигава габа звучи доволно природно за да ѝ веруваме, а истовремено и некако...слатко? 

Физиолошката приспособливост на организмите е исклучителен феномен. За да преживеат студ и намалени ресурси на храна во текот на зимата, некои од нив заштедуваат енергија со тоа што го намалуваат волуменот на мозокот, черепот и други органи дури и до 30%!

Стинґ на своите поранешни соработници од Полис, гитаристот Енди Самерс и тапанарот Стјуарт Коупленд, по нивна тужба од септември минатата година, им исплатил повеќе од 800.000 долари, признавајќи дека дел од авторските надоместоци не биле правилно исплатени. Но тие сепак не се задоволни, бидејќи оваа сума не се однесува и на стриминг платформите, плус не ги вклучува каматите за сето време кога не добивале ништо.

Различни школи во психологијата имаат свои пристапи и иљачи за човечките душевни маки. Карл Роџерс (1902-1987) имал хуманистички пристап, кој се фокусирал на идејата дека луѓето имаат внатрешна желба за личен раст и самореализација. Според него благосостојбата зависи од совпаѓањето на две нешта, односно од нивната конгруенција. Тоа се надворешните околности и нашата слика за себеси - колку што несовпаѓањето меѓу нив е поголемо, толку психолошкиот проблем е подлабок.

Во 2024 пишувавме за тоа дека во официјалниот речник на англискиот влегоа дури 23 „позајмени“ зборови. Тогаш повеќе од половината имаа врска со готвење и храна. Новите се малку „пошарени“.

Неименувана жена во текот на Првата светска војна во Франција доживеала траума откако се нашла под рушевините на сопствениот дом. Кратко време потоа почнала да покажува необични симптоми - иако физичките повреди заздравеле, таа не можела да оди исправено, бидејќи била убедена дека ако оди нормално веднаш ќе се сруши исто како што се срушила и нејзината куќа. Годините минати по психијатриски болници само ја влошиле состојбата. На крај одела само наназад и тоа во кругови.  

Како и многумина од нас, Џорџ Орвел го доживувал јануари како месец што треба да се издржи, а не да се ужива. Лесно е да се замисли како се подготвува за студот, мракот, дождот, мразот и силниот ветер. Не само поради неговото кревко здравје, кое со години било нарушено од респираторни проблеми, туку и затоа што јануари кај луѓето често буди став на инает и отпор - дека ќе се истрае, до пролет. 

Една од последните мисии на „Аполо“ до Месечината понела и нешто невообичаено – семиња од дрвја. Тие подоцна биле вратени на Земјата и засадени, но денес за голем дел од тие „вселенски“ растенија не се знае каде завршиле. НАСА и волонтери составуваат список и ги обележуваат ваквите вселенски патници. 

Двајца полски лекари за време на Втората светска војна исценирале епидемија на тифус. Со инјектирање безопасни, мртви бактерии од видот протеус, кај здрав човек можело да се предизвика позитивен резултат на тестот, идентичен со оној кај вистинска инфекција. Ова значело дека на хартија, според германските лаборатории, пациентите биле „заразени“, иако во реалноста биле целосно здрави. Лекарите сфатиле дека ова откритие може да се искористи како оружје против окупаторот.

Швајцарскиот автор кој со своите книги за „античките астронаути“ го одбележа популарното разбирање на историјата, религијата и вонземскиот живот во втората половина на 20 век, почина на 90-годишна возраст. За милиони читатели ширум светот, тој беше симбол на една смела и контроверзна идеја: дека боговите од старите митологии всушност биле посетители од други планети.

„Во еден вид морничава едноставност го отстрануваме органот, а ја бараме функцијата. Создаваме луѓе без гради, а од нив очекуваме доблест и иницијатива. Ѝ се потсмеваме на честа, а потоа сме згрозени кога ќе откриеме предавници меѓу нас. Кастрираме, па им наредуваме на кастратите да бидат плодни.“

Ако барате историска личност што изгледа како да излегла од „Палп фикшн“, тогаш Персиецот Митридат Шести е вистинскиот избор. Тој бил крал на Понт (во денешна Турција) и важи за еден од најлукавите и најопасни противници со кои некогаш се соочила Римската империја. Според легендата, (по нашки) Митре со години намерно внесувал мали, нефатални дози отрови за да го навикне своето тело и да стане имун на нив. Спојлер: кога решил да се убива, токму овој имунитет не му го дозволил тој луксуз.

Во средниот век, при изборот на место за манастир, монасите внимавале тој да биде во близина на вода и шума. Ова често го спомнуваат и самите средновековни хроничари. Водата била неопходна за миење, хигиена, пиење, подготовка на мастило и градежен малтер, а дрвото – за градење и, секако, за огрев. 

Секој јануари носи чувство на вртење нова страница. Во канцелариите се појавуваат тазе испечатени календари, на состаноците се отвораат чисти нотеси, а списоците со задачи изгледаат поуредно и поамбициозно. Постои колективна надеж дека овојпат навистина ќе биде поинаку. Но, веќе во февруари, ентузијазмот почнува да стивнува, а многу од тие планери остануваат напола празни. Често ова го припишуваме на недостиг од дисциплина, но психологијата нуди понијансирано објаснување.

Празничниов период е измислен за навраќање на игри што фатиле прашина на полици но и за подарување (или добивање на подарок) нови. Оваа игра за двајца е инспирирана од древен еп, но може да биде за каква и да е битка помеѓу два спротивставени табори. Во случајов Ахајци наспроти Грци, кои се борат за наклонетоста на каприциозните богови. Забелешка: текстот е напишан по загубена партија, бидејќи се играше во тоа.

Во Париз во 1894 излегува збирка еротски песни, за кои се тврдело дека се превод од старогрчки, реконструирани од остатоци најдени на ѕидовите на гробница на Кипар. Поетесата наводно била куртизана и современичка на Сафо. Експертите се навлекле, јавноста почнала да се крши копја околу „скандалозната“ содржина. А Билитис немала гајле, бидејќи всушност била - измислена.