Во САД оставањето бакшиш е речиси задолжителен дел од секое излегување во ресторан. За многумина е сосема природно на сметката да се додадат уште 15 или 20 проценти. Но малкумина знаат дека оваа практика има многу покомплицирана и помрачна историја, тесно поврзана со расните односи, експлоатацијата на работниците и нееднаквоста во американското општество.

Што ако постоеше книга што ги следите сите големи идеи на западната мисла – љубовта, правдата, слободата, доброто и злото – низ делата на Хомер, Платон, Данте, Шекспир или Дарвин? Токму таков амбициозен проект се обидел да создаде американскиот филозоф Мортимер Адлер во педесеттите години на минатиот век. 

Неодамнешното апсење на четворица Чеси во Бразил под обвинение дека нелегално пренесувале ретки кактуси повторно го отвори прашањето за една необична традиција – чешката опсесија со боцкавото растение. Зад овој настан стои повеќе од еден век историја, во која се преплетуваат науката, страста кон природата, нелегалната трговија и убедувањето дека понекогаш прекршувањето на правилата може да служи за зачувување на ретките растенија.

Вимблдон е единствениот голем тениски турнир кој се уште се држи до строг кодекс на облекување - целосно бела облека. На Роланд Гарос, УС Опен и во Австралија се дозволени сите бои и дизајни. Затоа, но и не само затоа, една тенисерка во 1960-тите предизвикала скандал на теренот, со бојата на нејзината долна облека. 

Од древна Месопотамија до современите сини амајлии што ги гледаме во Грција и Турција, верувањето во „злото око“ постои илјадници години. Во многу култури се смета дека зависта и љубомората можат да донесат несреќа, па затоа луѓето создале различни начини за заштита од оваа негативна сила.

Ново истражување открива дека луѓето и нашите најблиски животински роднини се смеат со сличен ритам и темпо, што укажува дека овој начин на изразување е наследен од заеднички предок. Научниците сметаат дека проучувањето на смеата може да помогне и во разбирањето на потеклото на човечкиот говор.

Кога ќе се спомне зборот милијардер, повеќето луѓе замислуваат луксузни автомобили, скапа облека и раскошен начин на живот. Но, основачот на ИКЕА бил сосема поинаков. И покрај тоа што бил еден од најбогатите луѓе во светот, тој живеел скромно, штедел на секој чекор и верувал дека непотребното трошење е голем грев. Неговиот необичен однос кон парите станал дел од легендата за ИКЕА.

Човек кој во Атина бил познат како побожен православен свештеник, сакан исповедник и духовен водач, всушност бил Дејвид Балфур – британски дипломат и агент на тајната служба. Неговата двојна улога и блиските врски со грчкото општество и кралското семејство ја прават неговата приказна достојна за шпионски роман.

Историјата покажува дека сензационалните и измислени вести постоеле многу пред појавата на интернетот. Еден од најинтересните примери е таканаречената „Голема месечева измама“ од 1835 година – новинарска сензација која ја воодушевила јавноста со приказни за чудни суштества и цивилизација на Месечината, а подоцна останала запаметена како еден од првите големи случаи на „лажни вести“ во модерната историја.

Фудбалот е најпопуларниот спорт во светот, но зад неговиот сјај со години се криеле корупција, поткуп и незаконски договори. Во книга на оваа тема еден американски новинар ја раскажува вистинската приказна за тоа како американските власти успеале да ја разоткријат мрежата на корупција во ФИФА и да покренат една од најголемите истраги во историјата на спортот.

Понекогаш е доволен еден необичен говор за да нè потсети дека јазиците не се затворени светови, туку живи организми кои со векови се позајмуваат, се преплетуваат и се обликуваат меѓусебно. Токму таков е и легендарниот говор што во 1959 година го одржал грчкиот економист и гувернер на Банката на Грција, Ксенофон Золотас, на конференција на Меѓународната банка за обнова и развој. Добро, малку и се перчел, ама му се можело.

Ново аудио-издание на „Одисеја“ од Хомер предизвика големо внимание, а причината е необична: епот го раскажува глас што звучи како оној на славниот британски актер Мајкл Кејн. Сепак, зад овој проект не стои класична актерска снимка, туку вештачка интелигенција која го пресоздала неговиот глас со негова дозвола.

Во години сме кога она „глупавиот памти, паметниот запишува“ го добива своето вистинско значење - многу се заборава, а нешто од тоа знае да биде важно, па дури и најважно. Додека расеаноста ни ги нагризува мислите, повеќе од кога и да е се потребни стратегии против заборав.  

Современото земјоделство денес повеќе се потпира на технологија, машини и деловни вештини отколку на физичка сила. Сепак, интересно е што токму во периодот кога работата на нивите станувала сè помалку физички напорна, американските реклами почнале да ги прикажуваат земјоделците како силни, мускулести мажи. 

Речиси седум децении по нејзината смрт, мексиканската сликарка Фрида Кало не е само една од најпрепознатливите уметници во светот, туку и вистински културен феномен. Нејзиниот лик денес се наоѓа на маици, шољи, кукли, постери и безброј други производи. Токму оваа трансформација – од уметница во глобална икона и комерцијален бренд – е во фокусот на новата изложба „Фрида: Создавањето на една икона“ во лондонската Тејт Модерн.

Зборовите што денес ги сметаме за учтиви, неутрални и општествено прифатливи често по неколку децении добиваат поинакво значење и почнуваат да звучат навредливо, застарено или несоодветно. Затоа јазикот постојано создава нови изрази за истите појави. Лингвистите овој процес го нарекуваат „лента на еуфемизмите“ – бескрајно движење во кое старите зборови се заменуваат со нови, а потоа и тие со текот на времето го губат својот првичен ефект.

Останала запаметена како една од најконтроверзните личности во француската историја. Иако со децении била обвинувана за раскошен живот и симболично претставувала сè што револуционерите го мразеле кај монархијата, нејзините последни часови откриваат поинаква страна од нејзиниот карактер. 

Кога Лионел Меси го крена трофејот на Светското првенство во 2022 година, тој момент за него и за милиони навивачи беше влез во фудбалска вечност, како што претходно било за легенди како Диего Марадона, Зинедин Зидан, Роналдо Назарио и Бастијан Швајнштајгер. Но, златниот трофеј чие кревање предизвикува транс не бил отсекогаш истиот.

Од античкиот Рим до средновековна Англија и царска Русија, историјата е полна со драматични конфликти меѓу татковци и синови. Борбите за власт, различните карактери, љубомората и амбициите честопати ги претворале семејните односи во вистински политички и лични пресметки. Некои од овие судири завршиле со бунтови, предавства, па дури и смрт, оставајќи длабока трага во историјата. 

Што всушност значи терминот „траума“? Денес тој се користи многу почесто отколку порано – за тешки животни настани, но и за секојдневни разочарувања, стресови и непријатни искуства. Летвичката за тоа што се може да биде траума е толку спуштена, што излегува дека и најмало непријатно искуство го заслужува овој опис.

Археолозите во Холандија открија необичен римски артефакт што фрла нова светлина врз верувањата и магиските практики во античкиот свет. Станува збор за мала оловна плочка со испишани клетви и повикувања на божества и демони, која била користена за нанесување штета на непријатели. Истражувачите се особено заинтересирани од необичната комбинација на јазици и културни влијанија што се забележуваат во натписот.

Паноптиконот (еден можен превод - Севид) е еден од најпознатите архитектонски и општествени концепти во историјата. Замислен кон крајот на 18 век од британскиот филозоф Џереми Бентам, тој требало да биде револуционерен модел за затвори, болници и други институции. Денес овој концепт најчесто се споменува во дебатите за надзор, контрола и приватност, но неговите траги можат да се пронајдат и во реални градби, меѓу кои и еден затвор на грчкиот остров Крф.

Кога ќе се спомене средновековното банкарство, повеќето луѓе помислуваат на трговци, благородници или богати семејства. Но во средновековна Виена важна улога во финансискиот живот на градот имале и женските манастири. Во време кога модерни банки сè уште не постоеле, калуѓерките не само што управувале со значителни средства, туку и позајмувале пари, финансирале имотни трансакции и придонесувале за стабилноста на градската економија.

Без разлика дали се работи за натпревар во Англија, Аргентина, Германија или Бразил, едно нешто е заедничко за фудбалските навивачи ширум светот – шаловите. Денес тие се неизбежен дел од навивачката култура и симбол на припадност кон омилениот клуб. Но нивната историја не започнала како маркетиншки производ или навивачки реквизит. Напротив, првите фудбалски шалови имале многу попрактична намена – да ги заштитат навивачите од студот на британските зими.