Bookbox

„Црвен картон“ – приказната за најголемиот корупциски скандал во светскиот фудбал

Фудбалот е најпопуларниот спорт во светот, но зад неговиот сјај со години се криеле корупција, поткуп и незаконски договори. Во книга на оваа тема еден американски новинар ја раскажува вистинската приказна за тоа како американските власти успеале да ја разоткријат мрежата на корупција во ФИФА и да покренат една од најголемите истраги во историјата на спортот.

Експериментот на Золотас: може ли цел говор на англиски да содржи само грчки зборови?

Понекогаш е доволен еден необичен говор за да нè потсети дека јазиците не се затворени светови, туку живи организми кои со векови се позајмуваат, се преплетуваат и се обликуваат меѓусебно. Токму таков е и легендарниот говор што во 1959 година го одржал грчкиот економист и гувернер на Банката на Грција, Ксенофон Золотас, на конференција на Меѓународната банка за обнова и развој. Добро, малку и се перчел, ама му се можело.

„Одисеја“ со гласот на Мајкл Кејн? И да, и не

Ново аудио-издание на „Одисеја“ од Хомер предизвика големо внимание, а причината е необична: епот го раскажува глас што звучи како оној на славниот британски актер Мајкл Кејн. Сепак, зад овој проект не стои класична актерска снимка, туку вештачка интелигенција која го пресоздала неговиот глас со негова дозвола.

„Ипомнема“ или како човек да го запамти она што е навистина важно

Во години сме кога она „глупавиот памти, паметниот запишува“ го добива своето вистинско значење - многу се заборава, а нешто од тоа знае да биде важно, па дури и најважно. Додека расеаноста ни ги нагризува мислите, повеќе од кога и да е се потребни стратегии против заборав.  

Како земјоделецот станал мускулест херој

Современото земјоделство денес повеќе се потпира на технологија, машини и деловни вештини отколку на физичка сила. Сепак, интересно е што токму во периодот кога работата на нивите станувала сè помалку физички напорна, американските реклами почнале да ги прикажуваат земјоделците како силни, мускулести мажи. 

Повеќе од веѓа: нова изложба во Лондон ја истражува „комодификацијата“ на Фрида Кало

Речиси седум децении по нејзината смрт, мексиканската сликарка Фрида Кало не е само една од најпрепознатливите уметници во светот, туку и вистински културен феномен. Нејзиниот лик денес се наоѓа на маици, шољи, кукли, постери и безброј други производи. Токму оваа трансформација – од уметница во глобална икона и комерцијален бренд – е во фокусот на новата изложба „Фрида: Создавањето на една икона“ во лондонската Тејт Модерн.

Чистач, па хигиеничар, па одржувач на објект: зошто еуфемизмите постојано се менуваат?

Зборовите што денес ги сметаме за учтиви, неутрални и општествено прифатливи често по неколку децении добиваат поинакво значење и почнуваат да звучат навредливо, застарено или несоодветно. Затоа јазикот постојано создава нови изрази за истите појави. Лингвистите овој процес го нарекуваат „лента на еуфемизмите“ – бескрајно движење во кое старите зборови се заменуваат со нови, а потоа и тие со текот на времето го губат својот првичен ефект.

Кои биле последните зборови на Марија Антоанета?

Останала запаметена како една од најконтроверзните личности во француската историја. Иако со децении била обвинувана за раскошен живот и симболично претставувала сè што револуционерите го мразеле кај монархијата, нејзините последни часови откриваат поинаква страна од нејзиниот карактер. 

Силвио Гацанига – уметникот кој го дизајнирал трофејот на Светското првенство

Кога Лионел Меси го крена трофејот на Светското првенство во 2022 година, тој момент за него и за милиони навивачи беше влез во фудбалска вечност, како што претходно било за легенди како Диего Марадона, Зинедин Зидан, Роналдо Назарио и Бастијан Швајнштајгер. Но, златниот трофеј чие кревање предизвикува транс не бил отсекогаш истиот.

Некои од најпознатите ривалства помеѓу татковци и синови во историјата

Од античкиот Рим до средновековна Англија и царска Русија, историјата е полна со драматични конфликти меѓу татковци и синови. Борбите за власт, различните карактери, љубомората и амбициите честопати ги претворале семејните односи во вистински политички и лични пресметки. Некои од овие судири завршиле со бунтови, предавства, па дури и смрт, оставајќи длабока трага во историјата. 

И со „траума“ се претера

Што всушност значи терминот „траума“? Денес тој се користи многу почесто отколку порано – за тешки животни настани, но и за секојдневни разочарувања, стресови и непријатни искуства. Летвичката за тоа што се може да биде траума е толку спуштена, што излегува дека и најмало непријатно искуство го заслужува овој опис.

„Да даде Господ...“: клетва стара 2.000 години откриена во Холандија

Археолозите во Холандија открија необичен римски артефакт што фрла нова светлина врз верувањата и магиските практики во античкиот свет. Станува збор за мала оловна плочка со испишани клетви и повикувања на божества и демони, која била користена за нанесување штета на непријатели. Истражувачите се особено заинтересирани од необичната комбинација на јазици и културни влијанија што се забележуваат во натписот.

Паноптикон: малку познатиот затвор на Крф инспириран од визија на британски филозоф

Паноптиконот (еден можен превод - Севид) е еден од најпознатите архитектонски и општествени концепти во историјата. Замислен кон крајот на 18 век од британскиот филозоф Џереми Бентам, тој требало да биде револуционерен модел за затвори, болници и други институции. Денес овој концепт најчесто се споменува во дебатите за надзор, контрола и приватност, но неговите траги можат да се пронајдат и во реални градби, меѓу кои и еден затвор на грчкиот остров Крф.

Манастири како кредитори: пред банките, пари позајмувале калуѓерки

Кога ќе се спомене средновековното банкарство, повеќето луѓе помислуваат на трговци, благородници или богати семејства. Но во средновековна Виена важна улога во финансискиот живот на градот имале и женските манастири. Во време кога модерни банки сè уште не постоеле, калуѓерките не само што управувале со значителни средства, туку и позајмувале пари, финансирале имотни трансакции и придонесувале за стабилноста на градската економија.

Кратка историја на навивачкиот шал

Без разлика дали се работи за натпревар во Англија, Аргентина, Германија или Бразил, едно нешто е заедничко за фудбалските навивачи ширум светот – шаловите. Денес тие се неизбежен дел од навивачката култура и симбол на припадност кон омилениот клуб. Но нивната историја не започнала како маркетиншки производ или навивачки реквизит. Напротив, првите фудбалски шалови имале многу попрактична намена – да ги заштитат навивачите од студот на британските зими.

Промени во Греми наградите за 2027 - пет нови категории

Најпрестижната музичка награда во светот продолжува да се прилагодува на промените во музичката индустрија. Организаторите на Греми наградите најавија воведување на пет нови категории и низа измени во правилата за гласање и номинации, кои ќе важат од изданието во 2027 година. 

Шон Пен ќе режира филм инспириран од нападот врз Капитол

Американскиот актер ќе режира нов филм посветен на настаните од 6 јануари 2021 година, кога приврзаници на Доналд Трамп насилно упаднаа во зградата на Конгресот во Вашингтон. Проектот, кој ќе го реализира во соработка со студиото Ворнер брос, е заснован на сценарио на Пен, а снимањето се очекува да започне во 2027 година.

Кога Европа се плашела од патлиџани

Денес без домати не може да се замисли европската софра - го има во салати, пици, тестенини. Но кога првпат пристигнал во Европа од Америка, наместо во чиниите, завршил во градините како украсно растение. Со векови многу Европејци верувале дека доматот е отровен, па дури и поврзан со вештерство и магија. Потребни биле речиси двеста години за ова црвено овошје да ја надмине својата лоша репутација и да стане едно од најомилените во европската кујна.

Бенд што свири тонови кои „не постојат“ стана светски хит

Необичен рок-дует од Канада стана вистинска интернет сензација со музика што звучи како да доаѓа од друга планета. Облечени во костими со точки и маски, членовите на групата „Анжин де Поатрин“ (Aнгина пекторис) привлекоа милиони гледачи на Јутјуб со звук што не се вклопува во традиционалните правила на западната музика. Нивниот успех не ги заинтересира само љубителите на музиката, туку и научниците, кои преку физиката и невронауката се обидуваат да објаснат зошто токму овие необични мелодии толку силно го привлекуваат вниманието на публиката.

При слободно одење луѓето најчесто вртат на лево

Ако побараат од вас да станете и да почнете да одите во која и да е насока, веројатно прво ќе тргнете право. Но кога ќе ви здосади или кога пред вас ќе наидете на некоја препрека, на која страна ќе свртите? Истражувачи случајно откриле дека повеќето луѓе вртат на лево. 

Луѓе кои биле живи за време на првото Светско првенство во фудбал

Денес Светското првенство е најголемиот фудбалски настан во светот, но малкумина размислуваат колку време поминало од неговото прво издание. Првиот Мундијал се одржал во Уругвај од 13 до 30 јули 1930 година и завршил со триумф на домаќинот. Речиси еден век подоцна, интересно е да се потсетиме кои познати личности биле живи во тоа време. Меѓу нив има научници, писатели, спортисти и актери кои оставиле неизбришлива трага во историјата.

Војна за „небесните коњи“ - кога античка Грција се судрила со Кина

Малкумина знаат дека во античко време Грците и Кинезите не само што имале индиректни контакти преку трговијата, туку и влегле во вооружен судир. Овој речиси заборавен конфликт, познат како „Војната за небесните коњи“, се случил меѓу 104 и 102 година п.н.е. и ги спротивставил Грчко-бактриското кралство и кинеската династија Хан. 

Витезот на уметноста во жолти влечки: замина Дејвид Хокни

Со смртта на Дејвид Хокни на 88 години, светот на уметноста загуби еден од своите највлијателни и најиновативни творци. Британскиот сликар, графичар и фотограф, кој остави длабока трага во уметноста на 20 и 21 век, беше препознатлив по својата смела употреба на боите, необичните перспективи и постојаната подготвеност да експериментира со нови технологии. А живееше во духот на слободата кој го промовираше и во своите дела.

Секс-кукла изложена во резиденцијата на германскиот претседател

Необична изложба на современа уметност во официјалната резиденција на германскиот претседател предизвика големо внимание во јавноста. Најмногу реакции предизвика бронзена скулптура инспирирана од јапонска секс-кукла, која на Штајнмаер му се бендисува, бидејќи се поврзува со главната идеја на поставката - слободата на изразување.