Денес потрагата по живот надвор од Земјата ни изгледа како една од највозбудливите гранки на науката. Но кога во 1950-тите научниците првпат почнале сериозно да размислуваат за неа, едно од најважните прашања било прилично неочекувано: како да стигнеме до другите светови, а притоа самите да не ги загадиме со живот од Земјата?

Партон почина вчера, на 25 август, на 80 години, по кратка битка со ракот. Во некролозите кои и се посветени главно се спомнуваат нејзиниот подем од сиромашното Тенеси до ѕвездите, исклучителната кариера, огромните гради и перики, залагањето за женска самостојност, луцидниот хумор. Но ако треба да се избере еден мал симбол низ кој може да се раскаже нејзината приказна, тоа би можела да биде пеперутката.

Приказната за Џејсон Ардеј, поранешниот професор на Кембриџ кој во август 2026 година беше пронајден мртов, повторно го отвори прашањето за Мари Софи Хингст – германската историчарка и блогерка која во 2019 година се самоуби, откако беше разоткриено дека измислила цела семејна историја поврзана со Холокаустот.

На древните Олимписки игри победата можела да биде прашање на живот и смрт (а богами за некого и денес е така). Но приказната за Арихион од Фигалија звучи речиси неверојатно дури и за суровите стандарди на античкиот спорт: тој бил прогласен за олимписки победник во моментот кога веќе бил мртов.

Везењето денес можеби изгледа како старомодна домашна вештина, но приказната за оваа техника е многу постара и многу пошаренолика. Со конец, игла и парче ткаенина луѓето со векови создавувале украси, слики и цели визуелни приказни. „Луѓето“, затоа што не секогаш везилките биле само жени.

На прв поглед, мравјалникот изгледа како хаотичен свет во кој секоја мравка си има своја работа. Но понекогаш, без очигледна причина и без некој да дава наредба, голем дел од колонијата одеднаш се активира. По периодот на интензивно движење повторно следува тишина. Научниците сега имаат ново математичко објаснување за овој необичен ритам. 

Денес е тешко да замислиме дека некогаш не постоел едноставен начин човек сам да се справи со мал пожар. Еден британски капетан од почетокот на деветнаесеттиот век го создал првиот практичен пренослив апарат што по принципот на работа веќе наликувал на современите противпожарни апарати.

Некогашниот дом на легендарниот музичар во Малибу повторно е на продажба, за 28,5 милиони долари. Но, вистинската приказна на имотот не е само во цената и погледот кон Пацификот. Куќата е необична мешавина од калифорнискиот начин на живот, мароканска и мавританска архитектура и рачно изработени детали донесени од различни делови на светот. Ги гледаш сликите и викаш „за-па-па“...

На интернет веќе не е доволно нешто да биде само лошо. Треба да биде „полиестер“. Новиот сленг на генерацијата З се шири низ ТикТок и другите платформи како начин да се опише нешто што изгледа евтино, вештачко, масовно произведено, претерано исполирано или едноставно без душа. 

Пред автомобилите и интернетот, писмата во големите американски градови понекогаш патувале под земја, низ мрежа од пневматски цевки, со помош на поштенски капсули. Оваа необична технологија функционирала повеќе од половина век.

Што се случува кога двајца ќе решат речиси целосно да се повлечат од светот, но сепак не можат да избегаат еден од друг? Токму во тој простор меѓу слободата и зависноста, самотијата и блискоста, се случува документарниот филм „Подобро да полудиш во дивината“ на словачкиот режисер Миро Ремо. За неговото доживување (можеби) е добро да се знаат пар детали однапред.

Понекогаш најтешкиот дел од читањето роман е токму почетокот. Приказната не нè влече, ликовите сè уште не ни значат доволно, а страниците се редат бавно. Но потоа, во некој момент, нешто се менува: романот одеднаш станува интересен, сакаме да продолжиме, а читањето од обврска се претвора во задоволство. Авторката Ема Адлер овој пресврт го нарекува „волта“ и смета дека тој е еден од клучните, но недоволно забележани моменти во искуството на читањето.

Со векови Олимп бил повеќе од планина. Во грчката митологија, неговите врвови биле замислувани како дом на боговите, а највисокиот, Митикас, долго време останал недостапен. Дури во август 1913 година, еден грчки ловец и двајца швајцарски истражувачи успеале да стигнат до местото за кое се верувало дека е највисоката точка на планината. Патувањето било тешко, а првиот обид завршил со откритие дека се искачиле на погрешен врв.

Веројатно поради физичката сличност и к'не табиетот, Хичкок ни личи на Черчил, па бидејќи Черчил пиел виски со сода мислевме дека истото би го правел и славниот режисер. Ама Хичкок сaкал нешто по „лајт“: пенливо вино со сок од портокал. Иако не го измислил коктелот, придонел тој да стане популарен во САД.

Додека во многу европски земји бројот 13 се смета за несреќен, во Италија суеверието има необична замена: таму бројот 17 со векови предизвикува непријатност. Петок 17-ти се смета за несреќен ден, некои фудбалски клубови избегнуваат натпревари на тој датум, а во одредени хотели може да се случи собата со број 17 воопшто да не постои. Потеклото на ова необично суеверие најверојатно се крие во антички Рим. Денес е 17-ти август, па видете како ќе ви помине денот.

Во центарот на Љубљана неодамна е отворен необичен музеј посветен на хуморот на поранешна Југославија. Наместо големи историски експонати, посетителите ги пречекуваат манекени со необични реквизити, карикатури и шеги за секојдневниот живот, јазикот, љубовта, политиката и балканскиот менталитет. Зад привидно едноставната идеја стои обид да се покаже дека хуморот со децении бил еден од ретките заеднички јазици на луѓето од просторот на поранешната држава.

Понекогаш нешто што сме го виделе или направиле безброј пати одеднаш може да ни изгледа необично и сосема непознато. Еден едноставен експеримент тоа добро го покажува: земете лист хартија и напишете го своето име триесетина пати едно по друго. По извесно време, буквите може да почнат да изгледаат чудно, а самото име накратко да го изгуби своето значење. Овој необичен психолошки феномен е познат како „жаме ву“ и претставува своевидна спротивност на многу попознатото „дежа ву“.

Постојат личности чие значење не може да се смести во една професија или во една област. Таков бил Емерик Блум, инженер, индустријалец, визионер и општествено ангажиран интелектуалец, човек кој верувал дека еден град се гради не само со фабрики, патишта и електрични мрежи, туку и со култура, знаење и јавен живот. Денес најчесто се памети како човекот кој од мал инженерски колектив создал огромен стопански систем, но неговата приказна започнува многу порано, во кругот на млади сараевски уметници и интелектуалци кои во пресрет на Втората светска војна го основале Колегиум Артистикум.

Во текст објавен на сајтот АнХрд, Варуфакис објаснува зошто не сака да го оценува самиот филм, туку преку некои од темите кај Хомер и Нолан ги разгледува современите прашања за вештачката интелигенција, капитализмот, технологијата, слободата и моќта. Пренесуваме дел од него.

Студиото Сансет визитор, познато по тоа што во своите видеоигри обработува општествени и современи проблеми, со новата игра „Докажи дека си човек“ (Prove You’re Human) повторно навлегува во теми поврзани со технологијата, работата и вештачката интелигенција. По наградуваната 1000XResist, која беше инспирирана и од искуствата на тимот за време на пандемијата, овојпат студиото создава психолошки хорор во кој играчот треба да се соочи со вештачка интелигенција која е убедена дека е жива.

Вечерва, ноќта меѓу 12 и 13 август 2026 година, доколку отидете на повисоко и потемно, со голо око ќе може да го видите метеорскиот дожд, познат под различни имиња во различни култури. И додека паѓаат ѕвездите, да помислите желба.  

Фановите на „Хари Потер“ успеале да натераат инвеститорите на голем енергетски проект да ја променат трасата на подводен кабел, за тој да не минува низ местото на кое во филмот е погребан домашниот елф Доби. Значи измислен лик, ист таков гроб, а кабелот многу реален. За иронијата да биде поголема, тој сега поминува блиску до исто така прилично реален археолошки наод.

Еден човек седи пред шаховска табла. Наспроти него не е противник во оклоп, ниту некој старец или крал, туку скелетот на Смртта. Над нив некогаш стоела порака на шведски: „Ти задавам шах-мат“. Сцената е едноставна, речиси иронична, но нејзината порака е безмилосна: без оглед на тоа кој си и колку добро ја играш играта на животот, на крајот противникот секогаш го има последниот потег, без можност за реванш.

Што би се случило кога би постоела органа на која наместо тонови се свират мириси? Или инструмент што ги претвора звуците во бои? А што ако музиката може да се создава само со мисла, со движење на ѕвездите или дури со повлекување на опашките на мачки? Звучи како фантазија, но историјата на музиката е полна со токму вакви необични замисли – некои никогаш не биле реализирани, други навистина биле конструирани, а трети се наоѓаат некаде меѓу измисленото и стварното.