Bookbox

Смртта на еден ирски трубадур

Ирскиот музичар, кантавтор и добитник на „Оскар“ Глен Хансард, кој трагично загина во сообраќајна несреќа на 56-годишна возраст, зад себе остави богато музичко наследство и репутација на еден од најискрените современи трубадури.

Кога мртвото тело го посочувало убиецот

Во време кога форензиката не постоела, а науката сè уште не можела да понуди одговори, луѓето барале правда на необични начини. Едно од најраспространетите средновековни верувања било дека жртвата на убиство може, дури и по смртта, да го „обвини“ својот убиец.

Со лоша музика против омразата: бучавата како форма на отпор

Наместо со извици и судири, група дански музичари решија на говорот на омраза да му се спротивстават со импровизиран – и намерно лош – џез. Најчесто свират на собири кадешто говори одржува десничарскиот политичар Расмус Палудан.

Букбокс друштвени игри: „Акрополис“ или како да изградите свој древен град

Јасно ни е дека рубрикава летово ни се „погрчи“ (блејм ит он Одисеја), но точеното пиво и пуканките во маалско борд гејм кафе со поглед на море си го прават своето и повлекуваат и тематски соодветна игра. И не дека таа е од грчки автори или има директна врска со реалниот Акропол, но контекстот е одлично искористен за развивање механизми на внимателно планирање, како тоа што го градите да ќе трае илјадници години.

Итака и Кефалонија (пак) се спукаа од каде е Одисеј

Новиот филм на Нолан повторно разгоре битка  – археолошка и историска – која трае со децении околу прашањето каде всушност се наоѓала легендарната Итака, татковината на херојот на Хомер.

Festum π: единствен фестивал каде се среќаваат математиката и музиката

Математиката и музиката отсекогаш биле поврзани преку ритамот, хармонијата и пропорциите. Токму оваа единствена врска е во фокусот на меѓународниот фестивал Festum π, кој секое лето на Крит, веќе пет години, ги обединува научниците, музичарите и љубителите на уметноста во богата програма од концерти, предавања и научни дискусии.

„Ниту потврдуваме, ниту демантираме“ - историја на реченицата што не кажува ништо

Некои фрази ја надживуваат својата првобитна намена. Изговорени во точно определен историски миг, тие со текот на времето стануваат дел од политичкиот, правниот, па дури и од секојдневниот јазик. Таков е случајот со прочуената формулација: „Не можеме ниту да потврдиме, ниту да демантираме.“ Денес ја слушаме во филмови за шпиони, во политички изјави, во судски постапки и во медиумите, но малкумина знаат дека зад неа се крие една од најсмелите разузнавачки операции на Студената војна.

Филдсов медал 2026: математичарите што ги поместуваат границите на знаењето

Филдсовиот медал, често нарекуван „Нобелова награда за математика“, и годинава ги истакна научниците чии идеи отвораат нови хоризонти не само во математиката, туку и во физиката, информатиката и разбирањето на природата. На Меѓународниот конгрес на математичарите во Филаделфија, четворица истражувачи под 40 години ја добија оваа престижна награда за решавање на проблеми што со децении, па и со векови, им пркосеа на најголемите умови. Меѓу нив особено се издвојува Џон Пардон – тивок, скромен научник чии револуционерни идеи веќе се сметаат за пресвртница во современата математика.

Ново медицинско толкување за смртта на музата на Ботичели

Повеќе од пет века историчарите сметаа дека Симонета Веспучи, прочуената убавица на италијанската ренесанса и веројатна муза на Сандро Ботичели, починала од туберкулоза. Но ново истражување предлага поинакво објаснување: ретко, но драматично медицинско нарушување кое, според авторите, подобро се совпаѓа со историските сведоштва и промените што се забележуваат на нејзините портрети.

Κако Нетфликс ја прекина традицијата што ја правеше телевизијата посебна

Со години Нетфликс важеше за платформата што целосно ги промени навиките на телевизиската публика, нудејќи цели сезони одеднаш и поттикнувајќи „бинџање“. Но, според сè повеќе аналитичари, токму тој модел денес почнува да му се враќа како бумеранг. Во текст на Слејт се тврди дека стриминг-гигантот ја нарушил една од најважните особини на телевизијата – чувството дека гледачите со текот на времето градат трајна врска со ликовите и сериите што ги следат.

Жижек за „Одисеја“: Конечно една добра камерна драма

Во продолжение пренесуваме делови од есеј на Славој Жижек, во кој наместо класична филмска рецензија тој нуди филозофски и културолошки осврт во кој филмот го чита како приказна за крајот на едно историско време и раѓањето на нова цивилизација. И наместо холивудски спектакл, го смета за - камерен филм!

Издавачот на „Хари Потер“ ќе добие милионска отштета од спогодбата со компанијата Антропик

Вештачката интелигенција сè почесто се судира со авторското право, а еден од најголемите судски договори досега покажува дека последиците можат да бидат милионски. Издавачката куќа „Блумсбери“, позната по серијалот за Хари Потер, ќе добие значителен дел од спогодбата меѓу стартапот Антропик и илјадници автори, со што случајот станува пресвртница во односите меѓу креативната индустрија и компаниите што развиваат генеративна вештачка интелигенција.

Куќата во која е роден Хитлер претворена во полициска станица

Куќата во австрискиот град Браунау на Ин, во која во 1889 година е роден Адолф Хитлер, од 22 јули официјално стана полициска станица. Одлуката, донесена по долгогодишни расправи и обемна реконструкција, повторно ја отвори дебатата за тоа како треба да се постапува со местата поврзани со нацистичкото минато и како тие да се зачуваат од злоупотреба.

Кога Вилијам Бероуз ги проучувал Маите

Пред да ги напише своите најпознати романи и да стане еден од најконтроверзните гласови на бит-генерацијата, Вилијам С. Бероуз имал уште една опсесија - древната цивилизација на Маите. Според нови истражувања, писателот драстично ја преобликувал нивната култура за сопствени книжевни цели, но неговите приказни сепак биле вкоренети во академските сфаќања за оваа цивилизација што биле актуелни во времето кога студирал во Мексико. 

Доставувач на храна ја освои најпрестижната книжевна награда во Кина

Збирка поезија, од која дел била начкрабана на ливчиња помеѓу достави на храна, му ја донесе на Ванг Џибинг една од најпрестижните книжевни награди во Кина. Неговата збирка „Низок лет“, инспирирана од секојдневните предизвици со кои се соочуваат неговите колеги, ја освои Наградата за книжевност „Лу Сун“ - именувана по писателот кој се смета за татко на модерната кинеска книжевност.

Скриената историја на зборот „ментор“

Денес „ментор“ се користи за искусна личност што советува, насочува и им помага на другите да напредуваат. Но малкумина знаат дека овој поим има речиси три илјади години стара историја и потекнува од еден лик во Хомеровата „Одисеја“, каде што улогата на менторот е многу поголема отколку што изгледа на прв поглед.

Како го гледав „Одисеја“ во грчко летно кино

Да се најдеш случајно во Солун на денот на премиерата на „Одисеја“ е како да си се нашол случајно во Њуjoрк на финалето на фудбалското првенство. Ако не си од најопседнатите, јасно ти е дека е нешто битно, но не и интензитетот на страстите што ги буди еден ваков настан од, во основа, забавен карактер. Сепак, атмосферата понесува, па ти доаѓа на проекцијата не само да купиш пуканки во специјална изработена „кофа“ во форма на Тројански коњ, туку и да си ставиш шлем на глава.

Геометријата како тајно оружје во фудбалот

Фудбалот најчесто се поврзува со брзина, техника и физичка подготвеност, но зад најдобрите акции често стои и нешто неочекувано – геометријата. Пред финалето на Светското првенство меѓу Шпанија и Аргентина, аналитичарите посочуваат дека токму паметното распоредување на играчите и создавањето триаголници при додавањата може да биде една од клучните причини за успехот на шпанската репрезентација.

Бон-тон за одење во кино на почетоците на филмот

Во почетокот на 20 век, првите кина, особено таканаречените никелодеони, не биле само места за гледање филмови. Тие станале простор каде што луѓе од различен пол, општествена класа и потекло се собирале заедно, што претставувало голема промена во однос на строгите викторијански правила и предизвикувало различни реакции во тогашното општество.

Како руските уметници во 1914 година ја замислувале Москва во 2259 година

Долго пред научната фантастика да стане популарен жанр, уметниците и илустраторите се обидувале да ја замислат иднината. Една интересна серија разгледници од 1914 година открива како Русите го гледале животот во Москва повеќе од три века подоцна – исполнет со нови технологии, но и со многу елементи од тогашното општество.

Што можеме да научиме од средниот век за спречување на „прегорувањето“

Иако прегорувањето на работа најчесто се смета за проблем на современиот начин на живот, чувството на исцрпеност, безволност и губење на смислата не е ново. Уште пред повеќе од 1.500 години средновековните мислители ги опишувале истите симптоми и барале начини како луѓето да ги надминат. Нивните совети, изненадувачки, имаат многу сличности со денешните психолошки пристапи.

Во меѓуѕвездениот простор е откриен природен шеќер

Дали основните состојки за животот можат да настанат уште пред да се формираат планетите? Ново астрономско истражување дава силен доказ дека тоа е можно. Научниците за првпат открија природен шеќер во меѓуѕвездениот простор, што отвора нови прашања за потеклото на животот и за можноста слични процеси да се случувале и на други светови.

Девет од десетте најпродавани романи во Велика Британија започнуваат со убиство на жена

Најновата листа на најпродавани романи во Велика Британија повторно отвори дебата за тоа зошто во современата книжевност толку често жртва е жена. Дури девет од десетте најпродавани романи оваа недела имаат заеднички мотив – убиство на женски лик. Дел од авторите и критичарите сметаат дека ова е загрижувачки тренд, додека други веруваат дека ваквите приказни им помагаат на читателите подобро да ги разберат стравовите и насилството во реалниот живот.

Носталгијата по работа со раце

Во време кога автоматизацијата и вештачката интелигенција сѐ повеќе ги преземаат работните задачи, расте и интересот за старите занаети, рачната изработка и традиционалните вештини. Од грнчарство и ткаење до печење леб и обработка на дрво, сѐ повеќе луѓе бараат смисла во работата што бара умешност и личен допир. Но, дали ова е само романтична носталгија за минатото или обид повторно да се открие вредноста на човечкиот труд?