Во 1970-тите, во време кога компјутерите сè уште изгледале како технологија од иднината, група научници од Ем-ај-ти развиле компјутерски модел што предвидувал драматичен колапс на современата цивилизација околу 2040 година. Денес, повеќе од половина век подоцна, ова старо предвидување повторно предизвикува внимание, бидејќи дел од прогнозите – загадување, климатски кризи, исцрпување на ресурсите и опаѓање на квалитетот на живот – изгледаат загрижувачки актуелно.

Исклучително бавен и клаустрофобичен филм, со долги сцени снимени од статични позиции, со што создава чувство дека гледачот е заробен во бездушниот механизам на советската држава. Наместо отворено насилство, филмот ја прикажува тивката, бирократска суровост - систем што се одржува преку страв, одложувања, молк и чувство на вина.

Во момент кога светот на џезот ја одбележува 100-годишнината од раѓањето на Мајлс, музичката сцена се простува од уште еден великан – саксофонистот Ролинс. Тој беше еден од најголемите тенор саксофонисти во историјата на џезот, а токму со Мајлс Дејвис соработуваше во неговите рани, но клучни години. 

Мајлс е една од највлијателните фигури во историјата на џезот и современата музика. Роден на 26 мај 1926 година, тој зад себе остави револуционерни албуми, нови музички правци и генерации инспирирани музичари. По повод еден век од неговото раѓање, се потсетуваме на десет интересни факти од неговиот живот и кариера.

Денес Хокинг се смета за еден од најголемите научници на модерното време - човекот што ги доближи тајните на црните јами и универзумот до милиони луѓе ширум светот. Но, новооткриени семејни дневници покажуваат дека во младоста неговиот татко сериозно се грижел за неговата иднина. Тие откриваат многу поинтимна и покомплексна приказна за животот на славниот физичар.

Во сериите и филмовите геолозите речиси секогаш се прикажани како паметни, храбри и добронамерни научници кои се обидуваат да предупредат на опасност – вулканска ерупција, астероид, чудовишта или природна катастрофа. Но, иако често се меѓу „добрите ликови“, нивната судбина на големото платно ретко е среќна. Нова анализа на повеќе од еден век филмска историја покажува дека дури една третина од филмските геолози умираат до крајот на приказната.

Дали некогаш сте прочитале книга што ви изгледала важна, а неколку недели подоцна едвај да се сеќавате што пишувало во неа? Еден филозоф и книжевен критичар уште во 1940 година тврдел дека проблемот не е во нашата меморија, туку во начинот на кој читаме.

Во последниве години музеите и галериите сè почесто се занимаваат не само со уметноста, туку и со публиката. Токму таква е и необичната изложба „Свет поп“, која го истражува феноменот на екстремната поп-културна опседнатост – од светилишта посветени на музички ѕвезди, до предмети што за фановите имаат речиси религиозно значење.

Начинот на кој зборуваме за депресијата можеби изгледа како обична јазична навика, но според некои истражувачи токму јазикот силно влијае врз тоа како луѓето ја разбираат, ја чувствуваат и ја лекуваат оваа состојба. Во време кога депресијата сè почесто се нарекува „болест на современиот свет“, а јавните кампањи постојано охрабруваат луѓето „да зборуваат“ за менталното здравје, се поставува едно интересно прашање: како всушност зборуваме за депресијата?

Во време кога книжевноста сè почесто ги преминува јазичните и културните граници, романот „Тајвански патопис“ успеа да го привлече вниманието на светската читателска публика со својата необична комбинација од историја, љубов и гастрономија. Делото, сместено во Тајван од триесеттите години на минатиот век, ја раскажува приказната за две жени чие патување низ островот постепено прераснува во интимна врска. Освојувањето на Меѓународната Букерова награда претставува големо признание не само за авторката и преведувачката, туку и за современата тајванска книжевност.

Во 1962 година, во тогашна Тангањика, денешна Танзанија, се случил еден од најнеобичните психолошки феномени во поновата историја. Во женско училиште, неколку ученички почнале неконтролирано да се смеат, а необичната состојба брзо се проширила и на други ученици, села и училишта. Она што на почетокот изгледало како безопасна шега, наскоро прераснало во масовна психогена епидемија што траела со месеци и погодила околу илјада луѓе. Овој необичен случај и денес ги фасцинира научниците.

Што точно се случува во човекот кога ќе види нешто убаво? Дали чувството што го предизвикува уметноста може да се забележи во мозокот, срцето или телото? Токму на овие прашања се обидува да одговори ново истражување, во кое научници и музејски експерти заеднички ги следат реакциите на луѓето додека набљудуваат историски предмети и уметнички дела.

Ќе има нови правила за доделувањето на Оскарите, со кои ќе се постават јасни граници за употребата на ВИ во филмската индустрија. Улоги создадени целосно со помош на вештачка интелигенција нема да можат да конкурираат за актерски награди, а сценаријата ќе мора да бидат напишани од луѓе. 

Годинешниот филмски фестивал во Кан изгледа поинаку од претходните години. Наместо големи холивудски блокбастери и спектакуларни премиери со акциони ѕвезди, програмата е исполнета со авторски филмови, експериментални приказни и дела што повеќе се насочени кон емоции, психологија и општествени теми. Многумина сметаат дека тоа е знак дека европскиот и независниот филм повторно добиваат поголемо внимание, додека американската филмска индустрија поминува низ период на криза и неизвесност.

Неодамнешната средба меѓу Си Дзинпин и Доналд Трамп во Пекинг привлече големо внимание, особено поради затегнатите односи меѓу двете земји. Многумина очекуваа двајцата лидери да разговараат за актуелните кризи – војната на Блискиот Исток, тензиите околу Тајван и економското ривалство меѓу двете држави. Но кинескиот претседател, наместо директно да зборува само за современите конфликти, направи неочекувана историска споредба со античка Грција и Пелопонеската војна.

Денес морското оревче е вообичаен зачин што се користи во десерти, греано вино (или салеп). Неговиот мирис често се поврзува со празници, домашна атмосфера и кулинарска традиција. Но зад овој познат вкус се крие мрачна историја на колонијализам, насилство и ропство, поврзана со малите индонезиски Банда Острови - единственото место во светот од каде некогаш потекнувало морското оревче.

Во последниве години, љубителите на алтернативната и експериментална музика сè повеќе откриваат необични автори од различни делови на светот. Особено внимание привлекуваат музичари кои комбинираат традиционални локални звуци со современи жанрови како дрон, амбиентална музика и експериментален рок. Во случајов атрактивноста е уште поголема бидејќи зад металот стои - поп.

Денес „Господарот на прстените“ се смета за едно од најважните и највлијателни дела во светската книжевност. Но кога книгите на Џ. Р. Р. Толкин првпат се појавиле во 1950-тите, реакциите биле далеку од едногласни. Додека некои критичари биле фасцинирани од огромниот фантастичен свет што го создал авторот, други го сметале неговиот стил за предолг, тежок и старомоден. 

Во античкиот свет постоеле многу свети места, но мал број од нив биле толку необични како грчкиот остров Делос. Старите Грци верувале дека островот е толку свет што таму не смеело ниту да се роди, ниту да умре човек. Ова правило не било само легенда, туку официјален закон поврзан со религијата, политиката и култот кон богот Аполон.

Во текот на 20 век, малото португалско село Фатима станало едно од најпознатите верски места во светот. Таму, според сведоштвата на три деца, се случиле чудесни визии на Богородица, а пророштвата што ги добиле подоцна добиле и политичко значење. За време на Студената војна, многумина верувале дека тие визии го претскажале ширењето и падот на комунизмот во Советскиот Сојуз.

Тираносаурус рекс, еден од најпознатите диносауруси во историјата, со децении ги фасцинира научниците и љубителите на праисторијата. Иако бил огромен и опасен предатор со моќни вилици и остри заби, една работа отсекогаш предизвикувала збунетост: неговите многу кратки раце. 

Францускиот драматург Молиер, кој за Французите е нивниот Шекспир, „се врати“ на сцената повеќе од 350 години по неговата смрт – со помош на вештачка интелигенција. Истражувачи од универзитетот Сорбона во Париз употребиле ВИ за да создадат експериментална театарска претстава напишана во стилот на Молиер.

Во современиот свет, недостигот од сон речиси се третира како знак на амбиција. Луѓето се фалат дека спијат по четири или пет часа, а културата на продуктивност одамна го претвори сонот во нешто што „се жртвува“ за успех. Но токму тука се крие еден чуден парадокс: ако сонот е толку важен за мозокот, телото и психата, зошто луѓето како вид спијат помалку од речиси сите блиски примати?

Кога размислуваме за „она горе“, најчесто замислуваме галаксии, ѕвезди, планети и бескрајна темнина - главно визуелни, можеби по некоја звучна асоцијација. Но ретко кој се прашува – како мириса вселената?