Филип Жанада важи како автор од „старата школа“. Нема интернет на телефон. Ама затоа користел ВИ за пишување на некои од „истражувачките“ делови на неговиот роман, кој сега е овенчан со престижната награда. Истовремено, друг автор кој наводно исто така го напишал своето номинирано дело со користење на четбот, е дисквалификуван. Ќе-ск-се?

Во Јапонија постои необична „религија“ чиј бог не ветува спасение, не прави чуда и не бара верниците да му се поклонуваат, туку им дава благослов да одбиваат прекувремена работа, непријатни дружења и сè друго што не сакаат да го прават. Зад оваа духовита идеја, сепак, се крие прилично сериозна критика на општеството во кое човековото време како да им припаѓа на сите други. Не-амин.

Случајот на Тони Кирицис, кој во февруари 1977 година држел човек заложник повеќе од два и пол дена, последниве години повторно го привлекува вниманието – преку подкаст серија, телевизиска серија и филм на Гас Ван Сант. Три различни раскажувања за еден настан, во кој медиумите не биле само сведоци туку и дел од драмата. И покрај очигледниот штоф за приказна, резултатите на сите овие обиди да се долови возбудата на известувањето во едно поинакво медиумско време и да се начнат важни социјални прашања, се во просек - просечни. 

Во расказот „Бидето“, грчкиот писател Мариос Хакас со црн хумор и гротеска ја превртува наопаку идејата за напредокот: еден навидум невин санитарен предмет станува симбол на сè што човекот жртвувал за да го нарече својот живот успешен.

На 1 ноември почина еден од пионерите на детроитското техно, Хуан Аткинс. Една книга која ја читал уште како средношколец, а која зборува за забрзаните технолошки промени, научната фантастика и светот што допрва доаѓа, подоцна ќе станат дел од неговиот музички јазик – оној со кој помогна да се создаде звукот на иднината.

Преинтересна книжевна приказна со трилер моменти, за која дознавме деновиве во контекст на Хелоуин. Како тоа исландскиот превод на „Дракула“, излезен само три години по оригиналниот на Стокер, содржи толку големи разлики што може да се прогласи за сосема поинаква книга? Кој ги посеал семињата на она што повеќе делува како политички трактат, правејќи од Дракула „фашистички“ негативец? 

По повеќе од еден век постоење, познатата атинска кафана „Мурја“ (Дудинка) ги затвори вратите. Основана пред повеќе од еден век, таа не била само место за кафе и ракиичка, туку една од препознатливите точки на боемската и левичарска култура во Атина. Во неа со децении се среќавале писатели, уметници, поети, политичари, лекари, адвокати, радикали и револуционери. 

Дилетантот обично не е лик за пофалба. Го замислуваме како површен љубопитко, човек што постојано се интересира за нешто ново, но никогаш не навлегува доволно длабоко, ниту се посветува до крај. Во култура што ја слави специјализацијата, стручноста и посветеноста на една избрана професија или страст, дилетантот е речиси предупредувачки пример: некој што не успеал да се определи, да истрае или да стане навистина добар во нешто. Но во ова има и една привлечна слобода, како кога пееш караоке без амбиција да станеш пејач.

На денешен ден, 30 октомври 1947 година во Белград е роден Иван Ѓуриќ - историчар, византолог, универзитетски професор и политичар, кого во деведесеттите го нарекувале „српскиот Кенеди“. Бил еден од најистакнатите претставници на либералната и антивоена мисла во Србија во времето кога национализмот станувал доминантна политичка сила. Денес, кога Србија повторно се наоѓа на историска политичка пресвртница, вреди да се потсетиме на неговото име и неговите идеи. 

Клишеата се насекаде околу нас – во секојдневниот говор, рекламите, политичките пораки, филмовите, па дури и во обидите да бидеме оригинални. Ги користиме речиси автоматски, но ретко се запрашуваме што откриваат за начинот на кој размислуваме и за општеството во кое живееме. Дали клишеата се само истрошени фрази што го задушуваат креативното мислење или, сепак, имаат важна улога во тоа како комуницираме, се препознаваме и градиме чувство на заедништво? 

Денес можеби се фалиме со автомобил, часовник или фотографија од егзотично патување, но во Британија во 19 век еден од најнеобичните начини да го покажете својот углед бил да нарачате портрет на сопствената крава. И тоа не каква било крава, туку огромна, дебела крава што изгледа како да може да изеде цело село. 

Кога последен пат сте слушале цел албум од почеток до крај, без да погледнете во телефонот, да разговарате или да правите нешто друго? Во светот во кој музиката ни е постојано достапна, но често ја слушаме само попатно, сè повеќе се појавуваат места што нè повикуваат повторно да ѝ посветиме целосно внимание. 

Кога ќе се спомене крв, веднаш помислуваме на црвената боја. Но, во животинското царство крвта може да биде сина, виолетова, зелена, жолтеникава, па дури и речиси бела. Причината за овие разлики се протеините и пигментите што животните ги користат за пренесување на кислородот низ телото.

Доктор Роберт Корниш бил нешто како вистински Виктор Франкенштајн: верувал дека смртта не мора да биде конечна и со помош на необична направа се обидувал да ги врати во живот телата на кои срцето веќе им престанало да чука.

Од изгледот и здравјето до работата, спиењето и дури одморот – во 2026 година се чини дека сè може да се оптимизира. А сега за таа опсесија постои и збор на годината.

Кога една биографија ќе исчезне од најголемата онлајн енциклопедија во светот, не исчезнува само текстот. За некои луѓе, тоа е и губење на признанието дека нивната работа е доволно важна за да биде забележана.

Марк Блох бил сведок на големи настани во европската историја, во која не учествувал само набљудувајќи ја од кабинет и од академски височини. Бил пешадиски офицер во Првата светска војна, а по германската окупација на Франција во Втората му се приклучил на движењето на отпорот. Гестапо го стрелал во 1944. Сите овие премрежја му помогнале да пристапува на историјата „од долу“ - од аспект на таканаречените „обични луѓе“, а не само земајќи ги предвид официјалните документи и приказната на победниците. 

Филм кој на дел од сајтовите е класифициран како „комедија“ всушност е болна сатира за тоа како современите образовни системи, ориентирани кон квантитативно мерливи „постигнувања“, се справуваат со „скапаните јаболки“ помеѓу учениците - оние кои го нарушуваат одвнатре. Како да решиш проблем со еден таков пред доаѓањето на инспекција? Заклучи го во визба. 

Кога воздухот станува посвеж, хризантемата одбива да ја прифати промената на сезоната. Раскошна, со густо наредени ливчиња во бои од бела и жолта до бронзена, лила и темноцрвена, таа ги разубавува градините токму кога повеќето други растенија веќе се подготвуваат за зимскиот одмор. Но, таа не е само есенски украс. Нејзината приказна трае повеќе од три илјади години и ги поврзува древната медицина, царските дворови и различните културни претстави за животот и смртта.

Цело време мислевме дека станува збор за турцизам. Ама името да ти доаѓало од шкотскиот инженер Џон Лаудон Мекaдам, кој осмислил поевтин и потраен начин за изградба на патишта, поставувајќи ги темелите на технологијата што подоцна ќе доведе до современите асфалтни коловози.

Родниот град на легендарната четворка ќе добие нова, oгромна туристичка атракција посветена на бендот. Проектот ќе ги оживее клучните места од историјата на Битлси, од нивното детство во Ливерпул до концертите во Хамбург, Лондон и Њујорк.

Отпорот да се биде прифатен од другите може да стане извор на политичка моќ. Социјалните мрежи овозможуваат постојано следење на јавното однесување: секоја изјава може да биде извадена од контекст, осудена и искористена против оној што ја дал. Стравот од нарушување на сопствениот углед ги тера луѓето да се самоцензурираат, да избегнуваат чувствителни теми и да ги приспособуваат своите ставови на она што се смета за општествено прифатливо. 

Многу пред автоматите за кафе и „паметните“ градови, Лондон експериментирал со улични светилки што, покрај осветлувањето, нуделе топли пијалаци, цигари, разгледници, па дури и директна телеграфска врска со Скотланд Јард.

Од Бил Козби и Опра Винфри до Даниел Редклиф и Стивен Хокинг – повеќе од 180 познати личности позирале со омилената книга во раце, во кампања на Американското здружение на библиотекари што трае веќе четврт век, а која порачува нешто едноставно: читајте.