Лекарите се присутни на телевизија повеќе од пет децении. Во раните серии тие најчесто се прикажувани како речиси натчовечки фигури: непогрешливи, привлечни, пожртвувани и со совршен однос кон пациентите. Со текот на времето, сликата се менува – лекарите стануваат посложени, понекогаш антихерои: и понатаму харизматични, но оптоварени со лични проблеми, зависности и психолошки кризи.
Здравјето е исклучително важна тема. Токму затоа, приказните за болести и ризици имаат силна привлечност. Во медицинските драми често се појавуваат ретки дијагнози и компликации – сè што може да тргне наопаку, навистина тргнува. Тоа создава ефект сличен на „сообраќајна несреќа“: сакаме да го тргнеме погледот, но не можеме. Иако немаме медицинско образование, преку гледање стекнуваме впечаток дека подобро го разбираме сопственото тело. Не е реткост гледачите да пребаруваат симптоми на интернет по одредена епизода, обидувајќи се да ги поврзат со реалниот живот.
Освен тоа, медицинските драми го активираат симпатичкиот нервен систем – односно реакцијата „бори се или бегај“. Но наместо шпиони и криминалци, тука станува збор за обични луѓе и ситуации што лесно можеме да ги замислиме во сопствениот живот. Стравот е реален, но безбеден – додека некој се бори за живот ние сме на безбедно. Токму таа комбинација на напнатост и сигурност создава силна емоционална ангажираност.
Сериите како „Д-р Хаус“ и најновата „Д Пит“ создаваат и илузија на знаење и контрола. Делува неверојатно како дури и во најхаотичните сцени персоналот си ја врши својата работа најдобро што може, и покрај тоа што условите не се идеални. Не само што ги следат протоколите туку се и „од мајка родени“ па знаат да ја покажат и потребната хуманост и грижа за човечкиот живот воопшто. Тоа ни дава надеж, дека може да е така или дека во некои здравствени институции и навистина е. Во најновиот швајцарско-германски филм, пак, „Трета смена“, се алармира на недостатокот на болнички кадар во речиси сите здравствени системи - филмот завршува со белешка дека до 2030 година ќе недостасуваат дури 13 милиони медицински лица во светот.
Уште во антиката Аристотел зборувал за „катарза“ – прочистување на емоциите преку трагедијата. Медицинските драми ни го овозможуваат токму тоа: гледаме луѓе што се борат да спасат животи, ги согледуваме нивните слабости и сили. Преку нивното искуство и ние учиме – не само што значи да се биде лекар, туку и што значи да се биде човек. Како социјални суштества, учиме преку другите. Сите имаме тело, сите стравуваме од болест или повреда – своја или на некој близок. Затоа гледаме како ликовите се справуваат со вакви ситуации и се обидуваме да замислиме како ние би реагирале. Медицинските драми често отвораат и пошироки општествени теми: семејно насилство, трошоци за здравствена грижа, ментално здравје.
Оттаму, медицинските драми не се само забава. Тие создаваат културен дијалог за здравјето, болеста и одговорноста. Иако не се секогаш целосно точни, тие влијаат врз начинот на кој размислуваме за медицината, но не како за апстрактна област туку во сета нејзина примена, заедно со крвта, потта и солзите.
Види претходно Букбокс читанка: „Доктор Хаус и филозофија: сите лажат“ (2012)
