Не е тајна дека за Владимир Путин, Крим за Русија е она што е Храмовата гора во Ерусалим за јудаизмот, нивното најсвето место од кое, после рушењето на вториот храм, останат е само ѕидот на плачот. Крим има „непроценливо цивилизациско, па дури и сакрално значење за Русија“, има кажано Путин уште во 2014 година. И покрај целата негова духовна тежина, деновиве за Москва е поважна неговата стратешка вредност.

Освен Ормускиот теснец, кој за Иран и неговата преговарачка моќ се покажа како поефикасно оружје отколку да имаа нуклеарка, постојат и други водни патишта кои се клучни за европската и западната економија. Еден од нив е преминот кај Џибути, мала и од Господ заборавена источноафриканска држава на рогот на Африка. Ќе им текне ли?  

Најновата официјална проценка вели дека обновата на Украина ќе чини 588 милијарди долари, речиси три пати повеќе од вкупниот годишен економски производ на земјата. Но, анализата вели и дека парите се полесната половина од проблемот. По четири години војна, повеќе од 10 милиони Украинци не се дома, а сè помал дел од младите и квалификуваните велат дека некогаш ќе се вратат.

Од сите ужаси што ги предизвикал Трамп, веројатно најужасниот е нападот училиштето во Минаб, во кој беа убиени 175 луѓе, претежно деца од основно училиште. Фактите се неоспорни – основното училиште бил директно погоден од проектили какви што имаат само САД. Но, Трамп и Хегсет сега отворено предупредуваат: „Вистината можеби никогаш нема да се дознае“.

Затворањето на Ормускиот проток поради војната во изминатите сто и кусур дена блокирало над 1.200 бродови натоварени со стоки во вредност над 125 милијарди долари, покажува извештај на осигурителната компанија Алијанц. Се уште се заглавени 300.000 контејнери и десетици илјади морнари од кои сопствениците на бродовите кренале раце.

Само неколку дена откако САД му дозволија на Техеран да пристапи до 6 милијарди што му се замрзнати во странство, четири ирански банки вчера беа блокирани со кибернетски напад. Сомневањата водат кон Израел, кој настојува да го спречи финансирањето на Хезболах, а притоа да не остави траги дека ги минира американско-иранските мировни преговори.

Расте бројот на Американци кои го сметаат актуелниот претстедател за опасен диктатор кој треба да биде спречен пред да направи некоја поголема беља од досегашните. За разлика од нив, Белата куќа е убедена дека тој веќе направил историски чекори за Америка и за светот. И покрај рекордно нискиот рејтинг на Трамп, кандидати кои тој ги поддржува убедливо победуваат. 

Додека Брисел се прави наудрен, директорот на европската асоцијација на аеродромите го признава она што со недели ги фрустрира патниците што доаѓаат во ЕУ. Новиот граничен систем за проверка на патници не функционира. На терминалите се создаваат метежи, а патници пропуштаат летови иако доаѓаат и по четири часа порано на аеродромите. 

Ефикасноста на новото евтино оружје на боиштата во Украина и во Персискиот залив не само што темелно го промени начинот на војување, туку и предизвика револуција во одбранбената индустрија. И додека владите купуваат тенкови и авиони, инвеститори од ризични фондови вложуваат милијарди во стартапи што произведуваат автономни дронови и чамци.

Со потпишувањето на Меморандумот за разбирање, САД и Иран не решија ниту едно од прашањата поради кои почна војната, туку само ги одложија за подоцна. Како и секоја спогодба за примирје, поставува основа за преговори. Во овој случај, најверојатниот исход не е трајно решение, туку насилен хаос, со повремени ограничени насилства.

Иако ги „бомбардираат“ со економски и трговски блокади, САД сè потешко можат со нив да ја наметнат својата волја врз непокорните режими низ светот. Владите на Иран, Русија или Северна Кореја развија системи за заобиколување на санкциите, а понекогаш само се протнуваат низ дупките што намерно им се оставени. Ако некој страда, тоа е народот, а никогаш режимот.

Паралелно со камерите од ФИФА што ги снимаат фудбалерите од секој агол за да поправат судиски грешки, многу поголем систем од илјадници камери на приватна компанија ги снима десетиците илјади навивачи на трибините и архивира биометриски податоци. Нема строга контрола врз базата и нема контрола дали клиенти може да ги злоупотребуваат или да ги продаваат податоците.

Турција го шири своето културно влијание во Централна Азија, а Кина инвестира во инфраструктурата во поранешните советски републики за да ги извлечат од влијанието на Москва. Европската Унија делува незаинтересирано, иако е главниот економски корисник и завршен западен терминал на новиот трговски коридор што се пробива до Европа.

Кога ќе се спомнат тајни друштва, дел од јавноста вели „Така е!“, а дел веднаш помислува дека се работи за уште една од бесмислените теории на заговор. Но, што кога ќе протече проверена информација дека еден милијадер има токму такво тајно друштво со многу моќни и влијателни луѓе во него и никој не ја оставил својата службена мејл адреса?

Потпретседателот Венс призна дека Белата куќа сериозно ја разгледува иницијативата на Берни Сандерс за национализација на најголемите компании за вештачка интелигенција. Стравот не е од масовни отпуштања поради ВИ туку од зголемување на нееднаквоста што води до радикализација, слично на појавата на фашизмот и комунизмот во Европа по Индустриската револуција.

Светските лидери во Версајската палата аплаудираа кога Трамп го потпишуваше Меморандумот за разбирање со Иран. Но, тоа беше повеќе рефлексен чин на олеснување отколку прослава. Трамп беше принуден на договор што ги брише сите црвени линии на Вашингтон, доведувајќи ги САД во многу полоша состојба отколку пред војната. И притоа го награди режимот што сакаше да го урне.

Шпионските агенции некогаш поставуваа „бубачки“ на телефоните или на каблите за интернет за да ги прислушуваат граѓаните. Европските разузнавачки служби сега масовно купуваат големи пакети со комерцијално достапни лични податоци, во кои граѓаните често пати самите откриваат за себе многу повеќе отколку што може да се дознае со класично шпионирање.

Војната во Иран, ако се почитува лабавиот договор за прекин на огнот, беше релативно кратка. Но, огромните трошоци и последиците ќе се чувствуваат со години. Американците секој ден плаќаат 360 милиони долари повеќе за гориво и потешко може да си дозволат нов дом. Глобалниот раст се спушти на нивото од пандемијата. Се очекува и Трамп да плати политичка цена во ноември.

Во 2008 година Кина со купувањето американски државни обврзници спречи целосен распад на глобалниот финансиски систем. Сега со своите нафтени резерви го ублажи глобалниот енергетски шок. Втор пат во изминатите 20 години земјата што Западот ја претставува како „закана“ за глобалната економија спречи глобална економска катастрофа предизвикана од САД.

Во 90-тите години шведската економија упаѓа во длабока криза и рецесија. Изборот бил или да го средат проблемот сами или да чукнат на портите на ММФ па после други да им кажуваат што треба да се прави. Направиле комисија од економисти од сите партии и донеле 113 препораки. Главно, го стегнале буџетот. Ако министерство сака да покачи некој трошок, мора да каже кој трошок ќе го намали.  

Еден ден порано од најавеното, САД и Иран го потпишаа Меморандумот со кој ја завршуваат војната. 14-те точки од договорот сведочат дека САД не добиваат ништо што го немале пред војната, а Иран добива укинување на санкциите, деблокирање на сметките, фонд за обнова од 300 милијарди долари, а веројатно и право да наплаќа за поминување низ Ормускиот проток.

Независна платформа со вештачка интелигенција ја откри најголемата операција за инсајдерско тргување во Америка – во законодавниот дом на САД. Повеќе од половината од сите берзански тргувања на пратениците во Претставничкиот дом и во Сенатот биле поврзани со акции на компании врз кои конгресмените имаат влијание преку комитетите во кои учествуваат.

Во обид да ја протнат нафта преку блокираниот Ормуски проток, американските сили ја копирале тактиката со која Иран со години наназад ги избегнува санкциите за извоз на нафта. Танкери со воена придружба се пробивале низ опасната зона, а потоа среде море ја преточувале нафтата во супертанкери. На овој начин за месец и пол низ блокадата поминале 90 милиони барели нафта.

Војната што Трамп му ја објави на Иран и ја загуби ги чинеше Американците над 100 милијарди долари, штетата во Иран е 270 милијарди, а во арапските земји близу 200 милијарди. Но, за некои, војната се покажа многу профитабилен бизнис. На тајкуните од големите енергетски компании секој нов ден од војната од 28 февруари па досега им носел по 300 милиони долари.