Денес Гај Мариј најчесто се споменува како сват на Јулиј Цезар (бил оженет со тетката на Цезар - сестрата на неговиот татко), но во своето време бил познат како еден од највлијателните реформатори и воени лидери на Рим. Роден во мало место надвор од Рим, без славно потекло, успеал да се искачи до самиот врв на политичкиот живот и станал конзул дури седум пати — нешто речиси незамисливо за тоа време.
Мариј бил познат и по својата поддршка за ветераните и за сојузниците кои барале поголеми права, но неговото најголемо наследство било реформата на римската војска. Пред него, армијата главно се состоела од сопственици на земја кои биле повикувани на служба. Мариј вовел професионална војска со редовна плата, отворајќи ја воената служба за многу поширок слој луѓе од цела Италија.
Покрај регрутацијата, тој направил големи промени и во логистиката. Дотогаш оружјето и залихите најчесто се превезувале со бавни коли кои лесно заглавувале на тежок терен. За да ја зголеми подвижноста, Мариј вовел нов систем: секој војник сам ја носел својата опрема, храната и оружјето во товар врзан за дрвен стап што се носел преку рамото. Овој товар (по сегашни стандарди - ранец) бил познат како „furca“.
На почетокот, новиот систем бил многу непопуларен. Војниците од другите единици потсмевливо ги нарекувале војниците „Маријеви мазги“, затоа што морале сами да ја носат тежината на својата опрема.
Но токму оваа промена се покажала како клучна. Кога римската војска се соочила со племињата Тевтони и Амброни, кои се движеле кон Галија и Италија, подвижните единици на Мариј успеале многу побрзо да ги стигнат противниците бидејќи не зависеле од бавните колони со товар. Изненадувањето и брзината им донеле огромна победа во битката кај Аква Секстија во 102 година п.н.е., каде, според изворите, загинале повеќе од 100.000 луѓе.
По победата, Мариј се вратил во Рим како херој и продолжил да освојува политичка моќ. Но неговите реформи имале и неочекувани последици. Додека претходно војниците биле лојални на Републиката, сега сè повеќе станувале лојални на генералите што им обезбедувале плата и награди.
Така започнал период во кој политичката моќ постепено се концентрирала во рацете на силни поединци - од самиот Мариј, преку неговиот ривал Сула, па сè до Јулиј Цезар и подоцна Октавијан Август. Реформите што првично требало да ја зајакнат државата, на крајот помогнале да се отвори патот од Република кон Империја.
