Просечната возраст на актерките номинирани за Оскар расте

Долги години во филмската индустрија важеше непишано правило дека најголемите улоги и награди им припаѓаат на помладите актерки. Сепак, статистиките од последните години покажуваат дека работите полека се менуваат. Се појавуваат сè повеќе награди и номинации за актерки во подоцнежна возраст, што отвора прашање дали конечно почнува да исчезнува старосната дискриминација кон жените во Холивуд.

Кога актерката Мишел Јео во 2023 година, на 60-годишна возраст, го доби Оскарот за најдобра актерка за филмот „Сè, насекаде и истовремено“ (Everything Everywhere All at Once), таа порача дека жените не треба да дозволат некој да им каже дека го поминале својот врв. Нејзината изјава е значајна затоа што досега само седум актерки постари од 60 години ја освоиле оваа награда. Само една добитничка, Џесика Тенди, била постара од 80 години, а уште една - Кетрин Хепберн - ја добила наградата по седумдесеттата година.

Традиционално, гласачите на Академијата многу почесто наградувале млади актерки. Во категоријата најдобар актер само еден добитник бил помлад од 30 години, Едриен Броди, додека дури 32 актерки ја освоиле наградата во своите дваесетти години. Но во последните децении се забележува постепена промена. Истражување на Би-Би-Си покажува дека просечната возраст на номинираните актерки постојано расте: ако во 1940-тите таа била околу 27 години, во 1970-тите пораснала на 37, во 2000-тите на 40, а во 2020-тите достигнува околу 47 години.

Меѓу поновите добитнички се Рене Зелвегер (50), Френсис Мекдорманд (63) и Џесика Честејн (45). Во последните години номинирани биле и актерки како Анет Бенинг (65), бразилската актерка Фернанда Торес (59) и Деми Мур (62), иако наградата понекогаш сè уште ја добиваат помлади актерки, како 25-годишната Мајки Медисон за „Анора“.

Фактот дека во 1940-тите просечната возраст на номинираните актерки била само 27 години покажува колку индустријата тогаш ја фаворизирала младоста. Во својата книга „Ѕвездената машина“ (The Star Machine) од 2007 година, филмската историчарка Џинин Бејсингер пишува дека за жените било многу тешко да опстанат долго во Холивуд, бидејќи филмската индустрија ги третирала гламурозните актерки како „кршлив производ“, а камерата немилосрдно ги откривала знаците на стареење. Ако една актерка успеела да остане популарна десет години, тоа се сметало за успех; дваесет години биле вистинска сензација, а подолга кариера се сметала за чудо.

Ѕвездите од таа епоха – како Бети Дејвис, Ингрид Бергман и Вивиен Ли – ги освоиле своите Оскари уште во дваесеттите години. Реткиот „чудесен“ пример била Кетрин Хепберн, која држи рекорд по бројот на освоени Оскари за најдобра актерка, а три од нив ги добила по шеесеттата година.

Денес актерките имаат подолг кариерен век во таканаречените „престижни“ филмови кои се насочени кон награди. Порано кружела анегдота дека во Холивуд можеш да работиш како постара актерка само ако се викаш Џуди, Меги или Мерил – мислејќи на Џуди Денч, Меги Смит и Мерил Стрип – но денес ситуацијата е поразлична, бидејќи има повеќе улоги за постари жени.

Друг фактор е тоа што Академијата сè повеќе ги наградува уметничките, авторски филмови, во кои повеќе се вреднува актерската вештина отколку комерцијалниот успех. Сè почесто се појавуваат приказни за сложени женски ликови со животно искуство. Во последните години награди за режија добија и режисерки како Клое Жао и Џејн Кемпион, а сè повеќе филмови со женски протагонистки ги режираат и пишуваат жени.

Сепак, и покрај овој напредок, нееднаквоста не исчезнала целосно. Истражувањата на Универзитетот во Јужна Калифорнија покажуваат дека во најгледаните холивудски филмови просечната возраст на главните женски ликови во 2025 година била 34 години, додека кај машките ликови таа изнесувала 42 години. Ова укажува дека, иако Оскарите почнуваат да ги препознаваат постарите актерки, во поголемиот дел од филмската индустрија младоста сè уште има предност.

11 март 2026 - 09:24