Терминот „трето место“ го вовел социологот Реј Олденбург во 1989 година. Тој го употребил во својата книга „Важното добро место“ за да ги опише местата каде што луѓето се собираат, разговараат и се дружат – со пријатели, но и со непознати. Такви места можат да бидат кафулиња, барови, паркови, библиотеки или други јавни простори каде што тие можат опуштено да поминуваат време. Според Олденбург, овие места им помагаат на луѓето да се чувствуваат поврзани со својата околина и со соседите, а тоа е важно за здравјето и стабилноста на заедницата.
Сепак, не секое место може да се смета за „трето место“. На пример, трговските центри или концертите не се типични примери, бидејќи нивната главна цел не е разговорот. Според Олденбург, суштината на вистинското „трето место“ е токму комуникацијата.
Тие треба да овозможат соседите да се запознаат, новите жители полесно да се вклопат во заедницата и луѓето од различни генерации да се дружат. Исто така, овие простори можат да бидат места за размена на идеи, поддршка меѓу членовите на заедницата и дури и политички дебати. Идеално, тие треба да бидат блиску до домовите на луѓето и да нудат опуштена атмосфера за дружење, а не дополнителен стрес или големи трошоци.
Вакви места постоеле уште од најраните цивилизации, откако луѓето престанале да живеат како номади и почнале да се населуваат во постојани заедници. Еден од најстарите примери се агорите во античка Грција – јавни плоштади од шестиот век пред нашата ера, каде што луѓето се собирале за разговори, трговија и политички дебати. Тие играле важна улога во развојот на грчкото општество и демократијата.
Денес, најтипичен пример за „трето место“ е кафулето – простор каде што луѓето можат да се сретнат, разговараат и да поминуваат време во пријатна атмосфера. Се разбира, не секое современо кафуле ги исполнува условите за вистинско „трето место“. Некои се премногу мали, прескапи или не се доволно пријатни за подолг престој. Но ако некој некогаш нашол омилено кафуле каде што редовно се враќа – за работа, одмор или средба со пријатели – тогаш лесно може да се замисли што имал на ум Олденбург.
Освен кафулињата, и други места станале популарни како „трети места“, како библиотеките, кугланите и фризерските салони. Тие се прошириле особено во западните земји во 1930-тите години, кога економскиот раст и зголемената употреба на автомобили им овозможиле на луѓето повеќе време и средства за вакви активности.
Според Олденбург и други современи истражувачи, бројот на „трети места“ постепено се намалува од крајот на 20 век. Уште во 1996 година, тој забележал дека технологијата и начинот на градба на модерните градови и предградија им овозможуваат на луѓето со години да не ги запознаат своите соседи. Денес овој тренд е уште поизразен. Апликациите што овозможуваат нарачување кафе или храна директно дома, како и економските тешкотии, го отежнуваат опстанокот на голем број вакви места.
Истражувањата покажуваат дека исчезнувањето на „третите места“ може да има сериозни последици за заедниците. Со нивното затворање жителите губат пристап до важни услуги, јавни простори за дружење и места каде што можат да се поврзат и да си помагаат меѓусебно. Ова може особено да им наштети на ранливите групи како постарите лица, децата, хронично болните и луѓето со понизок социоекономски статус, бидејќи токму тие најмногу зависат од ваквите простори.
Со други зборови, едно обично локално кафуле можеби прави многу повеќе од тоа што само служи добро кафе. Како што истакнал Олденбург, на модерните населби им се потребни места каде што луѓето можат лесно, евтино и редовно да се собираат, да разговараат и да поминуваат време заедно – вистинска алтернатива на изолираниот живот.
