Bookbox › Набрзинка

Сите добитници на награди на Берлинскиот филмски фестивал 2026

22 февруари 2026

Филмот „Жолти букви” на германско-турскиот режисер Илкер Чатак ја освои Златната мечка за најдобар филм на 76-тиот Берлински филмски фестивал, што заврши вчера, 21 февруари. Станува збор за политичка драма за турски режисер и неговата жена-глумица на кои им е забрането да работат поради нивните ставови. Претседателот на жирито Вим Вендерс наградата ја врачи лично, нарекувајќи го филмот „поглед во блиската иднина која може да се случи и во нашите земји”
„Сребрената мечка“ ја доби „Спасение“ (Salvation) на Емин Алпер, кој во говорот изрази солидарност со затворениот градоначалник на Истанбул, Екрем Имамоглу и со „луѓето на Иран кои страдаат под тиранија” и „Палестинците во Газа”.
Фестивалот не помина без контроверзии уште од самиот почеток. Индиската нобеловка Арундати Рој се повлече од настанот откако претседателот на жирито Вендерс изјави дека жирито „не може да влезе во полето на политиката” во врска со германската поддршка за Израел. Десетици фигури од филмската индустрија, меѓу кои и актерите Хавиер Бардем и Тилда Свинтон, потпишаа отворено писмо со кое го осудуваат „молкот на фестивалот за геноцидот во Палестина.”

Останатите наградени на линкот.

извор

Сајт на денот: Етимотека

27 јануари 2026

Емилија Нешкоска-Чретник е лингвистика и докторантка од областа на етимологијата на Филозофскиот факултет во Љубљана. Нејзините почетоци со истражувањата за македонскиот јазик ги започнала на Филолошкиот факултет во Скопје, каде ги завршила студиите по македонистика. Сега работи во еден од водечките етимолошки центри во регионот, на Универзитетот во Љубљана.
„Благодарение на стручната поддршка, како и располагањето со богата литература што ја поседува Институтот за словенечки јазик Фран Рамовш во Љубљана, започнав да го реализирам еден од најважните и долгоочекувани проекти за македонистиката – Етимолошкиот речник на македонскиот јазик, кој претставува мој личен потфат. Овој потфат не само што има за цел да го пополни значајниот научен јаз во македонската лингвистика, туку има за цел да ја воведе етимологијата во фокусот на истражувањата, каде што досега беше маргинализирана“, вели aвторката на својот сајт.
Порталот е составен од три дела: Етимолошки речник на македонскиот јазик, Етимолошки материјали за македонскиот јазик и блог. Тој нуди систематски обработени податоци за потеклото и развојот на зборовите: нивната хронологија, фонетски и семантички промени и нивните индоевропски или словенски паралели. Во најновиот блог пост се анализира етимологијата на македонското „чекор“ и неговата врска со „чкор“.

Алал, Емилија!

извор

Фабриката „Треска“ некогаш била место за игранки и гитаријади

22 јануари 2026

Пред да стане симбол на урбанистички судир, „Треска“ била практична, жива инфраструктура за младинската музика: фабрички клуб што во доцните 60-ти значел – сала, струја, озвучување, публика, ред. А во време кога вторaта генерација македонски рок-состави веќе е активна (1967), токму ваквите места ги држеле бендовите на нозе.
Во социјализмот, работните организации/фабриките често функционирале и како културни центри: имале свои сали, мензи, клубови, синдикални структури и често поддржувале или домаќинеле настани (игранки, фестивали, младински програми, КУД-ови). Во многу градови „Домови на култура“ и работнички културни друштва се врзуваат токму со работни колективи и локални индустрии.
Постојат и сведоштва за судири помеѓу младинската бучава (бит/рок) и организациските ограничувања – исклучени појачала, „жири“, „неутрална страна“, „врски“, „недозволена опрема како причина за одземање на место“ или бендовите кои биле организатори на настанот, да бидат и добитници на првото место.

извор