Ако мислите дека дворските интриги и борбите за власт се резервирани само за луѓето, грешите. Кај голите слепи кучиња, смената на „кралицата“ обично личи на вистинска војна за престолот. Но една колонија решила да го прескокне хаосот и да направи нешто што луѓето ретко го постигнуваат: мирна транзиција на власт.

Војната во Иран и затворањето на Ормускиот теснец го нарушија глобалниот синџир на снабдување со нафта и гас, што директно влијае врз бројни индустрии – од производство на ѓубрива до пластика и алуминиум. Еден помалку очигледен, но многу важен ресурс што се најде во фокусот е хелиумот.

Вчера, 20.04., излезе албумот „Див концерт“, кој балансира на граница меѓу звукот, науката и екологијата. Во центар на оркестарска композиција се гласови на животни. Но тој не е замислен само како експериментална форма, туку и како силна порака за кревкоста на животната средина и итноста од нејзино зачувување.

Зоолог, писател, уметник и ТВ водител, Дезмонд Морис при крајот на 1960-тите стана еден од првите бестселер автори на научно-популарна литература во која ги застапуваше своите социо-биолошки теории. Накратко - дека луѓето и не се толку различни од мајмуните, освен во влакнестоста.  

Негативните очекувања можат да влијаат врз нашето здравје повеќе отколку што мислиме, па дури и да се пренесуваат, како да се заразни, од други луѓе. Податоците покажуваат дека ефектот на тн. ноцебо е во пораст, главно поради прекумерното информирање кај „доктор Четџипити“.

Наместо на неа да се гледа како на божествен дар, душата можеби треба да се разбере културна творба – нешто што луѓето самите го создале преку јазикот, свеста и заедничките претстави за себе.

Во својата нова книга, Томас Лакер нуди оригинален и инспиративен поглед на улогата на кучињата во западната уметност. Неговата идеја е едноставна, но длабока: кучето не е само украсен елемент во сликите, туку посредник меѓу делото и гледачот – фигура што нè воведува во сцената и ни помага да ја разбереме.

Вештачката интелигенција може да создава текстови, музика и слики со неверојатна леснотија, често во огромни количини и со минимален човечки придонес. Оваа појава, која сè почесто се нарекува „АΙ slop“ (ВИ помија), отвора прашања за квалитетот, вредноста и влијанието на ваквата содржина. Интересно е што уште во средината на 20 век Орвел замислил свет во кој машините автоматски произведуваат масовна култура за широките народни слоеви. Неговата визија денес изгледа не само актуелна, туку и вознемирувачки прецизна.

Тимоти Декстер е една од најнеобичните фигури во американската историја: човек кој, и покрај тоа што бил речиси необразован и често предмет на потсмев, успеал да стане милионер, благодарение на одлуки што на сите други им изгледале целосно апсурдни.

Што навистина нè прави среќни? Ново истражување сугерира дека одговорот не лежи само во задоволството или исполнетоста, туку во нешто што често го земаме здраво за готово – слободата да одлучуваме за сопствениот живот.

Зад историските мисии на човекот во вселената не стојат само инженери и научници, туку и рацете на вешти шивачки и занаетчии. Создавањето на астронаутското одело за програмата Аполо било процес што барал екстремна прецизност, трпение и соработка меѓу различни професии. Она што на прв поглед изгледа како индустриско достигнување, всушност крие приказна за рачна изработка, иновација и неочекувани извори на експертиза.

Ова „нов почеток“ секогаш ни звучи чудно, бидејќи нема „стар почеток“. Но „новоста“ е во цикличноста и обновувањето, чувство кое изгледа не е само симболично туку има длабоки корени во природата, културата, па дури и во нашата физиологија.

Начинот на кој денес зборуваме и размислуваме за заштитата на природата вклучува апстрактни идеи за „Планетата“ и „Околината“. Тие како такви стануваат флоскули, без реално влијание врз нашето однесување. А да пробаме поинаку, со љубов и внимание кон конкретни, мали места околу нас, како вистинска основа за грижа и промена?

Серијата обработува вистинска приказна од Англија, каде што индустриско загадување оставило сериозни последици врз здравјето на луѓето. Особено погодени биле новороденчињата, кај кои се појавиле различни вродени деформитети, што довело до долгогодишна правна битка и историска судска одлука.

Шахот, уште во 19 век, станал прв пример на „игра на далечина“, благодарение на новата технологија – телеграфот. Пред интернетот и дигиталните платформи, токму телеграфските линии им овозможиле на играчите од различни континенти да се натпреваруваат и да создадат нешто што денес би го препознале како рана форма на е-спорт.

Делото „Венецијанска суита“ e едно од најпровокативните и влијателни остварувања на современата концептуална уметност. Во него, француската уметница Софи Кал (1953) ги истражува односите меѓу набљудувачот и набљудуваниот, приватното и јавното, како и тенката линија помеѓу реалноста и фикцијата.

Насловов е можеби збунувачки, но не станува збор за маж што се идентификувал како жена. „Стив“ била пионерка во областа на компјутерскиот софтвер, која од дете бегалец станала една од највлијателните фигури во британската технолошка индустрија. Претставувајќи се како маж.

„Каунтерклоквајз“ е експеримент на психологот Елен Ленгер, првата жена која добила статус на редовен професор по психологија на Харвард. Преку него таа покажала дека нашите уверувања и ставови можат значително да влијаат врз физичкото и менталното здравје, особено врз чувството за тоа колку сме всушност стари.

Нов документарец на Нетфликс истражува една од најконтроверзните и бизарни приказни во современиот шах. Наместо само спортска анализа, филмот се фокусира на медиумската сензација, гласините и конфликтот меѓу двајца шахисти, откривајќи ја и темната страна на овој интелектуален спорт.

Необична и трогателна приказна за едно девојче од Палермо, чието тело речиси еден век останало неверојатно сочувано. Станува збор за спој на родителска љубов, научна вештина и мистерија што со години ги привлекува посетителите и истражувачите.

Како пример за книжевни експерименти во кои дело се пишува без одредена буква обично се спомнува романот на Жорж Перек на француски јазик од 1969. Но тоа, цели 30 години претходно, го направил еден Американец.

Фразата денес најчесто ја користиме кога сакаме да ја намалиме непријатната тишина меѓу непознати луѓе – на состаноци, работилници или дружења. Но зад овој израз стои долга историја која нема врска со игри за запознавање, туку со опасни пловидби, трговија и книжевност од раниот нов век.

Во раниот нов век, кога стаклото почнало да го менува начинот на кој луѓето го гледаат светот - преку леќи, телескопи и микроскопи - се појавува необична психолошка појава: луѓе кои искрено верувале дека нивното тело е направено од стакло. Овој феномен ни открива како менливите историските стравови создаваат метафори преку кои луѓето ја изразуваат својата ранливост - кои за нив додуша се многу повеќе од метафори.

Во време кога „инфлуенсер“ најчесто значи брз и ефемерен дигитален спектакл, појавата на Лук Амадеус Раниери, попознат под неговото „уметничко“ име, делува речиси анахроно. И токму затоа е толку фасцинантна.