- Нобеловата награда за физиологија или медицина за 2026 година се додели вчера (5.10.) за оптогенетиката – метод што овозможува да се прикаже како нервните клетки ги обликуваат сеќавањата, чувствата и однесувањето во живиот мозок. Петер Хегеман и Георг Нагел открија извонреден протеин, каналородопсин, кај едноклеточна алга. Карл Дајсерот го претвори овој протеин во прекинувач за нервни клетки управуван со светлина. Лауреатите ги поставија темелите на нова ера во невронауката.
- Мозокот е мрежа во која милијарди нервни клетки непрекинато разменуваат електрични сигнали. Но, долго време невронауката имала еден фундаментален проблем: можела да набљудува што се случува во мозокот, но многу потешко можела прецизно да интервенира и да покаже која конкретна група неврони е одговорна за одредено чувство, сеќавање или однесување.
- Приказната веќе излегува и од лабораторијата. Во клинички испитувања се истражува можноста оптогенетски пристапи да помогнат во враќањето на дел од видот кај лица со ретинитис пигментоза, а се разгледува и нивна примена за попрецизни кохлеарни импланти.
- Бесплатната работилница „Културен континуитет во применетиот дизајн“ ќе се одржи од 13 октомври до 3 ноември на Лабораторијата за индустриски дизајн при Машинскиот факултет во Скопје, во соработка со „Култур код“. Работилницата е наменета за сите ентузијасти кои сакаат да го збгатат своето знаење за македонската култура и традиција и да го преточат во современ производ.
- Програмата опфаќа четири интензивни предавања планирани во Лабораторијата за индустриски дизајн. Учесниците ќе истражуваат клучни поглавја од македонската култура и традиција, како и да се стекнат со практични знаења од областа на: 3Д моделирањето и дигитално обликување, изработка со современи технологии и еколошка одржливост (соодветен избор на материјали и технологии). По завршувањето на теоретскиот дел, предвидено е време за за самостојна и тимска работа со континуирана менторска поддршка од експерти.
- Работилницата ќе заокружи со завршна презентација на идејните решенија пред стручно жири составено од предавачите. За најдобриот концепт/дизајн обезбедена е финансиска поддршка за изработка на прототип (серија на производи), како и можност за негова промоција и комерцијално пазарно пласирање.
- Учеството е бесплатно, но поради ограничениот број места, задолжителна е претходна регистрација. Краен рок за пријавување е 10 октомври.
Линк за регистрација.
- Вчера, 27 септември, Иво Бару ја освои титулата на „Државното првенство во Катан 2026“. Шампионатот се одржа во новоотворениот простор за друштвени игри „Рулбук“ во Скопје, а турнирот беше организиран од „Гоблин“. На масите се собраа 64 играчи, кои повеќе од десет часа се натпреваруваа за титулата најдобар играч на „Catan“ во земјава.
- Победата има и дополнително значење бидејќи со неа Бару добива можност Македонија да ја претставува на европската сцена. Како национален шампион, тој ќе настапи на CATAN European Championship 2026, кое во ноември ќе се одржи во Португалија. Според официјалниот систем на CATAN, националните првенства се патот преку кој играчите се квалификуваат за меѓународните натпревари, а шампионите добиваат можност да се борат со најдобрите играчи од другите земји.
- Иво има пишувано во нашата подрубрика Букбокс друштвени игри, осврт под наслов „Фотосинтеза или како да не бидеш 'дрво' за садење дрвја“.
