Bookbox

Ретко ни се случува да не знаеме како да почнеме осврт, но тоа обично е добар знак - дека нештото е повеќеслојно, тешко за доловување низ рационалните алатки на текстот и такво кое мора самиот да го видиш за да сфатиш за што воопшто станува збор. Со тазе изгледана последна епизода од нешто што и не веруваме дека би имало следна сезона, почетокот би можел да гласи - догледајте го ова и покрај тоа што на моменти ќе сакате да го од-видите.

Ако мислите дека дворските интриги и борбите за власт се резервирани само за луѓето, грешите. Кај голите слепи кучиња, смената на „кралицата“ обично личи на вистинска војна за престолот. Но една колонија решила да го прескокне хаосот и да направи нешто што луѓето ретко го постигнуваат: мирна транзиција на власт.

Хиени и жаби: Стив Коупленд од „Полис“ со нов албум со звуци од дивината

Вчера, 20.04., излезе албумот „Див концерт“, кој балансира на граница меѓу звукот, науката и екологијата. Во центар на оркестарска композиција се гласови на животни. Но тој не е замислен само како експериментална форма, туку и како силна порака за кревкоста на животната средина и итноста од нејзино зачувување.

На 98 почина Дезмонд Морис, авторот на бестселерот „Голиот мајмун“

Зоолог, писател, уметник и ТВ водител, Дезмонд Морис при крајот на 1960-тите стана еден од првите бестселер автори на научно-популарна литература во која ги застапуваше своите социо-биолошки теории. Накратко - дека луѓето и не се толку различни од мајмуните, освен во влакнестоста.  

„Злобниот близнак“ на плацебото - подемот на ноцебо ефектот

Негативните очекувања можат да влијаат врз нашето здравје повеќе отколку што мислиме, па дури и да се пренесуваат, како да се заразни, од други луѓе. Податоците покажуваат дека ефектот на тн. ноцебо е во пораст, главно поради прекумерното информирање кај „доктор Четџипити“.

Писателот кој успеа да собере над 20 милиони долари на Кикстартер (и уште собира)

„Изненадување! Четири тајни романи од Брендон Сандерсон“, гласи насловот на Кикстартер кампања, чија цел беше да собере еден милион долари. До денес, 7.3,  со уште 25 преостанати денови од кампањата, собрани се многу, многу повеќе. 

„Приказна од западната страна“ (2021)

Минатата година имаше дури три филмски мјузикли. „Анет“ собраа куп европски награди, а „Сирано“ е номиниран за Оскар за најдобри костими. Но „Приказна од западната страна“ има седум номинации, а од нив некои статуетки се речиси сигурни. Како тргнало, можеби следната година ќе гледаме нова верзија на „Футлуз“?

Кога двајца професори се обложиле во 1000 долари на иднината на човештвото

Едниот бил биолог, другиот економист. Во 1980 почнале јавна преписка околу едно прашање: дали зголемувањето на бројот на население на Земјата ќе ја надмине способноста тоа да се прехрани? Паднал и облог, и еден од нив го добил, иако не баш како што очекувал.

Холодомор: големиот глад во Украина за време на Сталин

Пролетта 1933, Малком Магериџ, дописник на Гардијан од Москва, тајно патувал низ Украина и северен Кавказ, кои во тоа време биле житницата на Советскиот Сојуз. Но наместо да види нахранети и задоволни луѓе, бил ужаснат од масовното гладување и купиштата мртви тела. Неговите репортажи биле изнесени од земјата со дипломатска пошта и биле објавени анонимно на 25, 27 и 28 март.

Слепата готвачка која победи на „Мастершеф“

Родителите на Кристин Ха дошле во САД од Сајгон во 1975, по Виетнамската војна. Нивната ќерка завршила факултет, магистрирала книжевност и заболела од автоимуна болест која ги напаѓа очните нерви. Иако целосно слепа, успеала да ги совлада готвачките вештини. И не само тоа, туку да го освои срцето дури и на камен студениот Гордон Ремзи.

Украинската самоука сликарка на која Пикасо ѝ се поклонувал

Украинските власти јавуваат дека како последица на руската инвазија на Украина е уништен дел од фондот на Историскиот музеј во селото Иванкив, северно од Киев, каде се чува збирка на меѓународно познатата наивна уметница Марија Примаченко. Несреќен повод за светот да се потсети на оваа самоука сликарка, родена 30 километри од Чернобил, во украинското село Болтонија, каде го поминала целиот живот. 

Кога тајната полиција учела да пишува поезија

Нова книга покажува како источногерманската Штази формирала таен поетски кружок, обучувајќи го да пишува поезија, но и да влегува во главата на поетите-дисиденти, ловејќи ги можните сублиминални пораки искажани низ метафори и други форми на фигуративно изразување.

„Мозочен јаз“: кога омилената серија продолжува, но не се сеќаваш на ништо

Пред неколку дена, по подолга пауза, продолжи „Пики Блајндерс“, со последната, шеста сезона. Во април ќе има премиера на исто така финалната сезона на „Бетер кол Сол“. Прва помисла - едвај чекаме. Втора помисла - за што ли се работеше во последните епизоди?

Ниматрон: првата видео игра од 1939

Бил замислуван како емоционален и финансиски антидот на Големата депресија. Светскиот саем во Њујорк од 1939 вклучувал куп технолошки изуми, а помеѓу нив ниматронот, едноставна но дијаболична машина, против која тешко се победувало.

Шоуто не може да продолжи: масовни откажувања на настапи на руски уметници низ светот

Помеѓу другите реперкусии од инвазијата на Путин во Украина, Русија трпи и на полето на спортот и уметноста. Низ светот масовно се откажуваат веќе договорени ангажмани и гостувања на руски ансамбли и поединци, и обратно, закажани настапи на странски изведувачи во Русија. Иако е јасна потребата за притисок врз руските власти, ова го отвора прашањето за колатералните штети по она што би требало да нема граници, националност и политичка припадност - Уметникот. 

Букбокс гледаше: „Скала“ (2021)

Романски филм, кој низ сложен преплет на историски и интимни драми, ја раскажува вистинската приказна за животот на Драгош Паслару, познат актер од времето на 1990-тите, кој по бурните настани поврзани со падот на Чаушеску станува отец Валеријан.

Борис Дежуловиќ: Ода на тагата и минута на радоста

Неодамна известивме за, во најмала рака, необичната одлука на Загрепската филхармонија да ги извади „веселите“ дела на Чајковски од концертната програма и нив да ги замени со „посоодветни“ на Бетовен и Барбер. Во брилијантен текст на оваа тема, Дежуловиќ во ритам на кисело алегро вивачисимо, ја прави парам-парче, и оваа неинформирана (или лицемерна) одлука, и целиот концепт на „тажна“ и „весела“ музика. 

Медиумско навраќање на 1938

Ако некоја идна (блиска или далечна) апокалипса не ги збрише сите сервери од лицето на земјата, примарен извор на идните историчари ќе бидат актуелните фејсбук постови и твитови. За минатото исто толку гласно зборуваат сочуваните весници, кои на хартија изгледа ќе потрајат подолго отколку дигиталните пиксели. Накратко: 1938, Кралство Југославија.

Од голи протести до блокчејн: како уметниците протестираат против руската инвазија на Украина

И до сега беше тешко да се искажат критички ставови низ уметнички перформанси во Русија. Но актуелната ситуација го зголеми нивото на нивна ангажираност, особено во контекст на можностите кои ги нуди блокчејн технологијата. Додуша, некои и понатаму повеќе сакаат да искажат став физички, со сета душа и тело. 

„Долината на нелагодноста“: нова монодрама во која единствената улога ја игра робот

Фигура седи сама на сцена, облечена во развлечен џемпер и пантолони, со прекрстени нозе. Бавно ги движи своите раце и исто толку бавно ја врти главата. Овој единствен изведувач не е човек. Тој, или тоа, е аниматроник, подвижен андроид или со други зборови, робот.

Претходно необјавен роман на Леонард Коен ќе се појави на есен

Напишан во 1956, „Балет на лепрозните“ ќе биде издадена заедно со други кратки раскази и радио драма од почетокот на кариерата на Коен.

Приказната за првата поп ѕвезда на светот

Кога ќе се каже „поп ѕвезда“ обично пред очи доаѓаат Боуви, Принс, Адел. Соло изведувачот и композитор, познат по своите мелодии и стихови, е столбот на популарната музика. Прв, или меѓу првите такви во светот бил човек чие име денес е подзаборавено.

Како изгледа да си бебе-актер?

Учествуваат на аудиции. Плаќаат даноци уште од првата година. Добиваат критики за своите улоги. И не ги бркаат од сет кога ќе ги наполнат пелените. Штета што најверојатно нема ни да се сеќаваат на овие искуства. 

Може еден Ван Гог?: селото во Кина во кое се произведуваат 60% од репродукциите на уметнички дела во светот

Селото се вика Дафен, се наоѓа во јужна Кина, и повеќе од 20 години е во центарот на глобалната трговија со уметнички репродукции. Според уметниците, најевтини, затоа што се наводно најлесни за правење, се делата на Ван Гог, а најскапи се нео-класицистите.

Приказната за Карла Валенда - една од ретките кои починале од природна смрт во семејството на акробати

Kога пред неколку години една 81-годишна госпоѓа успеа да се искачи на 26-метарски столб и да изведе акробатска точка, сето тоа без сигурносна мрежа, многумина се прашаа - од каде искрсна оваа жена? Она што тие не го знаеа е дека нејзината дотогашна кариера траела цели седум децении, и дека таа е меѓу ретките преживеани од нејзиното семејство, чии членови често страдале од падови при изведба на слични точки. Преживеале, и старост дочекале само оние кои по пат се откажале. Освен Карла. 

Mатеј Џајковски: „Би сакал да правам музика за Тарантино или Спајк Ли“

Матеј е „наше дете“, растен во Скопје, образуван во САД, денес со своја продуцентска куќа во Лос Анѓелес. Најнова вест поврзана со неговата работа е вклучување на песната Аbout That Time во изведба на THEY., продуцирана од негова страна, во саундтракот на најпопуларната Нетфликс серија во моментов, Inventing Anna. Повод да му поставиме неколку прашања, за неговите музички вкусови, разликата помеѓу сцените на Балканот и во Америка, и што е она што му недостасува од татковината.

22.2.2022 - палиндром и амбиграм во едно

Денешниот датум е двојно редок, не само затоа што може да се чита исто нанапред како и наназад, туку и нагоре и надолу. Во 21 век има 29 палиндромски денови во европскиот формат на ден-месец-година. Првиот беше на 10 февруари 2001, а последниот ден ќе падне (да сме здрави-живи) на 29 февруари 2092. 

Што е тоа „ефект на Зајгарник“?

Најчесто се спомнува во контекст на ментално здравје и обидите да не се одложуваат обврските. Иако звучи неповрзано, овој ефект се користи и во телевизискиот бизнис, создавајќи ни чувство на „недовршеност“ ако не ја изгледаме серијата или програмата до крај, прекинувајќи ја со доволно возбудливи „клифхенгери“.

Опасна медицина: приказната зад експерименти врз луѓе со жолтица

Нова студија на поствоено истражување во САД, кога стотици луѓе намерно биле заразувани со жолтица, е шокантно но и значајно за ерата на ковид. Траело цели триесет години, а вклучувало припадници на стигматизирани групи - затвореници, ментално болни и оние кои не сакале да одат во војска.