Bookbox

Зоолог, писател, уметник и ТВ водител, Дезмонд Морис при крајот на 1960-тите стана еден од првите бестселер автори на научно-популарна литература во која ги застапуваше своите социо-биолошки теории. Накратко - дека луѓето и не се толку различни од мајмуните, освен во влакнестоста.  

Негативните очекувања можат да влијаат врз нашето здравје повеќе отколку што мислиме, па дури и да се пренесуваат, како да се заразни, од други луѓе. Податоците покажуваат дека ефектот на тн. ноцебо е во пораст, главно поради прекумерното информирање кај „доктор Четџипити“.

Како ја измисливме душата?

Наместо на неа да се гледа како на божествен дар, душата можеби треба да се разбере културна творба – нешто што луѓето самите го создале преку јазикот, свеста и заедничките претстави за себе.

Преку погледот на кучето – скриениот водич низ уметноста

Во својата нова книга, Томас Лакер нуди оригинален и инспиративен поглед на улогата на кучињата во западната уметност. Неговата идеја е едноставна, но длабока: кучето не е само украсен елемент во сликите, туку посредник меѓу делото и гледачот – фигура што нè воведува во сцената и ни помага да ја разбереме.

Орвел ја предвиде ВИ „помијата“

Вештачката интелигенција може да создава текстови, музика и слики со неверојатна леснотија, често во огромни количини и со минимален човечки придонес. Оваа појава, која сè почесто се нарекува „АΙ slop“ (ВИ помија), отвора прашања за квалитетот, вредноста и влијанието на ваквата содржина. Интересно е што уште во средината на 20 век Орвел замислил свет во кој машините автоматски произведуваат масовна култура за широките народни слоеви. Неговата визија денес изгледа не само актуелна, туку и вознемирувачки прецизна.

Дали Кирил и Методиј и нивните ученици страдале од карпал тунел?

Низ историјата луѓето запишувале нешта на различни материјали и со користење на куп алатки, од наострени камења до пердуви од животни и мастилави пенкала. Но нештата се забрзале кога индустријализацијата веќе немала време за чекање некој да се тегне за со убав ракопис да препишува или да фаќа белешки, па да почнува од почеток само поради една гершка.

Moтивацискиот тренер кој ги убедувал своите жртви да лежат во ковчези и да си го јадат изметот

Почнал со пирамидален бизнис со козметика, за потоа да се префрли на нешто многу повносно - мотивациски семинари на кои, најблаго речено, се случувале многу необични нешта. Го тужеле, го суделе, но тој не го дочекал исходот.

„Чудото без екстремитети“ - сликарката без раце и нозе од 19 век

Сара Бифин била родена со хендикеп. Како возрасна била висока само 93 сантиметри и немала екстремитети. Ја изложувале како атракција, но таа успеала да покаже дека е талентирана сликарка а не само „чудо на природата“.

Професија: ловец на стаорци

Денес се викаат фирми за дератизација и својата работа ја вршат со мала но сигурна дистанца од штетниците. Во минатото тие буквално се среќавале лице в лице. За некои од нив постојат записи, цртежи за тоа како изгледале, но и анегдоти според кои наместо да ловат стаорци, ги одгледувале за да ги има повеќе.

Традицијата Јапонките да зборуваат со тенок глас

„Сладок како сируп, висок како свирка за ловечко куче. Да е уште повисок би можел да скрши стакло“. Ова е опис на глас на Јапонка која ја има усовршено вештината на зборување над природниот опсег на нејзиниот глас, практично „цивкајќи“. Ваквата традиција опаѓа, но се уште постои во јапонската традиција и популарна култура. 

Судењето на Вангелис за плагијат

Грчкиот композитор Вангелис почина на 79 години. Оние кои се простуваат од него го нарекуваат „колос на модерната музика“ и „композитор кој промени една цела ера“. Но еден негов колега не мислел така - го обвинил за кражба на мелодија токму за неговата најпозната филмска тема.

Пет пати кога Хемингвеј ја прелажал смртта

Преземал ризици како да е лик од книга, сакал да искуси и како е да се падне во раце на непријателски војник и да се биде набоден на рогови од бик. Ироничното во сето тоа е што по толку пати одбегнување на речиси сигурна смрт, на крај кренал рака врз себе.

Кога велосипедистите биле одлучувачки за избор на претседател на САД

Лигата на американските точкари првично била наменета да ја шири љубовта кон возењето велосипед. Но изборот за претседател на САД во 1896 го променило тоа.

Зошто научниците претвораат молекули во музика?

Експерименталното „преведување“ на био-податоци во звуци почнале пред повеќе децении, но денешната пософистицирана технологија овозможува тоа да се прави полесно и со поголем ефект. Сепак, добиената музика не е само финта, туку служи за објаснување на сложени процеси на многу поразбирлив начин, а може да доведе и до нови откритија.

Контроверзна претстава за убиецот на Ганди

Анупама Чандрасекар е името на индиската драмска писателка чија претстава се фокусира на атентаторот на Ганди, Натурам Годсе, кој бил обесен во 1948 за своето дело. Но неговото име во последниве години се враќа во оптек, овој пат не како предавник, туку како херој.

Вим Вендерс ќе прави филм инспириран од проѕирните јапонски тоалети

Јапонците се мајстори да направат чудо од навидум обични работи. На пример од она што за нас стереотипно е грдо и валкано место, кадешто не се оди освен ако ептен не мораш - јавното ВЦ.

Aртле - како Вордле ама за уметност

Kреирана од американската Национална галерија на уметност, новата игра е развиена за да ја поттикне желбата на корисниците да научат нешто повеќе за нејзината збирка, но и за визуелната уметност воопшто.

Букбокс гледаше: „Минамата“ (2020)

Филм кој има одлични предуслови да биде добар -  вистинска приказна за корпоративна алчност која предизвикува човечки трагедии; биографија на еден од најпознатите фоторепортери во историјата; и славен актер кој го толкува неговиот лик. Иако не ги исполнува до крај очекувањата, тој актуелизира една подзаборавена приказна чии последици се чувствувале со децении.

Букбокс читанка: „Јазикот е чудна ѕверка“ од Марина Костова

Марина ја знам со години. Ситна но пркосна, со редок „ноу-булшит“ став, не како поза туку како кредо. Отсечна во говорот и артикулирана до степен кој прави да ти е незгодно, ако на пример за филм искоментираш само дека е „добар“. Сочувствително строга, нетипично македонски одговорна. Секогаш мислев дека за да бидеш Марина мора да си од некое друго место. Сега сфаќам дека, иако често сме се гледале, секогаш со нас имало други луѓе. Читајќи ја оваа книга конечно бевме сами, на тоа друго, нејзино место.

„Ме слушаш ли?“ - 125 години од првата радио порака

На 13 мај 1897 Гуљелмо Маркони ја испратил првата радио порака по воздушен пат, додека бил на посета на приморско одмаралиште во Сомерсет, Британија. Тоа било експеримент кој подоцна спасил стотици животи и го променил начинот на кој светот комуницира.

Петок 13-ти: тепачки за мртвите

Во текот на 19 век, растојанието помеѓу живите и мртвите почнало да се зголемува. Болниците и лекарите, погребалните претпријатија, здравствените власти, сите тие работеле на тоа мртвите да се оттргнат од интимноста на своите домови. Властите почнале да ја заменуваат заедницата и семејството како „старатели“ на покојните. Ова создавало „викенд на мртовци“ ситуации, на кои бевме сведоци и во текот на пандемијата.

Букбокс читанка: „Болеста како метафора“ и „Сидата и нејзините метафори“ од Сузан Сонтаг

Два од најзначајните есеи на американскaта писателка, режисерка и политичка активистка, прв пат целосно преведени на македонски. Одличен тајминг, со оглед на нашите досегашни искуства со пандемијата, кои наодите на оваа книга ги потврдуваат со невидена актуелност, и со пораки за кои изгледа ќе ни треба уште време за целосно да ги разбереме. 

Понг - половина век од првата видео игра на светот

Бела точка која скока по мониторот и две линии наместо рекети кои ја одбиваат. Во 1972 Атари ја пушти „Понг“, првата видео-игра наменета за широка публика. Од тогаш до денес многу нешта се променија, но не и потребата да се брка топче по екранот.

Реални интервјуа со луѓе кои живееле во 1800-тите

На светот (колку што знаеме) веќе нема луѓе што се родиле во 19 век. Во 2018 почина Таџима Наби, Јапонка на возраст од 117 години, родена во 1900-та технички последната година од тој век. Но затоа тука се подвижните слики и звукот како чувари на спомените на луѓето родени претходно.

„Пост-читачки блуз“: тагата кога ќе се заврши добра книга

Не важи само за книги, туку и за филмови, серии (особено за серии со голем број сезони) и други искуства кои ни овозможуваат втопување во друга реалност која ни нуди нешта што поретко ги добиваме во оваа - возбуда и исполнетост. Но кога книгата ќе заврши, тогаш - што?

Се правдала зошто извршила плагијат, со текст кој содржи плагијат

Онлајн есеј на авторката Џуми Бело во кој таа објаснува зошто во својот роман користела материјал кој бил плагијат е повлечен од познатото списание ЛитХаб, откако некој сфатил дека таа, пишувајќи го, повторно нешто украла. 

Зошто сите постери за комедии имаат огромни црвени букви?

Од најновиот „Нан“, преку постарите како „Има ли пилот во авионот?“ или „Американска пита“, еден шаблон постојано се повторува во дизајнот на постерите за комедии. Кој и кога го започнал овој тренд?

Сенката на еден 90 години стар Пулицер врз Њујорк Тајмс

Денес, 9.5, навечер по македонско време, ќе бидат соопштени добитниците на овогодинешните Пулицерови награди. Во досегашната историја на ова престижно признание убедливо води Њујорк Тајмс, со 132 добитници кои објавувале на неговите страници. Но војната во Украина фрли сенка врз eден награден од пред речиси еден век.

Необични приказни за знамиња

Љубителите на серијата „Биг бенг тиори“ знаат за „Забава со знамиња“ (Fun With Flags), видео блогот што го снима Шелдон за само неколкумина гледачи (всушност, само за себе). Но приказните за некои од знамињата се навистина интересни. Во една од нив две држави случајно сфатиле дека имаат исто знаме.