Bookbox

Вештачката интелигенција може да создава текстови, музика и слики со неверојатна леснотија, често во огромни количини и со минимален човечки придонес. Оваа појава, која сè почесто се нарекува „АΙ slop“ (ВИ помија), отвора прашања за квалитетот, вредноста и влијанието на ваквата содржина. Интересно е што уште во средината на 20 век Орвел замислил свет во кој машините автоматски произведуваат масовна култура за широките народни слоеви. Неговата визија денес изгледа не само актуелна, туку и вознемирувачки прецизна.

Тимоти Декстер е една од најнеобичните фигури во американската историја: човек кој, и покрај тоа што бил речиси необразован и често предмет на потсмев, успеал да стане милионер, благодарение на одлуки што на сите други им изгледале целосно апсурдни.

Прслуци за во вселената: како е правена облеката за астронаути?

Зад историските мисии на човекот во вселената не стојат само инженери и научници, туку и рацете на вешти шивачки и занаетчии. Создавањето на астронаутското одело за програмата Аполо било процес што барал екстремна прецизност, трпение и соработка меѓу различни професии. Она што на прв поглед изгледа како индустриско достигнување, всушност крие приказна за рачна изработка, иновација и неочекувани извори на експертиза.

Зошто пролетта ја доживуваме како нов почеток?

Ова „нов почеток“ секогаш ни звучи чудно, бидејќи нема „стар почеток“. Но „новоста“ е во цикличноста и обновувањето, чувство кое изгледа не е само симболично туку има длабоки корени во природата, културата, па дури и во нашата физиологија.

Штетата од повиците за „спасување на Планетата“

Начинот на кој денес зборуваме и размислуваме за заштитата на природата вклучува апстрактни идеи за „Планетата“ и „Околината“. Тие како такви стануваат флоскули, без реално влијание врз нашето однесување. А да пробаме поинаку, со љубов и внимание кон конкретни, мали места околу нас, како вистинска основа за грижа и промена?

Брајан Кокс ќе го игра Бах во нова театарска претстава

Драмата „Композицијата“ (The Score) на Оливер Котон е фиктивно претставување на еден историски факт - средбата на славниот композитор со прускиот крал Фредерик Втори. 

Поради наплив на книги генерирани со ВИ, Киндл го ограничува бројот на самиздати на само три на ден

Како што генеративната вештачка интелигенција почнува да го загушува издавачкиот сектор, Амазон мораше да најде начин да ја контролира навалицата на нови „дела“, кои се водат како самиздати на неговата платформа Киндл директ.

Вештачката интелигенција може да вградува тајни пораки во четови и мемиња

На новиот Џејмс Бонд му се допаѓа ова - во најнов развој на настаните околу ВИ, компјутерските научници развиле начин да пренесуваат доверливи информации, кој е толку дискретен што оние кои се заинтересирани да ги пресретнат не можат да ги видат, иако им се пред очи.

За Пулицер наскоро ќе можат да се кандидираат и автори кои не се граѓани на САД

Престижните награди од 2025-та ќе се отворат и за оние со постојано жителство во САД, како и за такви кои едноставно таму се чувствуваат како дома. Промената следи по отворено писмо на автор од Ел Салвадор, кој живее во САД од дете, а кој не можел да биде земен предвид и за оваа и за куп други награди кои се засноваат на имиграцискиот статус на кандидатите.

Нова студија за дилема стара 200 години: од каде потекнуваат сите индо-европски јазици?

Иако над три милијарди луѓе зборуваат некој јазик од големото индо-европско семејство, точната локација од каде потекнал оној „прото“ - првиот, од кого постепено се развиле останатите, не е јасна. Тим истражувачи сега има нова теорија која ги помирува претходните две, до сега сметани за тотално спротивставени.

Македонка помеѓу овогодинешните добитници на Иг Нобел!

Сте се запрашале ли колку влакна во носот има човечки труп? На оваа тема работел тим предводен од д-р Наташа Мешинковска oд Универзитетот во Калифорнија, а истражувањето сега е едно од десетте закитени со научно-забавниот Иг Нобел. 

Пејачки муабети: познати музичари зборуваат за своите гласови

Во ново издание под наслов The Singers Talk, некои од најголемите пејачи на нашето време зборуваат за нешто за коешто никогаш не се прашани - нивниот „алат“, односно гласните жици. Ози Озборн, Брус Спрингстин, Роберт Смит од „Кјур“, Том Јорк и голем број други откриваат што мислат за сопствените гласови. 

Научниците што го развија лекот Трикафта ја добија најголемата финансиска награда за наука во светот за 2023

Триото американски научници кое го креираше лекот кој може да го спаси животот на болните од цистична фиброза доби една од петте „Брејктру“ награди за оваа година. Таа се доделува за достигнувања во биолошките науки, физиката и математиката и тежи 3 милиони американски долари. 

Следната книга на нобеловецот Ишигуро е збирка стихови за џез песни

„Изградив репутација на прозен автор, но почнав со пишување песни“, вели Ишигуро, добитникот на Букер и Нобел. Жената за чии џез изведби пишувал стихови се вика Стејси Кент.

Шетање куче, решавање крстозбори: креативните начини на кои холивудските ѕвезди собираат донации за време на штрајкот

За добра сума (засега од 1-2000 долари) можете да добиете едно од „искуствата“ кои се нудат во знак на поддршка на штрајкот на холивудските работници кои во моментов немаат примања и здравствено осигурување. Помеѓу понудите е познат актер да ви нацрта мурал дома или да ви го прошета кучето.

Зошто козите имаат толку чудни очи?

Ако некогаш сте се нашле очи в очи со коза, знаете за што зборуваме. Нивните хоризонтални и правоаголни зеници се како на вонземјани, во споредба со оние на луѓето или на кучињата. Зошто изгледаат така?

Лудата теорија дека средниот век никогаш не се случил

Како би реагирале на веста дека во моментов живееме не во 2023-та, туку во 1725-та? Некои веруваат дека средовековната елита додала цели три векови на системот на датирање, истовремено лажирајќи историски докази за тоа да изгледа автентично. 

Букбокс интервју со Слободан Шијан: „Не сум како Ноле, не ги сакам натпреварите“

На 17.09 (недела) во Скопје започнува 11-тото издание на фестивалот Про-за Балкан. Помеѓу бројните интересни учесници е и режисерот на култните „Ко то тамо пева“ и „Маратонци...“ и автор на неколку книги кои повторно се вртат околу филмот. Во ова интервју тој зборува и за проектите кои се во тек, но и за таквите кои изгледа ќе останат неснимени, како и за својот однос кон сопственото дело, околу кое како што вели често се крева(ла) непотребна хистерија. 

Затвореници тренираат вештачка интелигенција

Ако пред очи ви дојде слика на стриповските браќа Далтони врзани со синџир и кугла на нозете, како дробат камен со големи чекани, сега истата ќе треба да ја апдејтирате. Браќата Далтони со лаптопи пред себе, како вршат општествено корисна работа „хранејќи“ ја вештачката интелигенција со своја.

Не бива филозоф без перика

Имал импресивен интелект, но не бил благословен со исто такво тело. Готфрид Вилхелм Лајбниц бил ќелав, низок и со не многу привлечни црти на лицето. Но за разлика од голем број негови колеги, бил многу практичен, па вложувал во својот изглед, на тој начин промовирајќи ја и својата филозофија.

Вин Маријани: виното со кокаин во кое уживале папи и претседатели

Ние наивните нека си пиеме мохита и апероли. Не залудно се вика - во виното е вистината. А особено во ова вино со специфичен „бустер“, кој сигурно би додал малку повеќе дионизиска радост во прославата на св. Трифун. 

Што ако Робинзон Крусо беше девојче?

Векови по објавувањето на книгата на Даниел Дефо во 1719, приказните за преживеани од бродолом биле толку чести што станале посебен жанр познат како „робинзонади“. Типично тие вклучувале мажи или моммчиња, сами или во групи. Требало да дојде 1986 за Куци да напише ваква робинзонада во која жените не играле споредна улога. Сепак, и претходно имало и исклучоци, кои нуделе поинакви идеи за родот и империјата во 19-вековна Англија.

Апсурдноста на концептот на авторско право на банана залепена за ѕид

Дали реална банана залепена за ѕид може да биде заштитена со авторско право? А дали би можело да се каже дека авторот на оваа банана го копирал делото на друг уметник, кој исто така залепил банана, овој пат пластична, на зелен картон, и на тој начин му го нарушил авторското право?

Букбокс читанка: „Змија“ од Иван Чаповски

Денот на независноста на Македонија го одбележуваме соодветно, со македонски автор, и книга која во времето во која е излезена (1980-тите) го нема добиено заслуженото внимание. Комбинација на историска граѓа и фикција, таа во некои други средини веднаш би била преточена во филм. 

Со рацете в џеб: историја на еден моден детал

Нова книга на Хана Карлсон ги превртува џебовите одвнатре, а од нив почнуваат да се тркалаат монети, часовници, пиштоли и со векови стара социјална и политичка историја. 

Која беше првата серија продуцирана од Нетфликс?

Да речеме дека сте ја гледале „Сопранови“ и ви е скапоцен камен во круната која ја сочинуваат сите серии на сите времиња. И да речеме дека омилен лик ви бил Силвио Данте, оној со вечно намрштената фаца со талент на имитирање ликови од „Кум“. Е сега замислете серија после оваа во која тој игра поранешен мафијаш. Ама во Норвешка. Или не сте ја гледале, или сте сакале да ја заборавите. 

Дали навистина македонските библиотеки „изгубиле“ 80% од корисниците?: по трагата на една вест

Една статија објавена денес, а врз основа на податоци од Државниот завод за статистика, малку нè замисли. Понекогаш и не е потребно кој знае какво познавање на бројки и проценти, туку интуиција, комбинирана со реално искуство на чести посети на локалната библиотека, кои велат - со оглед на намалувањето на животниот стандард и неодамнешната пандемија, бројот на корисници на библиотеките (во светот па и кај нас) би требало да е пораснат, а не намален. Нешто како да не штима...

Kaкво е тоа „ирско заминување“?

Ви се случило ли (нам постојано) да сакате да напуштите некој настан каде има многу луѓе - прослава, детски роденден, дури и свадба - без да се поздравите, бидејќи тоа би ви заштедило време и енергија, а на домаќините љубезен напор да ве убедат да останете уште малку? За ова имало и име, па сега знаеме за што можат да ни се налутат.

Како научници кои работеле на Антарктикот несакајќи развиле непостоечки дијалект

Замислете дека сте дел од група заглавена во ледената дивина на Антарктикот, изолирана од останатиот свет. Од овие луѓе може да се очекува со тек на време да развијат своја „култура“, но дали тоа значи дека истото би се однесувало и на нов акцент или „дијалект“?