Bookbox

Кога Лионел Меси го крена трофејот на Светското првенство во 2022 година, тој момент за него и за милиони навивачи беше влез во фудбалска вечност, како што претходно било за легенди како Диего Марадона, Зинедин Зидан, Роналдо Назарио и Бастијан Швајнштајгер. Но, златниот трофеј чие кревање предизвикува транс не бил отсекогаш истиот.

Од античкиот Рим до средновековна Англија и царска Русија, историјата е полна со драматични конфликти меѓу татковци и синови. Борбите за власт, различните карактери, љубомората и амбициите честопати ги претворале семејните односи во вистински политички и лични пресметки. Некои од овие судири завршиле со бунтови, предавства, па дури и смрт, оставајќи длабока трага во историјата. 

„Да даде Господ...“: клетва стара 2.000 години откриена во Холандија

Археолозите во Холандија открија необичен римски артефакт што фрла нова светлина врз верувањата и магиските практики во античкиот свет. Станува збор за мала оловна плочка со испишани клетви и повикувања на божества и демони, која била користена за нанесување штета на непријатели. Истражувачите се особено заинтересирани од необичната комбинација на јазици и културни влијанија што се забележуваат во натписот.

Паноптикон: малку познатиот затвор на Крф инспириран од визија на британски филозоф

Паноптиконот (еден можен превод - Севид) е еден од најпознатите архитектонски и општествени концепти во историјата. Замислен кон крајот на 18 век од британскиот филозоф Џереми Бентам, тој требало да биде револуционерен модел за затвори, болници и други институции. Денес овој концепт најчесто се споменува во дебатите за надзор, контрола и приватност, но неговите траги можат да се пронајдат и во реални градби, меѓу кои и еден затвор на грчкиот остров Крф.

Манастири како кредитори: пред банките, пари позајмувале калуѓерки

Кога ќе се спомене средновековното банкарство, повеќето луѓе помислуваат на трговци, благородници или богати семејства. Но во средновековна Виена важна улога во финансискиот живот на градот имале и женските манастири. Во време кога модерни банки сè уште не постоеле, калуѓерките не само што управувале со значителни средства, туку и позајмувале пари, финансирале имотни трансакции и придонесувале за стабилноста на градската економија.

За кого ѕвецкаат епруветите?: научниците со лесно сронлив бисер

Koмуникацијата или недостатокот од истата помеѓу научниците и „обичното граѓанство“ е тема која може да се разгледува од „врвот“, или од „долу“. Ама секако знае да биде „дно“.

Не, „Стен“ на Еминем не влезе во Оксфордскиот речник

Неодамна медиумите, па и нашите, ја пренесоа веста дека термин кој потекнува од песна на Еминем „сега и официјално е внесен во ОР на англискиот јазик“. Но во ова има неколку проблеми.

Филмовите со супер-херои се лоши за демократијата

Што е разликата помеѓу Бетмен, Супермен, Вондер вуман, Тор, Ајрон мен oд една, и Доналд Трамп од друга страна? Првите се моралистички аристократи со комплекс на супериорност, кои автократски ја наметнуваат својата идеја за „праведност“. Вториот е актуелниот претседател на САД. Очигледно, нема разлика.

Каде ни е точно душата?

Пребарувајќи илустрации за овој текст останавме зачудени од скудниот избор на визуелни претстави на „душа“. Те некои апстрактни форми, облаци, пеперутки, маглини. Ако е тешко нешто да визуелизираш, тоа е затоа што е тешко воопшто да го разбереш. А кога е во прашање душата, тоа е тешко веќе илјадници години. 

„Лигет“: зборот за голема тага која поттикнува насилство

Она кога си толку гневен, лут и тажен што сакаш некого многу да повредиш? Да пукаш во него или да му скинеш глава? Епа - лигет.

Исландскиот издавач кој печати книги само на полна месечина

И не само тоа - она што нема веднаш да се продаде, потоа го пали.

Јерговиќ за една поинаква тиранска платформа

Вчера, 30.05, при примањето на наградата Прозарт на фестивалот Про-за Балкан, Миљенко Јерговиќ прочита за оваа прилика посебно напишан текст. Неговиот инаку тивок и спокоен глас моќно одекна низ амамот, а нам, на веќе снеможените на срце и нерви, ни даде надеж за нормалност и убавина.

Цвеклото на Ајнштајн: книга за различните фобии поврзани со храна

Бритни Спирс мрази ролат од мелено месо и секаква „набабрена“ храна. Артуро Тосканини мразел риба. Ен Рајнд се грозела од салати. Оваа книга е истражување на светот на храната, но од страната на аверзиите кон неа.

Јазичка војна во Светската банка за едно „и“

„И“-кањето во текстови е показател на низок стил, трупање зборови за целата работа да делува по „барокно“, и да се каже нешто што може да се каже во неколку одделни реченици и да не се знаело за точка и уште ли има за набројување...Некој во Светска банка многу се изнервирал од ваквата епидемија на „и“ во службените извештаи, и решил да преземе чекори. 

Полска ја отстранува „непожелната“ литература

Повеќе од 80.000 книги од фундус кој се состои од 200.000 книги на заедничката библиотека на Факултетот за филозофија и социологија при Универзитетот во Варшава, Институтот за филозофија и социологија на Полската академија за науки и Полското филозофско друштво, ќе бидат отстранети. А тоа е исто како да се запалени.

Трагичната приказна за Леа Дајч - хрватското „чудо од дете“

Во вторник 30.5 со почеток во 17 часот во Менада ќе се оддржи промоција на македонскиот превод на романот на Миљенко Јерговиќ, „Рута Таненбаум“. Иако не се работи за биографија, книгата е инспирирана од приказната за девојче кое го нарекувале „чудо од дете“, а чиј живот завршил трагично на само 16 години. Која била Леа Дајч?

Последниот бастион на предрасудите - зборувањето на дијалект

Замислете водител кој најавува авторитет од областа на меѓународната политика, кој треба да го објасни најновиот развој на настаните на линија Блиски Исток - САД. И замислете го како тој ја започнува својата анализа со - „Еми, пули сега вака..“. Нели веднаш ќе помислите дека е некој нов скеч на „Фчерашни“?

Босанската севдалинка што ја има напишано Германец од 19 век

На концертот на Дамир Имамовиќ во Скопје оддржан вчера (25.05), тој како автор на стиховите на една од песните го наведе, ни помалку ни повеќе, туку славниот германски поет Хајнрих Хајне! Потоа почна да ја свири „Азра“ (Крај танана шадрвана), на изненадување на мнозинството во салата, на кое ни на крај памет до сега не му било дека таа не е „асли“ босанска. Која е приказната за оваа песна?

Стиховите и музиката на Моли Дрејк, мајка на прерано починатиот Ник Дрејк

Утре (26.5) излегува нов албум на британската фолк група The Unthanks, целосно посветен на песните и музиката на Моли Дрејк, мајката на прерано починатиот и нам драг Ник. Тоа е повод за потсетување на животот на оваа жена, која умрела дваесет години по самоубиството на нејзинот син. На нејзиниот гроб како епитаф стои стих од негова песна.

Миљенко Јерговиќ: „Пишувањето го спасува светот“

Толку пати сме пишувале за него, или сме преведувале негови текстови, што е од оние за кои сме сигурни дека „нема потреба од посебно претставување“. Меѓу најпродуктивните, и воедно најдобри писатели од јужнословенскиот писателски табор, од 28-30.5 ќе можеме да го нагостиме во Скопје, и барем малку да му се оддолжиме за сите книжевни гоштевања со кои тој нè удостоил низ годините.

Лизгава историја на путерот

Од скромно сточарско потекло до кулинарска ѕвезда - вака би можела да гласи една богата историја на путерот. Токму тoa e и насловот на книгата за вистинскиот „шеф“ во кујните на познатите шефови.

Опасностите од читање во кревет

Во 18-вековна Европа оваа пракса се сметала за опасна по живот и по личниот и колективниот имот, но најмногу по владеачкиот морал. А последново нема врска со свеќите.

Eсеј за садењето

Не посадив хектар тутун, дури ни парцела пченка. Мојот „плантажер“ е само метро и пол на метро. Па сепак, доволно за да претставува еден мал свет, со големи амбиции.

Стриптастик: илустрирана книга за тоа што значи да заработуваш од стриптиз

Стрип-албум за стриперската професија, направен врз основа на изјави на 300 соговорнички од бизнисот, а издадена со пари собрани преку кампања на Кикстартер. 

Tвин Пикс: вистинското убиство кое ја инспирираше култната серија

Џуџиња што играат, жени што шетаат наоколу со цепаница во рацете, пити со цреши, тину-нину музика и надреални сценографии - сето ова беше дел од атмосферата на „Твин пикс“, онаква каква што ја знаевме од 1990-тите. На само неколку денови пред премиерата на новите епизоди, во рамки на Канскиот фестивал, за една неразрешена мистерија која послужила како инспирација за приказната.

70-то издание на Kaнскиот фестивал - контроверзи и очекувања

Вчера се отвори Канскиот филмски фестивал, кој ќе се одржи од 17-28 мај. Претседател на жирито оваа година е Алмодовар, а во него, соочен со презир на европските филмофили, членува и Вил Смит. Моника Белучи го водеше отварањето, а дел од нејзиниот настап беше залапувањето на сцена со францускиот колега, комичарот Алекс Луц. И ова е само почеток.

„Вештерката Агнеси“ - како погрешен превод довел до необично име на математички концепт

Се работи за крива, која и денес се користи во математика и статистика, а нема врска со никаква вештерка, туку само со погрешен превод.

Нов документарец за човекот кој само еднаш го играл 007

Џорџ Лejзенби не е баш име кое некој од нас го поврзува со улогата на 007. Но тој си е самиот виновен - по првиот снимен филм одбил милионски договор за уште шест продолженија, затоа што некој го советувал дека „со Бонд е завршено“.

Кога аутистичен актер игра аутист

Не е ок (велат) кога поединци кои не се „транс“ играат такви улоги. Не е ок (велат) кога бел актер игра небелечки улоги. Конечно е ок тоа што некој кој знае како е да си аутистичен ќе игра ист таков лик, прв пат на професионална театарска сцена.