Bookbox

Во време кога сè се случува сè побрзо, во еден средновековен храм во Германија веќе четврт век се изведува најбавниот музички концерт во светот. Делото на авангардниот композитор Џон Кејџ е замислено да трае неверојатни 639 години, а секоја промена на акорд претставува вистински историски настан што привлекува посетители од целиот свет.

Белото знаме денес е универзален симбол на предавање, примирје и желба за прекин на борбите. Го гледаме во филмови, книги и историски реконструкции. Неговата употреба датира уште од пред повеќе од две илјади години, а причината поради која токму белата боја станала знак на капитулација е многу попрактична отколку што би се очекувало.

Од трпезата на Хомер: осврт за Нолановата „Одисеја“ на наша класичарка

Во моментов во светот класичните филолози, благодарение на новата екранизација на древниот еп, ги живеат своите (или ворхоловите) пет минути, кои кој знае кога пак ќе се повторат. Сведочевме дури и јавни препукувања (како она помеѓу преведувачката на „Одисеја“ на англиски Емили Вотсон и писателката Џој Керол Оутс), во кои не изостанаа и политички тонови. Нашата академска средина не е до толку возбудена по ова прашање, но професорката Даниела Тошева од Институтот за класични студии при Филозофскиот факултет се согласи, специјално за Букбокс, да ги пренесе своите впечатоци за филмското дело произлезено од трпезата на Хомер, од која - еве - уште има да се мези.

Од богот Пан до паника

Голем број зборови што секојдневно ги користиме имаат корени во античката митологија. Еден од нив е и зборот „паника“, чија историја нè води до богот Пан – заштитникот на дивата природа, овчарите и планините. Старите Грци верувале дека токму тој е виновен за ненадејниот страв што ги обзема и луѓето и животните, а тоа верување оставило трага и во современиот јазик.

Зошто картографите вметнувале непостоечки градови во своите мапи?

Необична епизода од историјата на картографијата – приказна за измислените населби што картографите намерно ги внесувале на своите карти за да ги заштитат од плагијат, но и за еден „град на хартија“ што со текот на времето навистина станал дел од реалноста.

Фамилекти: нашиот таен домашен сленг

Кога луѓето делат одреден простор, нивното колективно искуство може да резултира со посебен речник, па така микробранова да се вика „Чернобил“, а далечинско - „онаквото“.

Русија брза да сними филм на Меѓународната вселенска станица (пред САД)

Aктерите за новиот руски филм „Предизвик“, кој ќе се снима на вселенската станица ќе бидат лансирани во ракета од космодромот Бајконур на 5 октомври оваа година. Истовремено, сличен проект најавија НАСА и Том Круз. Вселенската трка изгледа повторно почнува.

Мeриен Фејтфул чекори со убост и на 74

Комбинација на поетско рецитирање и музика, „Чекори таа со убост“ е нов албум на Фејтфул во соработка со Ворен Елис, Брајан Ино и Ник Кејв. Тој е израз на нејзините животни премрежја, од кои последното беше тешката борба со Ковид-19.

Приказната за Мајк, петелот кој живеел без глава

Во македонскиот за некој збунет и расеан велиме дека е „како мува без глава“. Оваа приказна е за едно малку поинакво суштество, кое и без глава функционирало „нормално“ и поживеало цели 18 месеци.

Дали медиумите треба да го опишуваат светот или да го поправаат?

Законот на Хјум, познат и како „Хјумова гилотина“, вели дека од чисти факти не можат да произлезат морални ставови. Тенденцијата на современото новинарство, под притисок на социјалните медиуми, да ги меша „Е“ со „ТРЕБА ДА Е“, создава хаос, и во известувањето, и во градењето ставови за фактите.  

Фуснота: колку тоа сериозно звучи

Фуснотата за едни е непотребно оптоварување на текстот, што не мора да се чита. За други таа е доказ за упатеноста и чесноста на авторот. Разговорно, пак, да си „фуснота“ (на пример на историјата) значи да имаш маргинално значење. 

Зошто филмските ликови никогаш не велат „чао“ на телефон?

Некако ни е јасно дека ако сите филмски телефонски разговори би започнувале со вовед и би завршувале со реален епилог (како нашите традиционални „ајде“...„да, да“...„ајде“...„ќе се чуеме“...„да, да“) тогаш филмот би поминал само во такви монолози. Ама баш никој да не се поздравува ко човек на телефон делува некако грубо.

Малиот календар: историја на невенот

Околу Медитеранот невените (calendula officinalis) се одгледувани како лековити растенија од праисториски времиња. Она што не е толку познато е потеклото на нивното латинско име. Како и тоа дека можат и да се јадат, како додаток во чорби и салати.

Од каде 37°C е „нормална“ температура на човечкото тело?

Мерењето температура стана дел од протоколите во текот на пандемијата, на влез на институции, авиони, училишта. Магичната бројка која одредува дали сте ок или не е 37 степени Целзиусови (98,5 по Фаренхајт). Од каде потекнува овој стандард и дали е воопшто релевантен денес?

„Зелена гуска“ од Љубиша Никодиновски - Биш

Нова монографија преку која оние што биле дел од опишаните настани ќе можат да се потсетат на своето херојско минато, оние од средната генерација ќе жалат по една интелектуална атмосфера која е тешко замислива денес, а пак младите ќе знаат дека имало нешто и пред нив, од кое можат да учат.

Додека ние бришеме: речникот на француски јазик додаде рекорден број нови зборови

Asymptomatique (асимтомпатичен) и télétravailler (работник од дома) се меѓу дополнувањата на најзначајниот речник на францускиот јазик, чие ново издание рефлектира лингвистичка динамичност без преседан.

Каде тоа одат зборовите кои се „повлекуваат“ од толковниот речник?

Како без „курва“ некој ќе го преведува Буковски? Дали пред Влада ќе ја палиме „Белото циганче“? Што ќе извикуваат фудбалските навивачи кога ќе сакаат да го наречат судијата со неговото заслужено име? Ако се лоши „каур“ и „педер“, што е со „сељак“, „дебела“, „џуџе“? Што ќе лекторираат лекторите кога ќе нема веќе зборови?

Пуст да е живот кучешки: кучињата-работници од средниот век

Денес чуваните кучињата се главно љубимци, се излежуваат по дворови или оставаат влакна на тросед. Малкумина од нив имаат некаква работа - како водичи за слепи или како пронаоѓачи на забранети супстанци на царина. Но во средниот век не било така.

Објавени љубовните писма на Антоан де Сент Егзипери

Издавањето на книгата претставува завршница на повеќегодишен судски спор помеѓу законските наследници на aвторот на „Малиот принц“ и оние на неговата сопруга Консуела.

„Огнената азбука“ од Бен Маркус

Дистописки роман од 2012, кој има врска со пандемија и вирус. Овој пат извор на заразата се децата, а жртви нивните родители.

Кажи им на пчелите: подзаборавен обичај на комуницирање со инсектите

Песна на англиски доселеник во САД од 19 век содржи интересен детал, кој не е само некаква поетска метафора, туку податок за вистински обичај во фолклорот на Нова Англија (североистокот на САД). Тој укажува на поврзаноста на луѓето со останатите суштества и потребата од споделување и арно и лошо.

Импровизирај насекаде: групата која изведува позитивни местенки

Комичарот Чарли Тод е основач и „мозокот“ зад Improv Everywhere, група формирана во 2001, со цел да „изненадува и восхитува случајно одбрани луѓе преку позитивни пренкови“. Сепак, некои од нив тргнале во сосема спротивен правец.

„Самото по себе“ (In&Оf Itself, 2021)

Ова е еден од оние филмови за кои човек се мачи да најде зборови за да го опише на некој што не го гледал, а истовремено да го убеди да го стори тоа. Термините како „перформанс“, „мета-магионичарско шоу“ или „емоционална катарза“ звучат прекомплицирано за она што се случува на сцената на мал театар во Њујорк. А истовремено и многу точно.

Познати личности кои воделе кодирани дневници

Луѓето имаат различни причини за водење личен дневник. Некои од нив се пишувани со намера да бидат објавени. Други преземаат сè што е во нивна моќ тие да им служат како потсетник, а никој друг да не успее да ги прочита.

Од каде потекнува зборот „џез“?

Oд бејзбол, минерална и лековита „газирана“ вода до парфем од јасмин и сексуални работнички - историјата на терминот „џез“ е музичка приказна самата по себе. 

Паничен грип и велигденски јајца

Втора година по ред ни се преклопуваат две теми - пандемијата и велигденските празнувања. Во збирка кратка проза на Влада Урошевиќ објавена во 2010, значи една деценија пред Ковид-19, овие две нешта мистериозно коегзистираат на страниците на книгата, во два расказа. 

Хонкаку: јапонскиот клуб на aвтори на мистерии

Во Јапонија постои здружение на автори кои пишуваат „хонкаку“, односно „автентични“, вистински мистерии. Традицијата на ваквата литература во оваа земја е долга, а во англиското говорно подрачје допрва се популаризира, со први преводи на повеќето од книгите.