Bookbox

Нашата навика да копаме по гајбите со стари книги на сè почесто организираните настани со продажба и размена на стари книги низ градов, ни донесе уште еден „бисер“ - збирка статии објавени во 2001, во кои се истражува феноменот на забраните во поранешна Југославија и независна Македонија на театарски претстави, книги и полемички текстови. За некои од нив знаевме, но други навистина нè изненадија, дури и насмеаа.

Со смртта на Дејвид Хокни на 88 години, светот на уметноста загуби еден од своите највлијателни и најиновативни творци. Британскиот сликар, графичар и фотограф, кој остави длабока трага во уметноста на 20 и 21 век, беше препознатлив по својата смела употреба на боите, необичните перспективи и постојаната подготвеност да експериментира со нови технологии. А живееше во духот на слободата кој го промовираше и во своите дела.

„Битката за Сантјаго“ - фудбалскиот натпревар што ги иницирал жолтиот и црвениот картон

Фудбалот денес е еден од најпопуларните и најпрофитабилни спортови во светот. Играчите заработуваат милиони, клубовите се во сопственост на милијардери, а натпреварите привлекуваат огромно внимание. Иако страстите често се разгоруваат, фудбалот генерално не се смета за насилен спорт на теренот. Токму затоа ретките инциденти на екстремно насилство остануваат запаметени во историјата.

Букбокс гледанка: „Амели или карактерот на дождот“ (анимиран, 2025)

Филмот, кој беше номиниран за Оскар за 2026, ја буди носталгијата по детството и потсетува колку силно раните искуства и луѓето што ги среќаваме во тие години го обликуваат нашиот идентитет. 

Жртви на преработеност имало и во 19 век - лекот бил „легитимно безделничење“

Денес зборуваме за „брнаут“, ментална и физичка исцрпеност предизвикана од постојан притисок, прекувремена работа и неможност да се исклучиме од обврските. Но иако поимот изгледа современ, луѓето се соочувале со слични проблеми и пред повеќе од еден век. Викторијанците како лек препорачувале нешто што и денес би звучело како добра идеја: неколку месеци, па дури и години, поминати на сонце покрај Медитеранот.

Магнет за чудаци: нова книга за еден американски град без мобилни и интернет

Кога новинарот Стивен Курци (Stephen Kurczy) тргнал од Њујорк во длабоката провинција на Западна Вирџинија, бил убеден дека ќе го најде модерниот Валден - оаза незагадена од последиците на дигиталната ера. Но дали навистина пристигнал во најтивката област во Америка?

Пред биткоин: кога американските банки си издавале свои пари

Подемот и падот на цената на биткоинот врз основа на само еден твит на Илон Маск е потсетник дека голем број луѓе ја сметаат приватната дигитална валута повеќе како инвестиција отколку како пари што можат да се користат во секојдневниот живот. Но имало период во историјата на САД кога приватните пари биле достапна опција.

Како Џејмс Џојс за малку не станал познат пејач

Авторот на „Улис“ имал неверојатни вокални вештини, а во 1904 дошол блиску до статус на ѕвезда, пред да го совлада тврдоглавоста.

„Човекот што иташе: филм за Ентони Бордејн“ (Roadrunner, 2021)

Направен три години по неговото самоубиство, ова не е биографски филм за славниот патник и готвач. Повеќе е катарзичен обид на неговите блиски да одговорат на прашањето - „Зошто?“.

Надрилекари, вештерки, суеверија: Германија по Втората светска војна

„Земја прогонувана од демони: вештерки, надрилекари и духови на минатото“ е книга на Моника Блек од 2020 која претставува малку поинакво читање на поствоената историја на Германија - не како новородена демократија, туку како нација оптоварена со суеверија и опсесија со надреалното.

Селото во кое името на секој жител е посебна мелодија

Се вика Конгтонг и се наоѓа недалеку од границата со Бангладеш. Сите во ова село си имаат име во форма на музика - краткото е за довикување кога човекот е во близина, долгото ако е кај комшиите или во џунглата.

На 100-годишнината од смртта на Карузо: прво видео во кое се синхронизирани неговиот глас и лик

„Мојот братучед“ е нем филм од 1918 во кој глуми славниот италијански тенор. Но сега, еден век по неговата смрт, тој со помош на современата технологија е синхронизиран со звук, со што прв пат се добива аудио-визуелен документ за тоа како изгледал и звучел Карузо.

Зошто бронзените медалисти се посреќни од оние кои освојуваат сребро?

Иако поради маските е тешко да се долови изразот на лицето на спортистите на тековната Олимпијада, изгледа дека оние кои на подиумот се качуваат како носители на трето место во различните дисциплини се поентузијастични од оние на второ.

Џеки, мајмунот одликуван за заслуги во Првата светска војна

Не се мисли на човек со „мајмунски“ особини туку на вистински бабун, кој зел активно учество во Првата светска војна.

Иднината ќе биде почудна отколку што мислиме

Тајлер Коен е економист, кој често пишува колумни за Њујорк Тајмс, Њусвик, Њу Рипаблик. Во 2011 беше рангиран во топ 100-те глобални мислители, и се смета за еден од највлијателните економисти на денешницата. Каква ќе биде иднината според него за 100 или 1000 години? Чудна.

Врие како во казан: реката што убива сè што ќе падне во неа

Звучи како народна легенда или како нешто излезено од роман на Жил Верн: река што врие, ама буквално. Еден млад истражувач прв пат слушнал за неа од дедо му од Перу. Станал геофизичар и одлучил да открие дали приказната е вистинска. 

Пренаселеност, масовна невработеност, роботи: како децата од 1960 ја замислувале 2000-тата

Денес, особено во текот на пандемијата, стана некако нормално да имаме мрачни, дистописки мисли за иднината. За 1960-тите вообичаено се мисли дека биле ера на оптимизам, особено во технологијата и сеопштиот прогрес. Но и тогаш имало визионери.

Зошто плажите се толку привлечни?

Иако денес го земаме здраво за готово, нова книга ја анализира глобалната историја на човековиот однос кон бреговите и плажите, кој не бил секогаш онаков каков што е денес.

Илинден далеку од Св. Наум

„Без каква и да е причина го обележувам Илинден. Никому во семејството не му е слава, а за жал никој од Македонците не ни е род. Обавезно сум тажна затоа што деновите веќе подолго од месец се скратуваат, но тоа е веројатно само блед изговор за вистинска тага. Што тој ден не сум крај Св. Наум.“

Вистинската авторка на теоријата за петте фази на тагата

Веројатно сте чуле за неа. Теоријата за тоа како излегуваме на крај со најдлабоките таги вели дека тоа подразбира минување низ пет фази: одрекување, лутина, ценкање, депресија и прифаќање. Но во својата оригинална форма таа не се однесувала на соочување со смрт на близок, туку на сопствената терминална дијагноза.

Ла Малинче: преведувачка или предавничка?

Нова изложба која ќе се отвори во февруари 2022 во Уметничкиот музеј во Денвер го истражува животот на Ла Малинче, енигматична фигура која некои ја сметаат за мајка на Мексико, а други како предавник на сопствениот домороден народ. Од 16 век до денес таа е предмет на контроверзи, легенди и обожување.

Љубезни зборови - дали е можна онлајн платформа на која нема да се хејтаме?

„Кајнд вордс“ не е социјална мрежа, но со оглед на тоа што нејзината смисла е единствено во испраќањето и примањето пораки, таа на некој начин е и тоа. Кога излегла во 2019 никој не се надевал дека ќе стане толку популарна. Но на луѓето - особено на троловите! - изгледа им е потребен убав и охрабрувачки збор.

„Свиња“ (2021)

„Кејџ рејџ“, ама тивок. Ова би бил најточниот опис на филм во кој еден ловец на скапоцени тартуфи е во потрага по својата љубена. „Ја сакам“, изјавува тој во една сцена, целиот крвав и со солзи на очи. Мислејќи на својата свиња.

Пешачење: необичниот спорт кој во 19 век бил поатрактивен од фудбалот

Компетитивното пешачење подразбирало големи ривалства, огромна награда, страсен национализам, ексцентрични карактери и шестодневно пешачење од 725 километри.

Не е прстен туку скара на ќумур: што е со погрешните кинески тетоважи?

Во 2019, прославувајќи го успехот на својот нов хит сингл „7 прстeни“, Аријана Гранде си направи тетоважа на внатрешната дланка. Тоа требаше да бидат канџи - јапонски симболи за изразот. Но набргу се покажа дека тетовирала „мала скара на ќумур“.

Прирачник за виртуелни патувања, од средниот век

Не се секирајте ако не можете да појдете во странство ова лето. Има и други начини човек да се одлепи од својата физичка околина и да појде на далечни патувања.

Љубомир Мелник: најбрзиот пијанист на светот

Првиот и веројатно последниот композитор и изведувач на тн. „континуирана“ музика, изгледа како руски монах, а со пијаното ракува како кунг-фу мајстор. 19.5 ноти во секунда е неговиот рекорд на брзо свирење, но тоа не е само прост егзибиционизам. Наскоро во тоа ќе се увериме на негов концерт во Скопје.

НАСА спроведува истрага за промена на името на најмоќниот вселенски телескоп на светот

Вселенскиот телескоп Џејмс Веб можеби ќе треба да се преименува, откако до НАСА пристигнаа дојави дека човекот по кого тој го добил името, Џејмс Едвин Веб (1906-1992) бил вклучен во прогонување на припадници на ЛГБТ заедницата во текот на својата политичка кариера.

Што ако Олимпијците повторно би се натпреварувале голи?

Иако модерните патики и спортски дресови им нудат одредена предност на натпреварувачите, психолошкиот ефект на неносење облека би можел да ги надмине оние физичките.