Bookbox

Во доцниот 19 век, група германски доселеници тргнала кон Парагвај со амбициозна, но мрачна идеја – да создаде „нова Германија“, изолирана колонија наменета за таканаречената „ариевска раса“. Проектот, воден од Бернхард Ферстер и неговата сопруга Елизабет Ферстер-Ниче, сестра на филозофот Фридрих Ниче, бил претставуван како утописки рај, но брзо се претворил во приказна за сиромаштија, болести, разочарување и пропаст. Иако нивната визија пропаднала уште во 19 век, местото Нуева Германија и денес постои, носејќи го товарот на едно необично и контроверзно минато.

Зборот „сикофант“, кој денес во повеќе јазици е преземен со значење човек што лицемерно им ласка на моќните и богатите за лична корист и кодоши други, има необично потекло и тоа директно од античка Грција и од трговијата со еден од најважните производи за тогашната економија.

Писател? Ако, нешто да се работи

Покрај малиот број автори кои „успеваат во животот“ и можат не само да се издржуваат туку и добро да печалат од својата работа, мнозинството кои пишуваат затоа што не можат а да не го прават тоа работат нешто друго во таканаречениот секојдневен живот. Голем број од нив биле толку сиромашни што да можат да се разбудат денес би се чуделе што во меѓувреме нивните книги станале класици.

Букбокс гледанка: „ДТФ Ст. Луис“ (серија, ХБО, 2026)

Ретко ни се случува да не знаеме како да почнеме осврт, но тоа обично е добар знак - дека нештото е повеќеслојно, тешко за доловување низ рационалните алатки на текстот и такво кое мора самиот да го видиш за да сфатиш за што воопшто станува збор. Со тазе изгледана последна епизода од нешто што и не веруваме дека би имало следна сезона, почетокот би можел да гласи - догледајте го ова и покрај тоа што на моменти ќе сакате да го од-видите.

Замислете сите голи слепи кучиња да живеат во мир

Ако мислите дека дворските интриги и борбите за власт се резервирани само за луѓето, грешите. Кај голите слепи кучиња, смената на „кралицата“ обично личи на вистинска војна за престолот. Но една колонија решила да го прескокне хаосот и да направи нешто што луѓето ретко го постигнуваат: мирна транзиција на власт.

Вонземјани или верски култ?: мистериозниот случај на сакатени крави од 1970-тите

Кога американските ранчери почнале да пријавуваат инциденти во кои нивната стока била пронајдена мртва, со отсечени делови од телото, тоа поттикнало и теории на заговор и растечко незадоволство кон властите. 

Следниот (и последен) филм на Тарантино е за филмска критичарка?

Засега се само гласини, но она што самиот го има најавено како свој последен филм, Тарантино изгледа ќе и’ го посвети на Полин Кел, aмериканска филмска критичарка која пишувала за Њујоркер од 1968-1991. 

Приказната за бабите-трујачки од унгарското село Нагирев

Нова книга од Пати МекКракен го истражува случајот на тн. „создавачки на ангели“ - неверојатната, вистинска приказна за намерно труење со арсен помеѓу унгарските селани од почетокот на 20 век.

Човекот што издржал 61 ден закопан жив

Ирецот Мајкл Мини, за пријателите „Мик“, имал добра репутација во Лондон. Бил познат по својата физичка снага, што го правела пожелен градежен работник, но и по љубовта кон боксот и желбата да стане професионален борач. На патот кон остварување на своите амбиции тој одлучил да преземе радикален чекор.

Букбокс друштвени игри: „Војна против теророт“ (2006)

Во оваа нова подрубрика нема да го следиме стандардниот совет „пишувај за она што го знаеш“, затоа што за светот на друштвените игри сме во процес на учење. Но ако советот е „пишувај за она што го сакаш“, тогаш сме на свое. 

Оскар Ајзак ќе го игра Курт Вонегат во нова серија

Се вика „Хелтаун“, во моментов се развива од Амазон, а ќе се состои од 8 едночасовни епизоди во кои главната улога ќе ја игра дечкото кого почнавме да го почитуваме не толку од „Стар Ворс“ или од „Екс Макина“, колку од неправедно потценетиот филм на браќата Коен, „Во главата на Луин Дејвис“. 

На Мунк не му се допаѓа ова: Кока-кола користи славни слики за рекламни цели

На почетокот на 1960-тите Ворхол уметнички го коментираше масовното производство со тоа што „портретираше“ конзерви супа Кембелс и шишиња Кока-кола. Повеќе од пет децении подоцна, како возвратен потег, компанијата ќе ги користи неговите, и дела на други славни сликари, за сопствена реклама.

Бог да чува: роботи почнуваат да вршат верски обреди

Не се само уметниците и професорите оние кои се загрижени во врска со напредокот на автоматизацијата и вештачката интелигенција. Роботите навлегуваат и во области каде навидум никогаш не би требало да се најдат. На пример во практикувањето на религијата.

Ново холандско реално шоу кое од учесниците бара да сликаат како Вермер

„Реално“ шоу по логиката на нештата би требало да ги рефлектира реалните преокупации на продуцентите и гледалиштето. Ако кај нас тоа е „Големиот брат“ (уште ли се дава тоа?), што ли кажува за Холанѓаните кај кои од минатиот месец хит е шоу во кое луѓе се натпреваруваат во - сликање во стилот на мајстори од 17 век?

„Да се живее“ - филмот кој требаше да биде номиниран за Оскар

Уште не ни е верно дека филм како „Сè, насекаде и истовремено“ можеше да се закити со дури седум Оскари. Додека да ни слегне ваквото сознание, да си позборуваме за филм кој заслужи, ако ништо друго, барем Оскар за главна машка улога. 

Мажите не плачат?

Западната социјална конвенција за тоа дека солзите и машкоста не одат заедно се проширила на исток во комплет со колонијализмот и империјализмот. Парадоксално, притоа станала алатка против истиот тој колонијализам.

Магионичарот кој го инспирирал Реј Бредбери - па исчезнал

Ексерптите не можат да го потврдат постоењето на г-дин Електрико, чија изведба со меч на електрична столица од 1932 наводно го поттикнало интересот за пишување на славниот научно-фантастичен автор.

Лажи, лажи, Вере: како бил измислен полиграфот?

Идејата дека телесните процеси можат да го „издадат“ умот постоела со векови. Во древна Кина осомничените требало да џвакаат неварен ориз - се верувало дека тој би се залепил за сувите, нервозни усни на виновните. Во 1730, Даниел Дефо, авторот на „Робинзон Крусо“, сугерирал дека забрзаниот пулс на потенцијалните џепџии би бил знак за нивно распознавање. „Вината секогаш со себе носи страв“, напишал тој. „Во крвта на крадецот има тремор“.

Прв мјузикл за Френк Синатра

Во септември е најавена премиера на претстава посветена на раниот живот и кариера на пејачот со почесен прекар „Управител на одборот“, подобро познат како Ол’ блу ајс.

Дали зборуваш „њујорктајмсовски“?

Медиумите се одраз на начинот на кој се мисли и се зборува. Но и обратно, истите влијаат врз развојот на речникот на одреден јазик, ставајќи во оптек или потиснувајќи одредени зборови и/или нивни значења. Њујорк Тајмс од 19 век наваму ги прави и двете, а сега има и Твитер профил на кој на дневна основа можат да се следат зборовите кои прв пат се употребени во весникот. 

Она-Бугејша: бестрашните жени-самураи

Mногу пред Западот да почне да ги прикажува јапонските воини исклучиво како мажи, постоела импресивна група жени-самураи познати како „Она-бугејша“, што во буквален превод значи женски воен уметник.

Железничката несреќа после која Чарлс Дикенс не бил истиот човек

На 9 јуни 1865, славниот писател во шок успеал да исползи од превртен вагон на воз, кој откако излетал од шините висел од мост близу Стејплхрст во Кент, Англија. Под него можел да ги види другите вагони кои се струполиле во плитката река. 10 луѓе починале а уште 40 биле повредени. До крајот на животот тој не можел да ја заборави оваа сцена.

Француски филозоф: „Оставете ме да муабетам со пријателите до три наутро“

Жефроа де Лаганери вели дека давањето предност на пријателствата пред љубовните врски или семејството е радикален чин на отпор кон денешното општество, кое авторитарно наметнува приоритети. 

Човекот кој продолжува да пушта филмови во кино што затворило пред повеќе од половина век

Од 1950-тите, кога поседувањето телевизор од луксуз постепено стана вообичаена работа, кино салите функционираат под постојана закана на нерентабилност. Особено оние помалите, вон светските синџири кои ги прикажуваат најновите филмски хитови. Еден јапонски ентузијаст одржува во живот кино сала и 58 години по нејзиното официјално затворање.

Приказна за Оскар: вулканолозите што живееа и умреа заедно

Експлозивен документарец номиниран за овогодинешниот Оскар, за пар истражувачи поврзани преку нивната љубов кон вулканите, чија опсесија да бидат блиску до сè што татни, блуе лава и чади ќе ги чини живот. 

Букбокс гледаше: „Сè што дише“ (2023)

Среде еколошката катастрофа и политичките турбуленции во Њу Делхи, во овој документарец номиниран на овогодишните Оскари, двајца браќа се зафаќаат со донкихотовска задача - да ги спасат локалните јастреби од раните кои им ги задава градот.

Мајкл Даглас: „Ме вади од памет кога двајца разговараат и си гледаат во телефоните“

Во интервју составено од прашања од читателите на Гардијан, ветеранот зборува за својата долга и успешна кариера, за тоа дали би се согласил да ја продаде својата дигитална слика за да глуми и по смртта и како портретира несимпатични ликови на сочувствителен начин.

Оливер Сакс доби опера

Од него се простивме во 2015, во статија под наслов „Почина неврологот кој пишуваше како поет“. Доживеа светска слава кога неговата книга „Будења“ беше преточена во истоимениот филм со Роберт де Ниро и Робин Вилијамс. Ни го приближуваше светот на луѓето со различни невро-психијатриски нарушувања, како Турет, синдром на фантомски екстремитети или шизофренија и се залагаше за нивен подобар живот. Сега овој интересен човек добива и опера во негова чест. 

Оскаровци кои во 2023-та би биле „канселирани“

Филмот како уметност еволуира исто како и културата и општествените прилики. Оттаму, некои филмски моменти во ретроспектива можат да делуваат визионерски, но и да бидат во најмала рака проблематични доколку се разгледуваат само во контекст на современите ставови и вредности. Дали ова значи дека тие и тогаш кога биле наградени со Оскар не биле вредни?