Bookbox

Учењето странски јазици, дури и на наједноставните, не е лесно. Затоа наставниците со години бараат покреативни начини за приближување на јазиците до учениците — преку серии, стрипови, музика и популарна култура. Но што се случува кога станува збор за латинскиот, јазик кој многумина го доживуваат како далечен, строг и „мртов“? Еден британски професор нашол неочекуван одговор: Битлси.

Ако постои историска награда за најдолговечна легенда, тогаш онаа за изворот на младоста сигурно би била меѓу фаворитите. Со векови луѓето сонуваат за магично место што ќе ги подмлади, а името на Хуан Понсе де Леон речиси неизбежно се појавува секогаш кога ќе се спомне оваа приказна. Но зад митот за вечната младост се крие многу покомплексна и поинтересна личност - војник, истражувач, колонизатор и човек чиј живот бил исполнет со потрага по нови земји, богатство и слава. 

Убав е шопингот во Солун, ама колку знаеме за неговата урбана историја?

Можеби сто пати сте ја шпартале Цимиски и сте ручале во таверните во Лададика. Но Солун е многу повеќе од шопинг и добра храна. Градот содржи многубројни слоеви историја и мрежи влијанија, кои често се маргинализирани или репресирани. Овој пат за неговиот урбанизам и архитектура, плански создавани по катастрофалниот пожар во 1917 и двајца визионери-уметници, чии животи се вградиле и во биографијата на градот.

Зошто има 60 минути во еден час?

Денес ретко размислуваме зошто денот има 24 часа, часот 60 минути, а минутата 60 секунди. Овој систем ни изгледа толку природен што речиси никогаш не го доведуваме во прашање. Но зад него не стои некој универзален закон, туку низа историски одлуки, цивилизации и практични потреби стари илјадници години. Дури и обидите да се создаде „пологичен“ систем не успеале да го заменат наследството што ни го оставиле древните народи.

Можеме ли ние да имаме еден Атенборо?

Пред некое време до нас стигна писмо од читател во кое споделува линк до документарна серија во продукција на МРТ. „Често гледам слични документарни филмови за некои далечни предели од различни делови од светот. Но, на мојата десетгодишна ќерка овие ѝ се омилени бидејќи се зборува на македонски јазик и се однесува на природата во Македонија. Сакам да ја однесам за да ги посетиме.“ Изгледавме неколку епизоди и ни се бендисаа, со пар фусноти.

Баталете ја Атлантида. Сте чуле за Лемурија?

Кога ќе се предложи некаква поделба, во случајов на цела планета Земја, која делува совршено - освен за еден единствен елемент - тогаш оној кој ја креирал посегнува по секакви оправдувања на тој исклучок. Во случајов измислува цел континент, што пак повлекува лавина од фантазмагории, за измислени народи и суштества. 

Сте забележале дека чет-ботовите стануваат сомнително љубезни и ласкави?

„Навистина интелигентно прашање!“. „Благодарност за твојот исклучителен труд на полето на...“. „Не се секирај, со тебе сум“. Вакви комплименти и приврзаност човек не би очекувал ни од друг човек. Има ли скриена агенда зад ваквото однесување на чет-ботовите?

Сакате да си ја поттикнете креативноста? Отселете се.

Не дека ова значи да се отселите од Македонија (иако, зошто да не?). Просто значи дека ако сакате да го постигнете својот најдобар и најкреативен труд, преселбата на ново место – или работењето од повеќе различни места – може да го забрза тој процес. 

Пингвинкубатор: автоматот за книги од 1937

Сер Алан Лејн е човекот кој сакал да ги приближи книгите во мек повез до читателите, и сметал дека една јавна машина од која ќе можат да бидат купени е вистинскиот начин да се стори тоа. 90 години подоцна, можеби е време да се појават и кај нас?

Не е до големината: докторската на Нобеловецот по економија од 28 страници

Во теоријата на игри, некооперативни се такви игри во кои нема надворешни услови или обврзувачки договори кои наметнуваат соработка помеѓу играчите. Но иако е контраинтуитивно, токму овие некооперативни модели можат да се искористат за да поттикнат соработка. Како? Ова го објаснил Нобеловецот Неш во докторат од само 28 страници, со само две библиографски единици. 

Букбокс гледаше: „Натпреварот“ (2025)

Вистинска приказна за остварувањето на сонот на секој учител - неговиот ученик да го надмине во каква и да е вештина, па и во игра. Само што во случајов сонот излегува кошмар. 

Сте слушнале за зависност од јадење риба?

Опсесијата со јадење риба за во старогрчката култура била поврзувана со различни социјални девијации, од прекумерно јадење и коцкање, до раскалашност и нимфоманија.

Близначките кои ги шармирале Орвел и Ками

Во нова книга „Зашеметувачките сестри Паже“, авторката Аријана Банкс, врз основа на ракoписи оставени од нејзините мајка и тетка, разоткрива помалку познати фигури од 20 век. 

Факти наспроти фикција во „Конклава“ - филмот за избор на папата

На Оскарите во март филмот на Едвард Бергер доби осум номинации, вклучително и за најдобар филм, а го освои оној за најдобро прилагодено сценарио. Излезе дека приказната за изборот на нов пoнтиф наскоро ќе стане многу актуелна. Од вчера светот има прилично брзо избран папа. Но што од процедурата е коректно опишано, а што не?

Заборавениот роман што го предвиде хоророт на нацизмот

Англиска авторка на почетокот на 1930-тите доаѓа на гости кај пријатели во Баварија. Целата атмосфера ја опишува во книга која предупредува дека нацизмот кој доаѓа ќе има катастрофални последици. Насловот на книгата е - „Прекршен крст“.

Човечката креативност треба да се заштити како природен ресурс

Како што ВИ го преплавува интернет, а од таму се прелева во „обичниот“ живот, изгледа е дојдено времето да престанат да се заштитуваат споменици на култура, храна и обичаи туку генерален елемент на заштита да стане човечката, природна интелигенција и креативност. 

Ноа Вајл од ХБО серијата „Пит“ три недели бил во Македонија

Ѕвездата на ХБО серијата „Пит“, чие име означува фиктивна болница во Питсбург, односно одделението за итни интервенции, е најпознат по своја претходна улога во серија која одеше цели 15 сезони а исто така се однесуваше на болница и доктори. Тој во склоп на својата хуманитарна работа - поддршка на медицинските работници - во 1999 бил во Македонија.

Папи и внуци: за потеклото на „непотизам“

Кога некој на висока позиција во државна институција ќе почне да вработува свои блиски роднини во истата велиме дека станува збор за „непотизам“. Притоа обично се мисли на братучеди, сватови, кумашини. Ама во коренот на зборот е термин за друг роднински однос кој има своја историска логика.

Најмала веројатност за самоубиство - професори и библиотекари

Работното место игра голема улога во проценката на ризикот од смрт со самоубиство. На пример музичари и работници во нафтената индустрија имаат многу повисоки стапки на самоубиства од остатокот од популацијата. Интересни се оние со најниски стапки, барем во истражуваниот примерок.

Романот „Џејмс“, инспириран од „Хаклбери Фин“, добитник на Пулицеровата награда за проза 2025

Вчера, 5.5., беа соопштени добитниците во бројните категории за високото Пулицерово признание. Помеѓу нив и она за проза, кое оваа година отиде кај Персивал Еверет за замислена приказна за пријателот на Хак Фин од оригиналното дело на Марк Твен.

На 5 мај - Денот на македонскиот јазик: 80 години од првото списание за деца

„Драги другари, пионери“ - вака започнува текстот на списанието број 1 „Пионер“, излезено на 3 јануари 1945. Следењето на периодиката наменета за деца и младинци дава прекрасен историски преглед на воспитните, социјалните, родовите и други аспекти на содржините кои се сметале за соодветни за оваа возраст. А исто така пружа увид во развојот на јазикот.

Харукичи Шимои: самурај, шпион и поддржувач на Мусолини

Новата мини-серија „М: син на векот“ е посветена на подемот на Бенито Мусолини во 1920-тите, од формирањето на фашистичкото движење до доаѓањето на власт како „дуче“. Помеѓу споредните но значајни улоги, има една фигура во кимоно со катана околу појасот кој изгледа како измислен. Но - не е.

Фиксниот телефон кој не престанува да ѕвони

Во 1953, Џејмс Фој, тогашниот продекан за настава и студентски прашања на Универзитетот Обурн, вовел телефонска линија за студенти, која потоа била отворена и за јавност. Од тогаш па до денес студенти дежураат и одговараат на различни прашања на луѓе кои или навистина не го знаат одговорот, или пак само им се прави муабет со пријатен човечки глас. 

„АјХостиџ“: филм за заложничката криза во продавница на Епл во Амстердам

Инспириран од вистински настан од 2022, филмот ги опишува неколкуте часови на неизвесност, откако вооружен маж влегува во продавница на Епл во Амстердам и бара 200 милиони во биткојни за да го ослободи заложникот. 

Мартин Скорсезе најавува документарец кој ќе го вклучи последното интервју на Папата

„Алдеас: нова приказна“ ќе ја истражува работата на организацијата која понтифот ја основал за да ги поврзе младите луѓе низ светот.

Букбокс гледаше: „Невести“ (2004)

Грчкиот филм на Пантелис Вулгарис, врз основа на историски автентичен случај, ја раскажува приказната за „нарачаните невести“, кои патуваат со брод до Америка, за таму да стапат во брак со мажи кои ги имаат видено само на слика. 

Необична фраза почнува да се појавува во научни статии - зошто?

Сте чуле за „вегетативна електронска микроскопија“? Вака звучи некако учено, но изразот нема никаква смисла. Па сепак, таа не само што се вовлекла некако во онлајн содржините, туку сега е тешко да се избрка од таму.

Омилената кафана на Гете и Шуман полни 500 години

Теологот Мартин Лутер, композиторот Роберт Шуман и писателот Гете - сите тие биле редовни гости во визбата на славен ресторан во Лајпциг. Што го прави толку посебен?

Мувата-миленик на римскиот поет Вергилиј

Публиј Вергилиј Марон, најзначајниот преставник на римската поезија и автор на епот „Енеида“, имал необично другарче - со крила. Кога „другарчето“ починало, за него наводно организирал екстравагантен погреб. Звучи лудо, но за сето ова имало практична причина.