Bookbox

На прв поглед, тишината изгледа како спротивност на литературата. Книжевноста живее преку зборови – преку внимателно избрани реченици што пренесуваат чувства, мисли и идеи. Затоа лесно е да се помисли дека тишината е празнина, нешто што ја прекинува комуникацијата. Но, токму спротивното е вистина: низ историјата на литературата, тишината често зборувала подеднакво силно како и зборовите.

Не мора некој да е немтур за да сфатиме дека не е расположен. Понекогаш доволно е само да го видиме како оди. Начинот на кој ги движиме рацете и нозете додека чекориме може многу да каже за нашата емоционална состојба – дали сме лути, тажни, исплашени или расположени. Ново истражување покажува дека токму одењето е еден од најискрените „јазици“ на телото.

Од Черчил до „Трансформери“: што губиме кога војната почнува да се продава како спектакл?

Начинот на кој политичарите зборуваат за војна отсекогаш откривал многу повеќе од самата воена стратегија - тој покажува какви вредности сакаат да одбранат и каква слика за светот нудат на своите граѓани. Некогаш лидерите ја оправдувале војната со зборови за мир, слобода и достоинство. Денес, сè почесто, сериозните говори се заменуваат со груб јазик, филмски цитати и агресивни пораки што повеќе личат на сцени од акционен блокбастер отколку на државничка реторика. 

Сестрата на Ниче и сонот за „Нова Германија“

Во доцниот 19 век, група германски доселеници тргнала кон Парагвај со амбициозна, но мрачна идеја – да создаде „нова Германија“, изолирана колонија наменета за таканаречената „ариевска раса“. Проектот, воден од Бернхард Ферстер и неговата сопруга Елизабет Ферстер-Ниче, сестра на филозофот Фридрих Ниче, бил претставуван како утописки рај, но брзо се претворил во приказна за сиромаштија, болести, разочарување и пропаст. Иако нивната визија пропаднала уште во 19 век, местото Нуева Германија и денес постои, носејќи го товарот на едно необично и контроверзно минато.

Каква врска имаат кодоши со смокви?

Зборот „сикофант“, кој денес во повеќе јазици е преземен со значење човек што лицемерно им ласка на моќните и богатите за лична корист и кодоши други, има необично потекло и тоа директно од античка Грција и од трговијата со еден од најважните производи за тогашната економија.

Северно-американски Индијанец може да стане католички светец

Кој знае како би реагирале генералот Кастер и неговите војници - голем број од нив католици - кога би знаеле дека човек кој стрелал кон нив во битката кај Литл Бигхорн сега може да биде прогласен за светец. Тој пак имал многу поголеми амбиции: спој на сите земски нешта во едно. 

Како се вика „оргазам“ на 27 јазици?

Објавен во списанието Metaphor and Symbol, текст под овој наслов истражува како се концептуализира сексуалниот оргазам во повеќе различни култури, притоа обидувајќи се да понуди идеален когнитивен модел за сексуалната желба - нешто помеѓу доаѓање и заминување, многу живот и малку смрт.

Подарување: добра мисла или желба за моќ?

Едни велат дека празниците се убав повод за макар и мало внимание кон блиските. Други ја одбегнуваат оваа пасивно-агресивно наметната обврска клеветејќи го конзумеризмот, но и манипулативната страна на подарувањето. Има ли великодушноста и мрачна страна? И ако да, тогаш како да подаруваш несебично?

„мајка!“ (2017)

Веројатно најдобриот опис на „мајка!“ има дадено Кол Нидхем, основач и извршен директор на IMDb: „Ова е како Шредингеров филм. Во кутијата има дело кое е истовремено и многу добро и многу лошо“. Работата е да се осмелиш да ја отвориш кутијата и да процениш со свои очи.

Најдобрите документарци во 2017

Без оглед дали раскажуваа мали, лични приказни или се обидуваа да ги пронајдат големите вистини во вревата од куп лаги, документарците изминатава година беа бројни и значајни алатки во бесконечната борба за малку реалност во светот на фикции. Еве некои кои според критиката и гледачите беа најдобри.

Георги Господинов: „Стравот е основната причина за пишување“

Нема помодерна технологија од литературата. Онаму каде што технологијата сè уште се обидува да стигне, литературата веќе била! Сè што се случува и треба да се случи, веќе е опишано во литературата, вели бугарскиот писател со господско презиме, и ист таков ракопис.

Советскиот научник кој е одговорен за смртта на милиони луѓе повторно популарен во Русија

Се смета дека Трофим Лисенко убил повеќе луѓе отколку кој и да е друг поединечен научник во историјата. А не дека немало јаки „убијци“, во вид на пронаоѓачи на динамит, отровен гас, атомски бомби. Сепак, сите тие можат вода да му носат на овој биолог.

Најдобри научно-популарни книги во 2017

Без стручен сленг и технички детали, напишани во стил кој граничи со книжевност, овие книги изминатата година помогнаа да се отворат нови хоризонти во разбирањето на најсложените и најапстрактни концепти, од гравитациски бранови до отпорност на антибиотици. 

Што всушност прават диригентите?

Секој кој бил макар на еден оркестарски концерт во животот го знае оној момент на тишина пред на сцената да излезе диригентот, кој како генерал на музичката војска го одредува протоколот, но и квалитетот на изведбата. За многумина неговото (или нејзиното) присуство на сцената со палка во раката е мистерија.

Најдобрите книги за пиење во 2017

Некои од нас веќе почнаа со славење, а тоа значи и со пиење. Или поточно, продолжија во традицијата на годината што полека изминува. Добра причина неа да ја одбележиме со книги посветени на оваа тема

По 2000 години Рим конечно го „помилува“ Овидиј

На Овидиј нема да му врши работа, но гестот на Рим со кој градот му се извинува на еден од своите најпознати поети можеби е симболички наменет за некои идни уметници кои ќе се замерат со политичките моќници. Простено им е, однапред.

Како еден расказ oбјавен во Њујоркер го разбранува интернет

„Љубител на мачки“ е дебитантски краток расказ на Кристен Рупениан, објавен во Њујоркер од 11 декември. Тој предизвика бурни реакции поврзани со модерните врски и дефинирањето на „согласноста“. Но покажа и дека луѓето (веќе) тешко прават разлика помеѓу документарното и фиктивното.

„Допир од далечина: Иан Кертис и Џој дивижн“ од Дебора Кертис

Неодамнешната промоција на македонското издание на оваа книга почна со спојлер - дека главниот лик се има самоубиено. Но и целата книга како да е еден голем спојлер за сите оние кои во младоста беа (или кој знае, можеби уште се) хипнотизирани од прерано згаснатиот младешки гениј на Иан Кертис.

„Младотрес“ е збор на годината според Оксфордските речници

„На младите светот останува“, велиме, со повеќе од еден збор. Ама Англо-саксонците имаат и пократко за истото - еден збор кој ја одбележа 2017.

Уметност од загаден воздух

Аерозагадувањето во некои земји, како на пример во Кина, е секојдневие. Ама тие во последно време ја земаат работата во свои раце - се ослободуваат од јагленот, а кинеските компании се лидери во производството на електрични автомобили. Уметниците исто така не остануваат должни.

Не им подарувајте книги (со сила) на луѓе што не читаат

За библиофилите огромно искушение е да купат книги дури и на пријатели за кои сигурно знаат дека нема да ги прочитаат, како некој вид опомена или педагошка мерка. Не се мачете, вели Дејвид Барнет од Гардијан. Впрочем, не мора секој да чита.

Местенка: книга на нобеловец одбиена 19 пати од актуелни издавачи

Обожавател на „Палатата“ на Клод Симон, кој ја доби Нобеловата во 1985, ја испратил книгата на поголем број актуелни издавачи. 12 веднаш ја одбиле, а седум воопшто не одговориле.

Пред гостувањето на Лoра Агустин во Скопје: Трговијата со луѓе е мит?

Исто како што буржујките од 19 век сметале дека е морална доблест да ги спасат „сиротите“ проститутки, кои „фатиле погрешен пат“, крстоносците против трговијата со луѓе гледаат на жените како на слаби и ранливи суштества. Ова е само дел од контроверзните ставови на Лора Агустин, која наскоро гостува во Скопје. 

Апликации кои те потсетуваат дека ќе умреш

WeCroak (достапна за iOS за 0.99 долари) е апликација базирана на поговорка од Бутан, која вели дека за да се биде среќен, човек треба да мисли на смртта барем пет пати дневно. Звучи како корисна алатка за годината што претстои.

Букбокс гледаше: „Исончаност“ (Suntan, 2016)

Грчки филм, кој неправедно е класифициран како комедија. Во него нема речиси ништо смешно - се работи за мрачна драма, која иако почнува лефтерно, полека но сигурно преминува во мачнина. И тоа не затоа што филмот е лош, напротив, затоа што е многу добар.

Тајниот живот на „хм..“

Границата на нашата толеранција на тишина кога поставуваме прашање некому е само една секунда. Потоа или претпоставуваме дека соговорникот нема воопшто да одговори, или почнуваме да го препрашуваме што е работата. Ако прашањето е тешко, другиот најчесто почнува да „хмка“. А ние да беснееме.