Bookbox

Филдсовиот медал, често нарекуван „Нобелова награда за математика“, и годинава ги истакна научниците чии идеи отвораат нови хоризонти не само во математиката, туку и во физиката, информатиката и разбирањето на природата. На Меѓународниот конгрес на математичарите во Филаделфија, четворица истражувачи под 40 години ја добија оваа престижна награда за решавање на проблеми што со децении, па и со векови, им пркосеа на најголемите умови. Меѓу нив особено се издвојува Џон Пардон – тивок, скромен научник чии револуционерни идеи веќе се сметаат за пресвртница во современата математика.

Со години Нетфликс важеше за платформата што целосно ги промени навиките на телевизиската публика, нудејќи цели сезони одеднаш и поттикнувајќи „бинџање“. Но, според сè повеќе аналитичари, токму тој модел денес почнува да му се враќа како бумеранг. Во текст на Слејт се тврди дека стриминг-гигантот ја нарушил една од најважните особини на телевизијата – чувството дека гледачите со текот на времето градат трајна врска со ликовите и сериите што ги следат.

Издавачот на „Хари Потер“ ќе добие милионска отштета од спогодбата со компанијата Антропик

Вештачката интелигенција сè почесто се судира со авторското право, а еден од најголемите судски договори досега покажува дека последиците можат да бидат милионски. Издавачката куќа „Блумсбери“, позната по серијалот за Хари Потер, ќе добие значителен дел од спогодбата меѓу стартапот Антропик и илјадници автори, со што случајот станува пресвртница во односите меѓу креативната индустрија и компаниите што развиваат генеративна вештачка интелигенција.

Букбокс читанка: „Црната молња“ од Башир Храјеф (1961)

Познавачите велат дека туниската литература од втората половина на 20 век се обидува да одговори на едно суштинско прашање: како изгледа едно општество што штотуку ја стекнало својата слобода, но сè уште живее со товарот на колонијалното минато? Едно од делата што на впечатлив начин го отвора токму тоа прашање е новелата „Црна молња“ од 1961 година, напишана од тунискиот писател Башир Храјеф, еден од најзначајните автори во современата арапска книжевност на Магребот.

Куќата во која е роден Хитлер претворена во полициска станица

Куќата во австрискиот град Браунау на Ин, во која во 1889 година е роден Адолф Хитлер, од 22 јули официјално стана полициска станица. Одлуката, донесена по долгогодишни расправи и обемна реконструкција, повторно ја отвори дебатата за тоа како треба да се постапува со местата поврзани со нацистичкото минато и како тие да се зачуваат од злоупотреба.

Од работничка до кралица: разликата да ти била во само еден протеин

Повеќето мравки ги минуваат своите животи поддржувајќи ја колонијата и својата кралица, родени да играат одредена улога. Но кога кралицата ќе умре, тие имаат ретка можност да се борат за нејзината позиција. Сега научниците открија мала промена во еден единствен протеин, кој може да одреди дали некои мравки ќе останат работници или ќе се качат на највисокото скалило на хиерархијата, станувајќи „владетели“.

200 години од раѓањето на Достоевски: македонски прилог кон одбележувањето на големиот јубилеј

На 11 ноември 1821 во Москва се раѓа благородник, чие презиме потекнува од  селото Достоево, каде бил доделен имот на татко му. Несуден воен инженер, тој станува одметник, коцкар и бунтовник, се прославува како писател и филозоф, и умира како руско национално богатство, но и светски класик. Вистински достојник, на кого Македонија денес му оддава почит со серија настани и нови преводи на негови раскази. 

Зошто луѓето оставаат компири на гробот на Фридрих Велики?

Кралот на Прусија, кој владеел во текот на 18 век, е познат по повеќе нешта. Неговите победи на бојното поле ја направиле Прусија една од водечките европски сили, а неговата поддршка на уметниците придонела за процут на сликарството и книжевноста во време на просветителството. Сепак најважно за народот било тоа што го промовирал - компирот.

Експеримент: актери ќе глумат во три претстави истовремено

Нова, амбициозна трилогија претстави подразбира дека актерите ќе трчаат за да стигнат во три театри, за да играат во три претстави истовремено. 

Романот кој се состои од само две реченици

„Рајски порти“ е книга на полски писател, објавена во 1960. Иако содржи 40.000 зборови, во целиот роман има само две реченици, речиси без интерпункција. 

Малку поинакви „левичари“ и „десничари“

Инсектите кои на англиски се познати како „ирвигс“ (уволази) од семејството дермаптери, или инсекти со кожести крила, препознатливи по парот закривени „клешти“, се предмет на истражување на јапонски научник, кој се фокусира на нивните сексуални ритуали. Мажјаците имаат два пениса, но некои од нив го користат само левиот а други само десниот, е неговиот заклучок по две децении набљудувања и снимања на сиротите инсекти. 

Дејтинг „апликациите“ со кои Англичанките си наоѓале партнер во 19 век

Во Викторијанска Англија немало смарт телефони, но имало огласи за барање партнери во семејните списанија. Ги објавувале и мажи и жени, често со наведување на интимни детали за нивниот табиет и финансиска положба. 

„Незаборавна пролет во заборавено село“ (2019)

Нова национална стриминг платформа ни овозможи да погледнеме филм кој сме го пропуштиле, а и реално не би имале многу можности да го видиме освен на телевизија. Комедија со атрактивен синопсис - што се случува кога во едно забаталено село ќе пристигнат три проститутки?

Пред шекспировите Ромео и Јулија: Паоло и Франческа на Данте

Оваа година се навршија седум века од смртта на големиот фирентински поет, кој во своето епско дело „Божествената комедија“ спомнува италијански пар, осуден да гори во пеколот поради својата страствена љубов. 

Кога Микеланџело се пријавил на скулпторски натпревар и - загубил

Една од најславните скулптури на сите времиња во моментот кога била пронајдена во римско лозје имала оштетена рака. Папата понудил пари за некој да ја реставрира. Идејата на Микеланџело не била прифатена. Но потоа излегло дека бил во право.  

Што се тоа „тулпамансери“?

Во текот на пандемијата и карантините за многумина се актуелизираше проблемот на осаменоста и немањето со кого да прекршиш збор. Ако не си човек што вообичаено слуша внатрешни гласови, зошто да не ги создадеш намерно? 

Бремето врз нејзините раменици

Нова изложба во Етнографскиот музеј во Белград, организирана по повод 120 години од постоењето на оваа институција, е посветена на еден предмет за кој мислиме дека на македонски се вика кобилица, а на српски е обрамец или кобилка. Навидум банална тема, но преку неа се истражуваат начините да се опстане и да се совлада и физичкото и, симболично, секое друго бреме.

Јужноафрикански автор добитник на Букеровата награда за 2021

Трета-среќа за Дејмон Галгaт, кој престижната награда ја доби вчера (3.11) за романот „Ветување“.

Дали родителството те прави среќен?

Нова книга на канадско-американскиот психолог Пол Блум, која излезе вчера, 2.11, тврди нешто што изгледа како парадокс - дека вистинскиот вид страдање го отвора патот до среќата. Болката може да нè дефокусира од нашите стравови и да ни помогне да се надминеме себеси. Едно од поглавјата се однесува на родителството, како на извор и на болка, и на исполнетост.

Луѓето со необични внатрешни гласови

Прашани каков внатрешен глас слушаат кога си зборуваат самите со себе луѓето најчесто велат - сопствениот. Но има и такви кои признаваат дека во главата им се врти монолог кој како да се прикажува на телевизија, или како да доаѓа од подрум. А замислете тоа да е пар кој постојано се кара меѓусебно?

Животните кои можеби ќе постојат за милион години

Стаорци-китови кои живеат под вода. Богомолки со големина на кучиња. Научниците се обидуваат да ја замислат идната еволуција на животот на Земјата.
А човекот? Што човекот?

Пропаганда од Втората светска војна според која морковите овозможуваат гледање во темница

Денес науката е согласна дека морковите, поради високата доза витамин А (во форма на бета каротин) се добри за очите. Но има мала разлика помеѓу „ок е“ и „има супер-моќи“. Оваа финеса послужила за сојузничка пропаганда во текот на Втората светска војна.

Франција воведува закони за заштита на своите книжарници од Амазон

За време на трите строги карантини во Франција, владата ги поддржа малите книжарници со тоа што им ги надомести трошоците за транспорт за онлајн нарачки и на тој начин спаси од пропаѓање 70% од нив. Но сега ќе оди и чекор понатаму.

Универзитетската професорка која со години живеела во шатор

Високото образование на глобално ниво е обвиено во мит на престижност и добра ситуираност. Речиси е невозможно да се убеди некој вон академската заедница дека вистината е поинаква. Некогаш и многу поинаква.

„Стиховите“: нова книга на Пол Мекартни

Во два тома, убаво спакувана во кутија, и скоро 1000 страници, новата книга на Пол Мекартни се состои од сите стихови на песните кои тој ги напишал во текот на самостојната кариера и со Битлси, но и приказни за секоја од нив.

Речникот Меријам-Вебстер само за октомври додаде 455 нови зборови

Пандемијата ја засили комуникацијата онлајн, па лексикографите (се мисли на оние кои будно следат и ги регистрираат динамичните промени) имаат полни раце работа.

„Лигња“ - нова криптовалута инспирирана од Сквид Гејм

Веднаш по веста дека на пазарот на криптовалути излезе нова под името Сквид, нејзината цена порасна од 1 цент (на 26.10) на 2,34 долари (денес, 29.10). Се проценува дека нејзиниот вкупен обем на пазарот е околу 184 милиони долари. 

Контроверзи на Франкфуртскиот саем на книга поради присуство на радикално десничарски издавач

Најголемиот саем на книгата во Европа привлече внимание не (толку) поради некој нов наслов или присуство на популарен писател во Франкфурт, туку поради штанд на издавач за кои некои велат дека е водач на германска радикално десничарска група.

Човекот кој успеа да го отвори сефот на Принс

Се вика Деј МекОми, прескромен човек и професионалец, кој специјализира во отворање нешта кои никој друг не може да ги отвори. Помеѓу сите предизвици во текот на неговата кариера, еден бил исклучителен, и тоа не само поради сопственикот на сефот.