Bookbox

Филдсовиот медал, често нарекуван „Нобелова награда за математика“, и годинава ги истакна научниците чии идеи отвораат нови хоризонти не само во математиката, туку и во физиката, информатиката и разбирањето на природата. На Меѓународниот конгрес на математичарите во Филаделфија, четворица истражувачи под 40 години ја добија оваа престижна награда за решавање на проблеми што со децении, па и со векови, им пркосеа на најголемите умови. Меѓу нив особено се издвојува Џон Пардон – тивок, скромен научник чии револуционерни идеи веќе се сметаат за пресвртница во современата математика.

Со години Нетфликс важеше за платформата што целосно ги промени навиките на телевизиската публика, нудејќи цели сезони одеднаш и поттикнувајќи „бинџање“. Но, според сè повеќе аналитичари, токму тој модел денес почнува да му се враќа како бумеранг. Во текст на Слејт се тврди дека стриминг-гигантот ја нарушил една од најважните особини на телевизијата – чувството дека гледачите со текот на времето градат трајна врска со ликовите и сериите што ги следат.

Издавачот на „Хари Потер“ ќе добие милионска отштета од спогодбата со компанијата Антропик

Вештачката интелигенција сè почесто се судира со авторското право, а еден од најголемите судски договори досега покажува дека последиците можат да бидат милионски. Издавачката куќа „Блумсбери“, позната по серијалот за Хари Потер, ќе добие значителен дел од спогодбата меѓу стартапот Антропик и илјадници автори, со што случајот станува пресвртница во односите меѓу креативната индустрија и компаниите што развиваат генеративна вештачка интелигенција.

Букбокс читанка: „Црната молња“ од Башир Храјеф (1961)

Познавачите велат дека туниската литература од втората половина на 20 век се обидува да одговори на едно суштинско прашање: како изгледа едно општество што штотуку ја стекнало својата слобода, но сè уште живее со товарот на колонијалното минато? Едно од делата што на впечатлив начин го отвора токму тоа прашање е новелата „Црна молња“ од 1961 година, напишана од тунискиот писател Башир Храјеф, еден од најзначајните автори во современата арапска книжевност на Магребот.

Куќата во која е роден Хитлер претворена во полициска станица

Куќата во австрискиот град Браунау на Ин, во која во 1889 година е роден Адолф Хитлер, од 22 јули официјално стана полициска станица. Одлуката, донесена по долгогодишни расправи и обемна реконструкција, повторно ја отвори дебатата за тоа како треба да се постапува со местата поврзани со нацистичкото минато и како тие да се зачуваат од злоупотреба.

Скандалот околу новопронајдените дела на Селин

Денес се смета за еден од најзначајните француски писатели на 20 век. Но неговиот потврден антисемитизам при крајот на Втората светска војна го принудил да избега од земјата, оставајќи зад себе куп ракописи. Сега тие се предмет на судски спор и на медиумски скандали.

Солнченце захаја (документарен, 2020)

Како би се чувствувале ако некој ви каже дека „Ав, ав Шарко лае“ не е за куче? Или дека не постои воз за Кочани (кој носи деца помочани)? Излажани. Разочарани. Зачудени? Токму тој ефект го има овој филм за оние растени во поранешна Југославија со една словенечка, народна песна. 

Во 19 век на Гибралтар преживеаните од жолта треска користеле „пасоши“ за да го докажат својот имунитет

Реакцијата на епидемијата на „жолта треска“ на Пиринејскиот полуостров од 19 век е многу слична на она што се случува денес. Што не е баш комплимент за тоа колку напреднале методите за справување со заразните болести. 

100 нешта кои ги загубивме поради интернет: во слава на неуспешните фотографии

Денес е реткост човек да види лоша слика. Дури и кога нема да се погоди, таа веднаш се брише. Зошто ни е нешто помалку од совршено? 

Книжевната рубрика на Њујорк Тајмс слави 125 години

На 10 октомври 1896 Њујорк Тајмс прв пат вовел рубрика за книги, која во 1911 почнала да излегува како посебен додаток во неделното издание на весникот. Таа во текот на своето долго постоење станала една од највлијателните публикации за книжевни рецензии во светот.

„Дебелата Розика“: приказната за жената тешка 270 килограми

Во ноември 1929 во Белград пристигнала необична атракција - жена тешка 270 килограми, за која весниците пишувале дека ѝ се потребни две столици за да може да седне. Тие повикувале народот да ја види во живо, а влезницата чинела два динари. 

Историјата на трагични инциденти во текот на снимање

Вчера, 22.10, Алек Болдвин случајно ја застрелал Хајлина Хачкинс (42), директор на фотографија на нов филм кој се снимал во Ново Мексико. Ваквите настани се ретки, но се случувале и претходно.

„Цвеќиња на водата“ (документарен, 2021)

Нашата колективна меморија за трауматични настани, особено од поблиското минато, делува како онаа на златна рипка. После првичниот шок, сочувството, бранот обвинувања и френетичните коментари по социјалните мрежи, нештата спласнуваат. Луѓето погодени од природната катастрофа или последиците на човечката негрижа мораат сами да си го најдат патот. 

Бизарната атракција на коњи што скокаат во вода

Во средината на 1880-тите на пристаништата во САД и Канада се организирале претстави чија главна точка била тоа што коњ бил качуван на скокалница некогаш висока и 20 метри, и бил теран да се фрла во водата. Среќа за коњите што денес луѓето имаат поинакви занимации.

50 години „Дваесетти век“

Станува збор за серија книги започната во поранешна Југославија, позната како „Библиотека ХХ век“, преведени и оригинални дела од теоријата на општествените и хуманистичките науки, која и кај нас за многумина овозможуваше увид во историјата и современите тенденции на овие науки. 

Грчката литература за деца не е во контакт со реалноста

Нова студија спроведена од грчка невладина организација истражила над илјада наслови објавени во Грција помеѓу 2010 и 2020 година за деца од 4-12 години. Заклучила дека тие се полни со стереотипи и неинклузивност. Како и секогаш - какво општество, такви книги за деца.

Морничавата историја на користење делови од човечки тела како лек

Две книги од областа на историјата на книжевноста и медицината откриваат дека мумифицираните и свежите човечки остатоци биле вообичаена состојка на лековите. И тоа не така одамна.

Од „Трнорушка“ до „Ганс енд роузис“: моќниот симбол на ружата

Нова книга на Ребека Солнит (излезена вчера, 19.10), под наслов „Ружите на Орвел“ почнува од неговата градина во селото Волингтон, каде таа при истражувањето наишла на расцветани рози кои тој ги посадил пред 80 години. Од тука следи приказна за врската на хобито на Орвел со неговите политички ставови, но и за значењето на ружите во историјата и книжевноста.

25 години подоцна: „Аферата Сокал“ најави морничава иднина

Во 1996 професор по физика објавува тотално бесмислен текст во водечко списание за постмодерни студии. Од сегашна перспектива тоа е најдобрата епизода на „царот е гол“ во модерната интелектуална историја. Но, за жал, и визионерско предвидување на она што се случува денес, по две и пол децении.

Maлата Амал- куклата бегалец која испешачи 8000 километри

Во јуни оваа година започна еден од најамбициозните уметнички проекти кои некогаш бил направен - голема кукла која требаше да пропатува од сирско-турската граница до Манчестер, во склоп на театарско шоу направено како знак на солидарност со бегалците и барателите на азил.

Виенските музеи најдоа начин како да презентираат голотија на социјалните мрежи

Можеби ви се случило - објавувате врвно уметничко дело (слика, скулптура или фотографија) на кое има голотија, и социјалните мрежи ви го банираат, заканувајќи се да ви го блокираат и профилот. Откако ова редовно им се случувало на виенските музеи кои никако не можеле да се разберат со Фејсбук, Инстаграм и ТикТок, дека Егон Шиле и Климт не се порно содржини, тие одлучиле да си отворат профил на Онли фанс - социјална мрежа наменета само за возрасни.

„Дина“ (2021)

По епскиот неуспех на Ходоровски, не многу фалената верзија на Дејвид Линч, еве една гледлива и визуелно богата верзија на научно-фантастичниот класик. Дали е воопшто можно да се очекува нешто повеќе?

Волшебник платен од градски буџет во Нов Зеланд по две децении загуби работа

Крајстчрч дваесет години одвојувал плата за локален волшебник, заштитен знак на градот. Но неговите навредливи коментари за жените и за новата туристичка стратегија на градот довеле до тоа тој да добие отказ.

Прв роман на Хилари Клинтон: зошто политичарите имаат потреба да бидат и писатели?

„Состојба на терор“ е дебитантско прозно дело на поранешната прва дама на САД и кандидатка за претседател. Издавањето на книгата поттикна дискусии околу тоа што ги тера политичарите да пишуваат фикции.

Човекот кој одговарал на писмата испратени до Шерлок Холмс

Славниот детектив добивал илјадници писма на адресата Бејкр стрит 221Б. Еден човек си ја презел улогата на негов секретар, и со години одговарал на истите. Денес ги чува како да се љубовни писма.

Како се создава недоверба кон здравството: експериментот Таскеги

Голем дел од Афро-Американците имаат наследена недоверба кон здравствениот систем на САД, и тоа со добра причина - нивни предци биле користени како експериментални заморчиња во проекти за истражување на сифилисот.

Во Токио се отвори библиотека на Харуки Мураками

Прекрасен објект дизајниран од славен јапонски архитект, во кој може да се позајмат и да се читаат книгите на Мураками, но и да се слушне некоја од донираните плочи од неговата колекција - вкупно 20.000!

Сте чуле за Мелесагора: кој бил вистинскиот Хомер?

Книжевната историја не поднесува „дупки“ и вакуум во нашето познавање на следоредот на настаните. Оттаму, било многу важно да се наполни биографијата на Хомер, па макар се шпекулирало со шест различни татковци, седум можни места на раѓање и датуми кои се во опсег од дури четири векови.

Правилото на 20-те страници: колку време треба да ѝ се даде на ужасно досадна книга?

Писателот Марк Билингем советува гневно да се катапултира низ соба книга која по 20 страници не успева да го задржи вниманието. Но изненадувачки 40% од луѓето всушност продолжуваат да читаат, оти не сакаат работите да им бидат недовршени.