Bookbox

Еден човек седи пред шаховска табла. Наспроти него не е противник во оклоп, ниту некој старец или крал, туку скелетот на Смртта. Над нив некогаш стоела порака на шведски: „Ти задавам шах-мат“. Сцената е едноставна, речиси иронична, но нејзината порака е безмилосна: без оглед на тоа кој си и колку добро ја играш играта на животот, на крајот противникот секогаш го има последниот потег, без можност за реванш.

Што би се случило кога би постоела органа на која наместо тонови се свират мириси? Или инструмент што ги претвора звуците во бои? А што ако музиката може да се создава само со мисла, со движење на ѕвездите или дури со повлекување на опашките на мачки? Звучи како фантазија, но историјата на музиката е полна со токму вакви необични замисли – некои никогаш не биле реализирани, други навистина биле конструирани, а трети се наоѓаат некаде меѓу измисленото и стварното.

Бафалото од Судан: Димитар Башевски за тоа како било да си новинар пред 50 години

Не толку одамна, да си новинар-репортер од далечни дестинации наликувало на акционен филм, во кој главниот лик требало да се соочи со нешто повеќе од прес конференции, мејлови и соопштенија. Таква е и оваа приказна, за едно известување од Судан, кое е на граница на книжевност - полно сетилни впечатоци и ликови кои не се среќаваат во стерилните вести. Такво е, на граница на фикција, и затоа што до оригиналните материјали сега веќе е речиси невозможно да се дојде. Останува барем фрагменти да се спасат од заборавот.

Додадена уште една нота во најбавната композиција на светот

Во време кога сè се случува сè побрзо, во еден средновековен храм во Германија веќе четврт век се изведува најбавниот музички концерт во светот. Делото на авангардниот композитор Џон Кејџ е замислено да трае неверојатни 639 години, а секоја промена на акорд претставува вистински историски настан што привлекува посетители од целиот свет.

Зошто белото знаме е симбол на предавање?

Белото знаме денес е универзален симбол на предавање, примирје и желба за прекин на борбите. Го гледаме во филмови, книги и историски реконструкции. Неговата употреба датира уште од пред повеќе од две илјади години, а причината поради која токму белата боја станала знак на капитулација е многу попрактична отколку што би се очекувало.

Мрачната страна на интелигенцијата

Коментарот дека некој е неинтелигентен (читај: глуп) не се однесува само на неговите ментални способности. Тој низ историјата знаел да биде и пресуда, за тоа што тие луѓе смеат, а што не смеат да прават, а таков е и денес. Интелигенцијата, со други зборови, е политичка.

Пронајден загубениот албум на Џон Колтрејн од 1963

На 29 јуни ќе биде објавен албум на славниот џез музичар и саксофонист, за кој до сега се сметаше дека е исчезнат.

Се самоуби Ентони Бордејн

Човекот кој го шеташе светот по цела ширина и должина, кој нè учеше да не се плашиме од нови доживувања и вкусови (макар тоа бил и свински анус), кој проповедаше дека телото не е храм туку луна парк, почина на 61 година.

Панкерот кој се врати од мртвите

На 5 јуни во Тулуз, Франција, почна судење кое има врска со неколку работи: грабеж на банка, панк движење кое беше популарно низ Европа во раните 1980-ти, и еден човек кој се врати од мртвите. Необична комбинација, за необична приказна.

Цензурата како самокастрација

Неодамна, по седум години и седум месеци, Дежуловиќ престана да ја пишува редовната колумна во сараевско „Ослобоѓење“, онаа која секојпат почнуваше исто - со другар му Кожо кој во два по полноќ му се јавуваше да му каже виц. Но неговото откажување не е ни смешно, и не е виц. Панчиќ го нарекува (само)кастрација на медиумите, без оглед на страната на политичкиот спектар на која припаѓаат.

Зошто европските политичари одеднаш го цитираат Достоевски?

Да цитираш руски писател може да биде згодно. Се разбира притоа да ги толкуваш неговите зборови онака како што ти одговара.

Книга за правење домашно сирење за деца

Рики Керол и до сега беше позната по книги со рецепти за правење сирење. Но оваа новата е наменета за деца, за место да кмишат на мобилни да се фатат да прават моцарела, рикота, фета и други сирења за новите генерации.

Што беше тоа „чест“?

„Честа е поскапа од парата“. „Поарно е да имаш име чесно отколку многу сребро, „Честа чест носи“. Овие македонски поговорки не сме ги чуле одамна, веројатно затоа што е тешко да се „продадат“ како релевантни за новото време. Но што е тоа точно „чест“? Нова книга се обидува да го објасни овој феномен.

Нецензурираниот Чајковски

Русите уште имаат проблем да признаат дека еден од нивните сјајни композитори повеќе сакал мажи. Сега на англиски прв пат се објавени и оние делови од неговите преписки кои досега беа цензурирани од домашните дежурни моралисти. 

Вистина, лаги и книги

Распадот на старите сфаќања околу тоа што е реалноста сега е најважната реалност. Светот денес веројатно најдобро може да се објасни во смисла на конфликтни и често некомпатибилни наративи.

„Месо“: изложба за борбата помеѓу животот и смртта

Во Altes Museum во Берлин се отвара изложба на древна и современа уметност, која го истражува постојаниот конфликт помеѓу живите и мртвите во човечката култура.

„Не постојат возрасни“ - нова книга совети за оние кои наближуваат кон 40-тата

Ако сте забележале дека во рубрикава стануваат актуелни текстови за средовечноста, тоа секако не е случајно. Ама немојте да мислите дека сте премлади за да ги читате. Брзо си доаѓа 40-ка. И уште побргу изгледа проаѓа.

Од неандeрталци до роботи: историја на човечкиот говор

За разлика од минерализираните структури на коски и школки, човечките гласови не можат да фосилизираат. Како резултат на тоа можеме само да замислиме како звучело „Старо купуем!“ на улиците на Скопје пред еден век.

Kој е за сладолед со вкус на Илинден?

Да беше споменикот Стоунхенџ сладолед, тој ќе беше вкусна ванила со овес, бадеми и спирали мед. Еден мал производител на сладоледи од Балтимор прави вакви комбинации, инспирирани од луѓе и места во минатото.

Кратка историја на пасошот

Доаѓа лето и почнува да ни текнува на пасошите - истечени ли ни се, ни треба ли виза за таму каде што ќе одиме, што ли ќе пишува на нив ако се смени името на државата? Овој документ - македонски, бугарски, од која и да е ЕУ земја, американски - има големо практично, но и симболичко значење. Особено за оној кој не може да го има.

Како би изгледала „Чекајќи го Годо“ доколку би била напишана во 2018?

Во оригиналниот текст на Бекет, Владимир и Естрагон го чекаат пристигнувањето на човек наречен Годо, кој никогаш не се појавува. Како би изгледало денес нивното чекање?

Два века од првиот сајбер напад

Во 1790 Франција создала национален механички телеграфски систем. Во 1834 двајца измамници по име Франсоа и Жозеф Блан го извршиле првиот „сајбератак“ врз него, манипулирајќи ги податоците кои минувале низ системот за на тој начин нелегално да заработат на берзата.

И „меракот“ ни го земаа!

Ретко ставаме извичници во наслови, ама па ова стварно не се трпи.

Колку личен простор ни е навистина потребен?

Не фигуративно, туку буквално. Туркање во автобус, непосакувано гушкање, дишење во врат - сето тоа се доживува како загрозување на личниот простор. Иако радиусот на ваквата територија се базира и на културата, потребата тој да се има (или да се препушти на друг) е длабоко еволутивна, вели нова книга.

И тетоважите сега се „културолошко крадење“

„Моко“ не е обична тетоважа на лице. Тоа е симбол на Маорите од Нов Зеланд, на нивниот идентитет и историја, и знаковен систем кој укажува на припадноста на род и статус во групата. Што се случува кога бела жена ќе си ја тетовира брадата со ваков цртеж?

„Панкот е мртов“ од Томаж Космач

Oдлична збирка раскази, која наскоро ќе биде промовирана на овогодинешното, 55-то издание на ДАФ - фестивалот на аматерски театар. Од страна на еден од „најозлогласените“ панкери во душа во екс-Југославија, Марко Брецељ. Претстави, промоции, концерти и - кликбејт! - еклери за пет денари. Разбудете го бунтовникот во вас и дојдете во Кочани.

Кои биле првите политички аналитичари?

Она што денес се нарекува „проценка на ризик“ некогаш се нарекувало пророкување. А најраните политички консултанти во древна Атина биле добро образувани, и „напафкани“ жени. Можеби токму такви ни се потребни, од двете страни, за решавање на нашите проблеми.