Bookbox

Во време кога сè се случува сè побрзо, во еден средновековен храм во Германија веќе четврт век се изведува најбавниот музички концерт во светот. Делото на авангардниот композитор Џон Кејџ е замислено да трае неверојатни 639 години, а секоја промена на акорд претставува вистински историски настан што привлекува посетители од целиот свет.

Белото знаме денес е универзален симбол на предавање, примирје и желба за прекин на борбите. Го гледаме во филмови, книги и историски реконструкции. Неговата употреба датира уште од пред повеќе од две илјади години, а причината поради која токму белата боја станала знак на капитулација е многу попрактична отколку што би се очекувало.

Од трпезата на Хомер: осврт за Нолановата „Одисеја“ на наша класичарка

Во моментов во светот класичните филолози, благодарение на новата екранизација на древниот еп, ги живеат своите (или ворхоловите) пет минути, кои кој знае кога пак ќе се повторат. Сведочевме дури и јавни препукувања (како она помеѓу преведувачката на „Одисеја“ на англиски Емили Вотсон и писателката Џој Керол Оутс), во кои не изостанаа и политички тонови. Нашата академска средина не е до толку возбудена по ова прашање, но професорката Даниела Тошева од Институтот за класични студии при Филозофскиот факултет се согласи, специјално за Букбокс, да ги пренесе своите впечатоци за филмското дело произлезено од трпезата на Хомер, од која - еве - уште има да се мези.

Од богот Пан до паника

Голем број зборови што секојдневно ги користиме имаат корени во античката митологија. Еден од нив е и зборот „паника“, чија историја нè води до богот Пан – заштитникот на дивата природа, овчарите и планините. Старите Грци верувале дека токму тој е виновен за ненадејниот страв што ги обзема и луѓето и животните, а тоа верување оставило трага и во современиот јазик.

Зошто картографите вметнувале непостоечки градови во своите мапи?

Необична епизода од историјата на картографијата – приказна за измислените населби што картографите намерно ги внесувале на своите карти за да ги заштитат од плагијат, но и за еден „град на хартија“ што со текот на времето навистина станал дел од реалноста.

Контроверзите околу анестезијата - дали болката е неопходна?

Во 19 век, кога анестезијата почнала официјално да се применува при медицински интервенции, голем број доктори ја прифатиле. Но имало и критичари во медицинската заедница кои протестирале, со што започнала тн. контроверза на примената на етерот.

„Мислевме дека се духови додека не видовме како одат по нужда“: првиот контакт со белите луѓе

„Прв контакт“ е австралиски документарец од 1983, кој раскажува за навлегувањето на белите луѓе во неистражената внатрешност на Нова Гвинеја во 1930, каде живееле еден милион луѓе кои никогаш не виделе различни од нив. На моменти тој е пресмешен, на други трогателен.

Луѓе што можат да ве „превеслаат“ со муабет се поинтелигентни

Не дека оваа вештина не се учи, особено ако мислите да станете политичар или трговец (а ова често се сведува на исто). Но има луѓе што природно се подобри во смислување објаснувања на концепти, поточно знаат подобро да ве смуваат.

Нова книга: бизарни семиња и овошки од целиот свет

Фотографот Левон Бис го разоткрива неверојатниот свет на репродукцијата на растенијата.

До 2040 на Земјата ќе има повеќе бетон отколку жив свет

Во светот има толку многу бетон што наскоро тој ќе ги надмине сите живи материјали, вклучувајќи нè и нас. И покрај својата повремена убавина, обемот на неговото глобално распространување е загрижувачки.

Како едно африканско племе ги користи погрешно свртените броеви за пријателства и бизнис

Во текстот станува збор за номадски сточари од племето Масаи во источна Африка. Од нивната приказна можеби можеме нешто да научиме - да не викаме само „грешка сте“ и напрасно да спуштаме телефон на погрешен број.

Париската куртизана што мирисала на јастог и шампањ

Во архивата на париската полиција се чува дебел том со кожен повез, кој ги содржи досиеата на група жени наречени Les Insoumis - Бунтовнички. Меѓу нив и на една нагалено наречена „Каро“.

Проектот „Касандра“: дали книжевните дела можат да предвидат војни?

Пред три години, мала група научници на германски универзитет покренале соработка со војската - користејќи книжевни дела во обид да се укаже на потенцијални идни конфликти во светот.

„Не биди осамен, не биди мрзлив“: тајните на 400 години стара книга за самопомош

Почитувана од многумина, од Џон Милтон до Ник Кејв, „Анатомија на меланхолијата“ отсекогаш била енигма за бројни читатели. Сега, 400 години по нејзиното објавување, некои нејзини пораки се разоткриваат.

„Не сум Еленор, туку Џон“ - родово шарениот среден век

Денешните истражувачи имаат проблем да го класифицираат ликот и д/телото на една средовековна машка проститутка, интерсексуалец, кросдресер и бисексуалец. А единствен документ за неговото постоење е судски записник. 

Зошто е потребно вбризгување спротивни идеи во застојаните уверувања?

Што ако Земјата не е центар на сè? Што ако предците на луѓето некогаш изгледале како мајмуни, или биле едноклеточни организми? Што ако континентите се движат? Овие прашања во минатото не биле дискутирани во добро воспитаните кругови. Но тоа не им одземало од вистинитоста или од значењето. Истото важи и за некои од идеите од денешницата. 

Човекот на кого му биле дадени две недели да напише биографија на Џегер

Во 1983 „гоустрајтерот“ Бери Колман добил неверојатна задача - итно да напише книга која негов претходник ја влечкал со месеци, а чие неизлегување би значело крах на издавачката куќа. А темата не била баш едноставна.

„Задржи ме. Јас избегав!“ - ѓерданите на робовите од древен Рим

Робовите во древен Рим околу вратот носеле алка со приврзок кој сигнализирал дека доколку слободно се шетаат наоколу најверојатно се избегани од господарот. Нивното враќање назад било наградувано. 

Советската снајперистка испратена да ги убеди Американците да учествуваат во Втората светска војна

Људмила Павличенко пристигнала во Вашингтон на крајот на 1942, а пред новинарите застанала со својот преведувач, облечена во советска воена униформа. Не зборувала англиски, но нејзината мисија била очигледна. Како високо одликуван офицер во Црвената армија, таа дошла од името на советската Висока команда за да измоли поддршка за нов фронт во Европа.

Чудниот случај на „Херлок Шолмс“

Оние кои ја гледале втората сезона на „Лупен“ сигурно забележале во кадар една книга со необичен наслов. За него има исто толку необична приказна.

Луѓето што се „сингл“ мирисаат различно?

Во мирисот на нашите тела се наталожени куп психолошки и биолошки информации. Тие можат релативно точно да го предвидат нашето однесување, особено кога станува збор за избор на партнер. Но има и „квака“ - тој партнер, одбран според најпријатниот мирис, најчесто не е истиот со кого решаваме да живееме за озбилно.

Германското „садо-мазо“ писателско талент шоу

Секоја година победникот на престижната награда Ингеборг Бахман се бира помеѓу автори кои мораат да читаат свој 25-минутен текст на телевизија. Рејтинзите на гледаност се прениски, но влијанието на оваа анахрона манифестација е сепак големо. 

Кога се пушел џоинт од сушени банани

Гласината дека корките од банана би можеле да го имаат истиот халуциноген ефект како и марихуаната почнала да се шири во американските алтернативни списанија од 1960-тите. Обидите се покажале неуспешни, но бананите едно време се трошеле ко луди.

„Новинарот и убиецот“ од Џенет Малком

Минатата недела, на 86 години, почина Џенет Малком (родено име Јана Виенерова, по потекло од Чешка), американската новинарка која критички го истражуваше односот помеѓу авторот и неговиот „субјект“ и можните злоупотреби од обете страни.

„Несонувани брегови“: жените кои ја промениле антропологијата

Преземале физички ризици и опасни патувања, но првите професионални истражувачки од областа на антропологијата дополнително наидувале на сопки од нивните машки колеги дома. Една од нив се самоубила, две завршиле во лудница.

Koja е мајката на Кузма?: деликатната улога на преведувањето

Дали Хирошима би била бомбардирана ако јапонскиот содржеше израз со значење „без коментар“? Дали е во ред мисионерите да заменуваат „бело како снег“ во Светото писмо со „бело како печурки“ на места каде што снегот никогаш не паѓа? Кој, или што е мајката на Кузма, и зошто Никита Хрушчов бил опседнат со неа?

Брајан Ино има ново радио шоу

Кога во 2013 Ино на некакво предавање го прашале како знае кога некое парче музика на кое работи е завршено, одговорот бил: „Кога ќе дојде рокот“. Но притоа спомнал и дека има над 200.000 (!) необјавени траки. За разлика од други музичари кои чекаат истите да бидат објавени постхумно (или можеби мислат дека ќе живеат вечно, како Кит), Ино има поинаков план.

Перуанци поставиле на место 500 години стар мост уништен за време на пандемијата

Перуанци од регионот Куско повторно изградиле пет века стар висечки мост, користејќи традиционални техники на ткаење, за да можат да ја преминат опасната река Апуримак.