Bookbox

Нашата навика да копаме по гајбите на сè почесто организираните настани со продажба и размена на стари книги низ градов, ни донесе уште еден „бисер“ - збирка статии објавени во 2001, во кои се истражува феноменот на забраните во поранешна Југославија и независна Македонија на театарски претстави, книги и полемички текстови. За некои од нив знаевме, но други навистина нè изненадија, дури и насмеаа.

Со смртта на Дејвид Хокни на 88 години, светот на уметноста загуби еден од своите највлијателни и најиновативни творци. Британскиот сликар, графичар и фотограф, кој остави длабока трага во уметноста на 20 и 21 век, беше препознатлив по својата смела употреба на боите, необичните перспективи и постојаната подготвеност да експериментира со нови технологии. А живееше во духот на слободата кој го промовираше и во своите дела.

„Битката за Сантјаго“ - фудбалскиот натпревар што ги иницирал жолтиот и црвениот картон

Фудбалот денес е еден од најпопуларните и најпрофитабилни спортови во светот. Играчите заработуваат милиони, клубовите се во сопственост на милијардери, а натпреварите привлекуваат огромно внимание. Иако страстите често се разгоруваат, фудбалот генерално не се смета за насилен спорт на теренот. Токму затоа ретките инциденти на екстремно насилство остануваат запаметени во историјата.

Букбокс гледанка: „Амели или карактерот на дождот“ (анимиран, 2025)

Филмот, кој беше номиниран за Оскар за 2026, ја буди носталгијата по детството и потсетува колку силно раните искуства и луѓето што ги среќаваме во тие години го обликуваат нашиот идентитет. 

Жртви на преработеност имало и во 19 век - лекот бил „легитимно безделничење“

Денес зборуваме за „брнаут“, ментална и физичка исцрпеност предизвикана од постојан притисок, прекувремена работа и неможност да се исклучиме од обврските. Но иако поимот изгледа современ, луѓето се соочувале со слични проблеми и пред повеќе од еден век. Викторијанците како лек препорачувале нешто што и денес би звучело како добра идеја: неколку месеци, па дури и години, поминати на сонце покрај Медитеранот.

Пуст да е живот кучешки: кучињата-работници од средниот век

Денес чуваните кучињата се главно љубимци, се излежуваат по дворови или оставаат влакна на тросед. Малкумина од нив имаат некаква работа - како водичи за слепи или како пронаоѓачи на забранети супстанци на царина. Но во средниот век не било така.

Објавени љубовните писма на Антоан де Сент Егзипери

Издавањето на книгата претставува завршница на повеќегодишен судски спор помеѓу законските наследници на aвторот на „Малиот принц“ и оние на неговата сопруга Консуела.

„Огнената азбука“ од Бен Маркус

Дистописки роман од 2012, кој има врска со пандемија и вирус. Овој пат извор на заразата се децата, а жртви нивните родители.

Кажи им на пчелите: подзаборавен обичај на комуницирање со инсектите

Песна на англиски доселеник во САД од 19 век содржи интересен детал, кој не е само некаква поетска метафора, туку податок за вистински обичај во фолклорот на Нова Англија (североистокот на САД). Тој укажува на поврзаноста на луѓето со останатите суштества и потребата од споделување и арно и лошо.

Импровизирај насекаде: групата која изведува позитивни местенки

Комичарот Чарли Тод е основач и „мозокот“ зад Improv Everywhere, група формирана во 2001, со цел да „изненадува и восхитува случајно одбрани луѓе преку позитивни пренкови“. Сепак, некои од нив тргнале во сосема спротивен правец.

„Самото по себе“ (In&Оf Itself, 2021)

Ова е еден од оние филмови за кои човек се мачи да најде зборови за да го опише на некој што не го гледал, а истовремено да го убеди да го стори тоа. Термините како „перформанс“, „мета-магионичарско шоу“ или „емоционална катарза“ звучат прекомплицирано за она што се случува на сцената на мал театар во Њујорк. А истовремено и многу точно.

Познати личности кои воделе кодирани дневници

Луѓето имаат различни причини за водење личен дневник. Некои од нив се пишувани со намера да бидат објавени. Други преземаат сè што е во нивна моќ тие да им служат како потсетник, а никој друг да не успее да ги прочита.

Од каде потекнува зборот „џез“?

Oд бејзбол, минерална и лековита „газирана“ вода до парфем од јасмин и сексуални работнички - историјата на терминот „џез“ е музичка приказна самата по себе. 

Паничен грип и велигденски јајца

Втора година по ред ни се преклопуваат две теми - пандемијата и велигденските празнувања. Во збирка кратка проза на Влада Урошевиќ објавена во 2010, значи една деценија пред Ковид-19, овие две нешта мистериозно коегзистираат на страниците на книгата, во два расказа. 

Хонкаку: јапонскиот клуб на aвтори на мистерии

Во Јапонија постои здружение на автори кои пишуваат „хонкаку“, односно „автентични“, вистински мистерии. Традицијата на ваквата литература во оваа земја е долга, а во англиското говорно подрачје допрва се популаризира, со први преводи на повеќето од книгите.

Посадивте ли „обетки“?: приказната за фуксијата

Кај нас ги викаме „обетки“, а висечката верзија „балерини“. Научното име го добиле по германски лекар и ботаничар. А бојата „фуксија“ првично немала врска со растението.

„Уште една тура“ ќе добие верзија со Леонардо ди Каприо

По добивањето на Оскарот, данскиот филм на Винтерберг за алкохолизираните наставници ќе добие и верзија на англиски јазик. Во неа ќе го нема Мадс Микелсен, и тоа е доволно да знаеме дека џабе го прават.

Платените париски ракоплескачи кои го одредувале вкусот на публиката

Замислете дека сте во Париската опера, околу 1831. Покрај обичната публика, во првите редови има мажи кои ентузијастично плескаат на крајот на претставите, извикувајќи „Бис! Бис!“. Тие се всушност вработени во театарот, исто како и музичарите.

Човекот што го измисли изразот „опстанок на најприлагодените“ и спојувалката

Ако еволуцијата важи на полето на биологијата, зошто не би важела и на полето на општествените науки? Ова било идејата на Херберт Спенсер, чија најпозната изрека за опстанокот на најприлагодените најчесто му се припишува на неговиот колега, Дарвин.

„Италијанскиот Робинзон Крусо“ кого властите го бркаат од неговиот остров

Мауро Моранди живеел сам на островот Будели од 1989, но по неколку закани со протерување и затвор, изгледа ќе мора да го напушти својот спокоен дом. Не помагаат ни бројните јавни повици и петициите.

Вистинската приказна за шпионите во „Курирот“ со Бенедикт Камбербач

Во нов филм на малку позната тема, Камбербач игра бизнисмен кој за време на студената војна пренесува тајни помеѓу западот и тогашниот Советски Сојуз. Негов контакт од другата страна е руски разузнавач. Нивната цел - одбегнување нуклеарна војна.

Интересното потекло на терминот „банкрот“

Се користи во правната и економската терминологија, како неспособност за плаќање на фирма или поединец, но и во секојдневниот говор за некој што пропаднал, останал без пари. Етимологијата на терминот „банкрот“ е од еден интересен италијански обичај.

Македонска порака по повод Светскиот ден на книгата 2021

Оваа година пораката ја упатува македонскиот писател и преведувач, Димитар Башевски.

Заборавената кинеска верзија на „Дон Кихот“

Меѓународниот ден на книгата се прославува на 23 април, датумот на смртта на Сервантес. Оваа година одбележувањето вклучува и шпански превод и повторно објавување на заборавена верзија на „Дон Кихот“ на кинески.

Тајната мисија да се ископа експеримент стар 142 години

Во 1879 почнал експеримент, кој допрва треба да даде одговор на прашањето - колку можат да издржат семиња закопани во шишиња во земја? Локацијата на којашто се наоѓаат до денес е тајна, а целиот потфат ќе трае и следните 80 години.

Птичарот од Алкатраз

Бил еден од најозлогласените криминалци во САД на почетокот на 20 век. Но титулата „најпознат затвореник на Алкатраз“ не ја заслужил толку со своето криминално минато, туку со едно необично хоби за затворски услови.

Ботанички супер-херој: 1000 години старата ружа

Најстарата ружа на светот е толкава фраерка што издржала разни историски премрежја, меѓу другото и бомбардирање во Втората светска војна.

Космизам: руското учење кое кое ја предвидело колонизацијата на вселената

Верувањата на денес подзаборавениот Николај Фјодоров за космичка религија фокусирана на животот на Земјата инспирирала некои од најдобрите советски инженери.