Bookbox

Во доцниот 19 век, група германски доселеници тргнала кон Парагвај со амбициозна, но мрачна идеја – да создаде „нова Германија“, изолирана колонија наменета за таканаречената „ариевска раса“. Проектот, воден од Бернхард Ферстер и неговата сопруга Елизабет Ферстер-Ниче, сестра на филозофот Фридрих Ниче, бил претставуван како утописки рај, но брзо се претворил во приказна за сиромаштија, болести, разочарување и пропаст. Иако нивната визија пропаднала уште во 19 век, местото Нуева Германија и денес постои, носејќи го товарот на едно необично и контроверзно минато.

Зборот „сикофант“, кој денес во повеќе јазици е преземен со значење човек што лицемерно им ласка на моќните и богатите за лична корист и кодоши други, има необично потекло и тоа директно од античка Грција и од трговијата со еден од најважните производи за тогашната економија.

Писател? Ако, нешто да се работи

Покрај малиот број автори кои „успеваат во животот“ и можат не само да се издржуваат туку и добро да печалат од својата работа, мнозинството кои пишуваат затоа што не можат а да не го прават тоа работат нешто друго во таканаречениот секојдневен живот. Голем број од нив биле толку сиромашни што да можат да се разбудат денес би се чуделе што во меѓувреме нивните книги станале класици.

Букбокс гледанка: „ДТФ Ст. Луис“ (серија, ХБО, 2026)

Ретко ни се случува да не знаеме како да почнеме осврт, но тоа обично е добар знак - дека нештото е повеќеслојно, тешко за доловување низ рационалните алатки на текстот и такво кое мора самиот да го видиш за да сфатиш за што воопшто станува збор. Со тазе изгледана последна епизода од нешто што и не веруваме дека би имало следна сезона, почетокот би можел да гласи - догледајте го ова и покрај тоа што на моменти ќе сакате да го од-видите.

Замислете сите голи слепи кучиња да живеат во мир

Ако мислите дека дворските интриги и борбите за власт се резервирани само за луѓето, грешите. Кај голите слепи кучиња, смената на „кралицата“ обично личи на вистинска војна за престолот. Но една колонија решила да го прескокне хаосот и да направи нешто што луѓето ретко го постигнуваат: мирна транзиција на власт.

„Соработка“ - колку тоа себично звучи

Постои еден цел мит околу концептот на соработка, дека тоа е движечка сила на секој тимски потфат, дека треба да се слави и да се поттикнува. На мотивациските постери кои ја прикажуваат, луѓе фатени за раце во наплив на соработничка екстаза го постигнуваат и невозможното. Така барем вели позитивната корпоративна психологија. Што вели реалноста?

Научниците предвидуваат кога ќе умрете врз основа на тоа како одите

Нова студија покажува дека мерните вредности кои се добиваат со алки-сензори за движење можат да се употребат за предвидување, со висока веројатност, на ризикот за морталитет, и тоа пет години пред настапување на смртта. 

Влажниот армиски сон: тенк што лета

Во Втората светска војна, СССР изработила тенк кој не метафорично, туку буквално можел да лета. Што се случило со овој брилијантен, иако не многу практичен концепт?

Зошто е потребно да се научи да се чита?

Вредноста која ѝ се придавала на писменоста се менувала низ историјата. Ако некогаш да се знае да се чита претставувало морален императив и знак за вложување во себе и во иднината, денес тоа е неопходно за човек да биде продуктивен и воопшто да функционира во модерната економија.

Најомразениот човек во Америка

Денес ретко кој се сеќава на Леон Хендерсон. Но во текот на Втората светска војна тој бил администратор на најважното владино тело - Бирото за раководење со цените. Ова значело дека неговата улога била на Американците за многу нешта да им вели „не“. Речиси невозможна улога, во која уживал.

Расказ за автобусот

Влегуваме во градски автобус. Се слуша бипкање на билетите. Некој се шмугнува без карта. Баба со стапче се гега, позади неа палави средношколци со ранци прават фаци, демек „аман више“. Откако раздвиженоста спласнува и секој си го зазема место, атмосферата одеднаш се стишува. Сите гледаат отсутно во некоја точка, хипнотизирани. Само звук на моторот.

Зауздување на детската слобода: кратка историја на игралиштата

На прв поглед игралиштето е природно место за детска игра, со лулашките, тобоганите и вртелешките, кои денес се сметаат за суштински елементи на јавен простор наменет за најмладите. Но идејата за неговата идеална форма се менувала низ историјата, меѓу другото и под влијание на променетите општествени услови и на стравовите поврзани со околината.

Прв пат на американски пари ќе се најде лик на Азијка

Во понеделник, 24.10, американскиот трезор ќе почне да дистрибуира монети на кои е втиснат ликот на Ана Меј Вонг, првата азиско-американска филмска ѕвезда која се борела за еднаков третман на актерките со азиско потекло и за нестереотипни улоги за нив.

Најдобриот рамкаџија меѓу сликарите

Францускиот сликар Едгар Дега не само што е еден од најславните импресионисти, туку бил и најкреативниот дизајнер на рамки за сопствените слики. Збеснувал кога купувачот ја менувал рамката и давал детални упатства каде и како треба да се закачaт.

Од национално богатство до предатор: Неруда е канселиран

„Вечерва би можел да ги напишам најтажните стихови./Да помислам дека ја немам./Да почувствувам дека ја загубив./Да ја слушам бесконечната ноќ/уште понеизмерна без неа.“ Џабе везеш, би рекле чилеанските феминистки, за кои авторот на некои од најубавите љубовни стихови на светот е шовинист и сексуален предатор.

Кога двајца писатели влегле во магиски дуел

Замислете македонски писатели како се начекуваат на скали на Друштво на писатели и наместо со тупаници и боксирачи меѓусебно си фрлаат клетви како од македонски народни приказни. Нешто слично се случило во Англија на самиот почеток на 20 век. 

Зеленски објавува збирка воени говори

„Порака од Украина“ вклучува 16 говори одбрани од претседателот на Украина, како и вовед во кој се прави преглед на сето она што го доживеал тој и неговата земја од почетокот на војната со Русија.

Еукатастрофа: замислениот збор на Толкин кој токму сега ни треба

Пред да ја напише „Господар на прстените“ Толкин создал збор - „еукатастрофа“ - за којшто неговите проучувачи пишуваат и 70 години подоцна. Што сакал да каже со него и зошто денес ни е потребен феноменот што го опишува?

Неколку факти за „Сончогледите“ на Ван Гог

Вчера, 14.10, во знак на протест, две членки на движењето „Сопрете ја нафтата“ влегоа во Националната галерија во Лондон и истурија супа од домати врз ремек-дело на Ван Гог. Наводно, знаеле дека е заштитена со стакло. Галеријата објави дека освен рамката, сликата вредна 84 милиони долари не е оштетена. Повод за потсетување на приказната зад оваа и другите слики на Холанѓанецот со истиот мотив. 

Нова данска политичка партија чиј шеф е вештачка интелигенција

Синтетичката партија во Данска е посветена на спроведување платформа која е подготвена од машина, а нивниот портпарол е четбот под име Водачот Ларс. Сè нешто мислиме дека ние со ваква партија би просперирале камо-каде подобро отколку со постоечкиве.

Што се брои како „бестселер“?

На прв поглед, одговорот е едноставен и е содржан во самото име - книга што најдобро се продава. Но еден подлабок поглед кон методологијата на прогласување на некоја книга за почесен член на листата на бестселери укажува на комплицираноста и необјективноста на истата. 

Најстарата анимација на светот била направена на - керамички сад

Историјата на анимацијата обично се поврзува со 20-тиот век. Но цртежи на иранска вазна стара 5200 години можат да се сметаат за многу поран обид да се постигне истиот ефект на подвижна слика.

Нова претстава во која Бекет и Стопард разменуваат СМС-и и емотикони

Двајца славни драматурзи се заглавени во некаков изолиран универзум и можат да комуницираат само преку пораки. Заедносе обидуваат да ја промислат ваквата ситуација, мачејќи се со медиум кој не е баш најзгодниот за длабокоумни муабети.

Човекот кој го купил Стоунхенџ

Денес е незамисливо еден таков цивилизациски споменик како Стоунхенџ, кој датира околу 3000 години п.н.е., да биде во приватни раце. Па сепак, еден човек и не така одамна, во 20-тиот век, имал законско право врз него, а го купил на јавна лицитација. 

Нобеловката Ани Ерно е антисемит?

Тазе лауретот на високото признание за литература за 2022 на повеќе наврати има поддржувано анти-израелско движење. Дали ова може да се смета за антисемитизам, или едноставно за критика на израелските политики?

Жртва или саможртва?: кога група мажи биле прегладнувани за научни цели

Во текот на Втората светска војна, млади американски мажи кои не сакале да носат оружје поради верски причини биле повикани да волонтираат за медицинско истражување. Чувствувајќи дека на тој начин сепак ќе го вратат својот долг кон нацијата, тие се пријавиле во нешто кое ќе ги доведе до работ на преживувањето и ќе поттикне дискусии околу тоа дали експериментирањето врз луѓе е секогаш неетично.

Букбокс на Киненова: „Анадолскиот леопард“ (2021)

Филм во кој многу нешта умираат, а не се раѓаат нови. Минатото како тег влече кон дното, а иднината изгледа како приватизиран имот ограден со висок ѕид, во кој нема место за ендемични примероци на животни и луѓе - оние кои всушност би требало да бидат заштитено национално богатство.

Тепачка за чипови: борбата за најважната технологија на светот

Нова книга тврди дека сфаќањето на еволуцијата на индустријата за производство на чипови, и разликите помеѓу неа и останатите кои до сега предизвикувале глобални судири, е клучна за предвидување на геополитиката во иднина. Денес воената, економската и геополитичката моќ се темелат на компјутерски чипови. Кој ќе ги има нив, тој ќе ја има и моќта.

Окултната книжарница на сер Артур Конан Дојл

Звучи парадоксално - креаторот на најголемиот логичар и дедуктивец помеѓу книжевните ликови, славниот детектив Шерлок Холмс, самиот бил убеден дека може да се комуницира со мртвите и дека постојат духови. За да ја промовира оваа идеја отворил и репозиториум на литература и предмети од оваа област, во срцето на Лондон.