Bookbox

Полската серија достапна на Нетфликс е драма што лесно може да се изгледа во еден здив, но поради тежината на темата и вистинската приказна на која се темели, можеби е подобро да се гледа во неколку наврати. Шесте епизоди се инспирирани од вистински настани од 1970-тите години во индустрискиот регион Горна Шлезија, во тогашна комунистичка Полска.

Научниците неодамна идентификуваа сосема нов род цицачи, наречен „тус“, што претставува ретко и возбудливо откритие во биологијата. Иако постојат околу 6.800 познати видови цицачи, тие не се особено разновидна група ако се споредат со водоземците, птиците или влекачите. Сепак, цицачите се меѓу најистражуваните животни на Земјата – но и меѓу најзагрозените: повеќе од една четвртина од нив се сметаат за ранливи или загрозени.

Психопати не постојат?

Поимот „психопат“ е длабоко вкоренет во популарната култура, во филмовите и трилер-романите. Често го, или ја замислуваме како личност без совест, без емпатија и без емоции – некој што манипулира со другите и е склон кон насилство. Но според современи истражувања во психологијата и филозофијата на науката, луѓето кои ги нарекуваме психопати можеби не припаѓаат на посебна психолошка група, туку се многу различни луѓе со различни проблеми, карактери и животни приказни.

Мираз, чеиз, приќе: кратка историја на еден обичај

Меѓу различните практики поврзани со бракот, еден од најраспространетите низ историјата е миразот. Иако денес во многу општества се смета за застарена или неправедна практика, тој со векови играл важна улога во уредувањето на брачните односи, наследството и економските врски меѓу семејствата. 

„Игри на репликација“ - како да се проверат грешките (или местенките) во научните публикации

Во време кога научните трудови влијаат врз јавни политики, здравствени препораки и образовни системи, се поставува суштинско прашање: колку се стабилни резултатите на кои им веруваме? Таканаречената „криза на репликабилноста“ откри дека значаен дел од истражувањата не ги издржуваат повторните проверки. Наместо да се прифати тоа како скандал, дел од научната заедница почнува да го третира како можност – да се врати науката кон нејзиниот основен принцип: проверливост. 

Директорот на Британскиот музеј поднесе оставка поради „исчезнати“ предмети од колекцијата

Не се случува само во земји како нашата, во која странски експерти често доаѓаат да споделат искуства со нивните одлични системи на заштита на културното наследство. Илјадници предмети од Британскиот музеј едноставно ги нема, и тоа не само физички туку и (случајно или намерно) во документацијата. 

Лепливата историја на баклавата

10-11 слоеви тенко тесто, секое рачно сукано, полнето со мелени ореви (во новокомпонирани верзии и со чоколадо, вишни и други марифети) и прелиено со шербет од шеќер или мед. Звучи премногу академски кога се опишува вака детално, во споредба со сензацијата на простото лапни-голтни. 

Денешните уметници имаат заборавено да цртаат

Поентата на копирањето на постоечки цртежи или сликање живи модели е контрола на очите кои на тој начин се натерани навистина да гледаат, и на раката која е главната алатка на пренесување на виденото на хартија или на платно. Но повеќето уметнички школи денес не изгледаат нешто заинтересирани да ги научат своите студенти на оваа темелна вештина. Тие се фокусираат на други, „потренди“ активности, а оние кои сакаат да учат традиционално тоа најчесто мора да го прават самите. 

Интервју со Ведран Андонов, државниот првак во „Катан“: Должам кафана што ме убедија да се пријавам

На 20 август, во организација на Гоблин, се одржа првиот официјален државен натпревар во „Катан“. Оние кои играат друштвени игри ја знаат оваа игра како одлична комбинација на среќа, комбинаторика и преговарање – сите елементи во кои Ведран излезе најдобар и со тоа се здоби со можност (а сега богами и обврска) да ја претставува Македонија на Европското првенство во Катан во Копенхаген од 27-29 октомври. Па, да го запознаеме шампионот.

Букбокс гледаше: „Мостот“ (Bron/Broen, серија)

Серија која хронолошки не е прва во овој жанр, но делува како „мајка“ на сканди-ноарот. Иако темите би требало да ни се блиски (и ние сме во Европа, нели?), по само неколку епизоди станува јасно дека секоја од нив треба да се гледа со тефтерче пред себе за да се запомнат сите тие „Андерсони“ и „Јоргени“ и поврзаноста помеѓу настаните и ликовите. Токму онака како што и би очекувале од една квалитетна криминалистичка серија која не треба да е „тралалајка“ за пред заспивање, какви што се понекогаш американските. 

Дали живееме среде „поликриза“?

На моменти како да ни е потребен свеж збор за да го опишеме преклопувањето без преседан во историјата помеѓу еколошките, политички и економски предизвици. Ако „криза“ звучи недоволно сериозно и преџвакано, тогаш како би било - поликриза?

Харпеџи - хибридот од гитара и пијано кој добива на популарност

Името му е комбинација на харфа и арпеџо. Долг еден метар, тој може да се опише како „кога пијаното и гитарата би имале дете“. Откако пред десет години се појави во рацете на Стиви Вондер и други музичари почнаа да му обрнуваат внимание.

Музика за жени: раѓањето на „лесните ноти“

Целна група на радио формат од 1970-тите била „женската душа“, а нејзе продуцентите ѝ се обраќале со музички ре-аранжмани кои содржеле помеки и понежни (женски?) верзии од популарните хитови на тоа време. 

Британски бендови кои морале да го сменат името во САД

Вчера, 20 август, се појавија постови во чест на 41-годишнината од еден од пионерските електронски албуми на дуото Јазу, „Горе кај Ерик“. Кога сакавме да се потсетиме на него, на јутјуб ни излезе истиот но од бенд наречен Јаз. Уат?

Букбокс на Македокс: „Им треба светлина“

Џеси МекЛин, режисерката на овој документарец, очигледно сака растенија. Или барем сака да ги разбере оние луѓе кои дури и во мали станови живеат опкружени со толку многу, и толку големи билки, што делува како да имаат еден куп цимери. Секојa oд нив со своите каприци и потреби, главно од вода и светлина. Делува едноставно, но како што знаеме и од искуство и од филмот, ич не е.

Прирачник за патници низ времето: необични глаголски времиња во различни јазици

„Се беше било случило“ - понекогаш недоволно ги користиме и оние опции за лоцирање на дејството во време кои веќе постојат во јазикот (затоа што се комплицирани или звучат архаично), а тоа е штета, затоа што можат да затребаат. Доколку пак нема опција во нашиот јазик, секогаш можеме да позајмиме од таков во кој има.

Kлубот „13-ка“ кој се борел против суеверието поврзано со бројот 13

Тајното здружение формирано на крајот од 19 век во Вирџинија, познато по своите хуманитарни и просветителски активности, дури и во времето на својата најголема активност се собирало ретко - само кога тринаесеттиот ден во месецот ќе се паднел во петок. Намерно, затоа што една од неговите цели била борба против суеверието.

Париските продавачи на книги не мислат да се тргаат од кејот поради Олимпијадата во 2024-та

„Букинистите“, или продавачите на книги од втора рака на зелените киосци лоцирани крај париската Сена, се подготвени да одат до крај во протестот против одлуката на градските власти, нивниот извор на приход и белег на градот да биде отстранет во име на безбедноста на Олимпијците за време на летните игри следната година.

Прашина - како светот се гуши во милијарда честички

Нова интригантна книга на географката Џеј Овенс покажува зошто честичките кои летаат низ воздухот се истовремено и спас за природата и нејзин отров. Таа е тука не само кога ќе заборавиме да забришеме по дома, туку и - или особено - кога не ја гледаме. 

Најнеслушливиот албум на сите времиња?

Се вика „Метал машин мјузик“ и е петтиот студиски албум на Рид, како соло изведувач. Уште од времето на неговото излегување во јули 1975 критичарите и публиката биле збунети - дали навистина станува збор за експериментална музика или е просто „местенка“, нож забоден во ушите, особено на првите. 

Нова книга со рецепти инспирирана од друштвената игра „Катан“

Во пресрет на првото Државно првенство во „Катан“, кое ќе се одржи на 20 август од 11 часот во „Јавна соба“, рецепти инспирирани од оваа игра-бестселер, и причина повеќе да почнете да ја играте - ем друштво, ем добра храна.

Строгите правила на Хичкок како да се гледа неговиот „Психо“ во кино

Кога во 1960 излегол еден од најпознатите филмови на Хичкок, за да привлече внимание и за да си ги врати вложените пари, тој смислил лукава рекламна кампања. Пред секоја сала поставил постер со предупредување - „Директорот на ова кино доби инструкции, по ризик на својот живот, да не пушта никого откако ќе почне проекцијата. Сите обиди за влез од странични врати, пожарни излези или излези за вентилација ќе бидат санкционирани“. Колку и да звучи чудно, ова успеало.

„Оној кој станува рано е мудар на сабајле, а глуп попладне“

Да се стане во 5 наутро без намера да се гледа изгрејсонце од врв на вулкан е нешто што треба да се направи максимум два пати во животот - чисто да се види како е. Но и да се станува во 10 не е баш најдобра идеја, затоа што може многу да се пропушти. Тогаш?

И бебињата и возрасните го сакаат Ван Гог

Елементите како контраст и поширока палета бои (читај: шарено) им се допаѓаат и на бебиња и на возрасни. Оттаму, можеби нашите естетски преференци и не се менуваат толку многу во текот на животот. Освен кога во нив ќе се замеша животното искуство кое бебињата го немаат.

Букбокс на Македокс: „Сонувајќи го Мураками“ 

Како најава на 14-тото издание на Фестивалот на документарен филм, кој почнува на 17.8 (четврток), осврт за - како што најавува и самиот наслов - „сонувачки“ филм за магичната територија каде се среќаваат авторот и преведувачот, оригиналот и преводот, документарното и фикцијата. 

Сер Антони Хопкинс во нов филм го игра човекот што спасил 669 деца

За милиони Британци тоа било незаборавен момент во телевизиската истосрија. Во февруари 1988 на програма на Би-би-си под наслов „Тоа е животот!“, човек по име Николас Винтон после многу години се сретнал со некои од 669-те еврејски деца кои ги спасил од нацистите нешто пред Втората светска војна. Сега за него има и филм.

Авиончињата од хартија не се (само) играчка

Со векови, хартиените летала биле начин да се истражува науката на летањето. Сега тие можат да го инспирираат понатамошниот развој на технологијата на дроновите.

Кога Бајрон се обидел да купи 12-годишно девојче

Англискиот поет се заљубил во Тереза Макри додека патувал низ Грција. Во нешто што денес би се опишало како скандалозен чин, тој ѝ понудил на мајката на девојчето откуп за да си го носи дома.

Човекот заслужен за британската панк естетика на 1970-тите

Завчера, 8.8., на 76-годишна возраст, почина Џејми Рид, уметникот чии дела придонесоа кон популарноста на панкот и сродните контракултурни движења, како и на неговите славни музички претставници, Секс пистолси.