Bookbox

Вештачката интелигенција сè почесто се судира со авторското право, а еден од најголемите судски договори досега покажува дека последиците можат да бидат милионски. Издавачката куќа „Блумсбери“, позната по серијалот за Хари Потер, ќе добие значителен дел од спогодбата меѓу стартапот Антропик и илјадници автори, со што случајот станува пресвртница во односите меѓу креативната индустрија и компаниите што развиваат генеративна вештачка интелигенција.

Познавачите велат дека туниската литература од втората половина на 20 век се обидува да одговори на едно суштинско прашање: како изгледа едно општество што штотуку ја стекнало својата слобода, но сè уште живее со товарот на колонијалното минато? Едно од делата што на впечатлив начин го отвора токму тоа прашање е новелата „Црна молња“ од 1961 година, напишана од тунискиот писател Башир Храјеф, еден од најзначајните автори во современата арапска книжевност на Магребот.

Кога Вилијам Бероуз ги проучувал Маите

Пред да ги напише своите најпознати романи и да стане еден од најконтроверзните гласови на бит-генерацијата, Вилијам С. Бероуз имал уште една опсесија - древната цивилизација на Маите. Според нови истражувања, писателот драстично ја преобликувал нивната култура за сопствени книжевни цели, но неговите приказни сепак биле вкоренети во академските сфаќања за оваа цивилизација што биле актуелни во времето кога студирал во Мексико. 

Доставувач на храна ја освои најпрестижната книжевна награда во Кина

Збирка поезија, од која дел била начкрабана на ливчиња помеѓу достави на храна, му ја донесе на Ванг Џибинг една од најпрестижните книжевни награди во Кина. Неговата збирка „Низок лет“, инспирирана од секојдневните предизвици со кои се соочуваат неговите колеги, ја освои Наградата за книжевност „Лу Сун“ - именувана по писателот кој се смета за татко на модерната кинеска книжевност.

Скриената историја на зборот „ментор“

Денес „ментор“ се користи за искусна личност што советува, насочува и им помага на другите да напредуваат. Но малкумина знаат дека овој поим има речиси три илјади години стара историја и потекнува од еден лик во Хомеровата „Одисеја“, каде што улогата на менторот е многу поголема отколку што изгледа на прв поглед.

Букбокс читанка: „Негувателката и професорот“ од Јоко Огава

Топла приказна за самохрана мајка која чува стари лица и нејзиното необично пријателство со возрасен математичар чие помнење трае само осумдесет минути. Според неа во 2006 е снимен и истоимен филм.

Прво „паметно“ огледало за ментална благосостојба

Од 1967 во САД се организира годишен трговски Саем за потрошувачка технологија (Consumer Electronics Show, CES), кој оваа година се одржа во Невада од 9-12 јануари. Некои од пронајдоците најавуваат што ќе се случува на технолошко-социјален план не само во годината што е пред нас, туку и во следните години. Еден од нив посебно ни треба.

Јапонската новогодишна супа што е опасна по живот

Јапонците со радост ја дочекуваат Новата година со различни адети, меѓу кои и подготовка на посебно јадење, наречено озони. Во него има едно вкусно оризово тесто чие тегнење треба да симболизира долг живот. Иронично, ама тоа често предизвикува гушење, особено кај постари луѓе. 

Геометријата на нашите односи со другите луѓе

Некои од нашите пријатели ни се „блиски“. Други ни се „далечни“. Но ваквите просторни описи на нашиот социјален живот се повеќе од само метафори. Tие не само што го отсликуваат нашето конципирање на просторот, туку и обратно, можат да послужат за тој да стане похуман.

Наполеон сакал небањати?

Малку е неправедно кога си бил освојувач, цар, социјален реформатор, основач на првата централна банка и еден од најславните војсководци на сите времиња, луѓето да се бават со твоите сексуални преференци, и притоа да утнат. Ама па, славата си има свој данок.

Сајт кој овозможува да си направите своја амбиентална „врева“

Сакате да блокирате звук на бучни колеги или на што и да е што ви одзема внимание од работата, или да си направите фина, релаксирачка атмосфера? Популарен избор е тн. „бела врева“ (звуци кои фрекфенции кои луѓето можат да ги слушнат, „сплотени“ на иста висина на тон). Но еден сајт нуди и покреативни комбинации.

Џим Џармуш на 70 објавува дебитантски албум

Филмскиот херој на голем број генерации вели дека филмската индустрија е мртва и се свртува кон нешто што всушност и отсекогаш му било љубов - музиката, подмножество „дрон рок“.

Што нема да гледаме: едночасовно шоу со Џорџ Карлин генерирано со ВИ

„Ниедна машина нема да ја замени неговата генијалност“, изјави ќерката на комичарот и остар социјален критичар Карлин, повеќе од 15 години по неговата смрт, откако неодамна осамна негово шоу генерирано од вештачка интелигенција. И на невидено ќе се согласевме, а на (дури и малку) видено уште повеќе.

Тажната приказна за актерката што ѝ го позајмила гласот на Снежана во славниот цртан на Дизни

Ако сте растеле со цртаните со Дизни, сигурно се сеќавате на милниот глас на Снежана во истоимениот цртан филм со седумте џуџиња. Би било некако логично актерката која ѝ го позајмила гласот да е славна, а нејзиното име да е влезено во историјата на филмот. Ама за разлика од бајките, во реалноста не секогаш нештата завршуваат среќно.

Конечно дешифриран мистериозен текст најден во свилен фустан од 19 век

Пред 10 години, археолог и колекционер на стари фустани пронашла две оштетени парчиња хартија во скришен џеб на фустан кој датира од средината на 1880-тите. Мистериозната порака која претходно звучеше како да излегла од „Сомнително лице“ на Нушиќ, сега е декодирана.

Kaко лубениците станаа симбол на солидарноста со Палестина

Како реакција на актуелната војна помеѓу Израел и Палестина и различните дебати поврзани со неа, луѓето користат слики од лубеници за да искажат поддршка со Палестинците. Зошто токму лубеница?

Вистинската трагедија која го инспирирала шпанскиот филм „Општество на снегот“

На 13 октомври 1972 лет на уругвајски авион од Монтевидео до Сантјаго во Чиле се срушил во Андите, со 45 патници и екипаж. Целиот настан станал познат како „Чудото на Андите“. И денес тој инспирира бројни документарци, книги и играни филмови, како овој, кој е шпански кандидат за Оскар.

„Хауг!“: измислениот индијанско-англиски во холивудските филмови

Рано утрово, 8.1., на доделувањето на Златните глобус, Лили Гледстоун ја доби наградата за најдобра актерка во драма за „Убијци на цветната месечина“. Со тоа влезе во историјата како првиот домородно американски актер кој го добива престижното признание. Говорот го започна на јазикот на нејзиното родно племе, Блекфит. И не пропушти да ги спомне јазичните стереотипи кои долго време важеле во холивудската продукција во портретирањето на овие народи.

Книгата што се продавала по 1000 примероци неделно во - 1903-та!

На преминот од 19 во 20 век најбарана книга во американските библиотеки не била некоја класика, туку роман на британска авторка, во која девојка со нежна природа се бунтува против социјалните стеги. Kритичарите ја опишале како површна, но продажбата одела како луда и од авторката направила милионер.

Реиздаден најдобриот џез концерт на сите времиња на кој Чарли Паркер од зорт свирел на пластичен саксофон 

Пред повеќе од 70 години, Чарли „Брд“ Паркер свирел со четворица легендарни колеги, последен пат на исто место и во исто време. Инструментот бил скромен пластичен саксофон, но не поради финта, туку затоа што претходно морал да го заложи својот. 

Букбокс гледаше: „Божикните сирачиња“ (The Holdovers, 2023)

Новиот филм на Александар Пејн со ѕвездата на еден од неговите најдобри филмови, „Скршнувања“ (Sideways), како да е излезен од некоја друга ера. Иако сниман среде студенилото на интернат напуштен поради божикните празници, тој зрачи со топлина и човечност, без да биде патетичен.

Расел Кроу тврди дека е потомок на последниот човек егзекутиран со отсекување глава во Англија

Славниот актер вели дека истражувајќи го своето потекло, сфатил дека е роднина со 11-тиот лорд Ловат, кој умрел (поточно бил убиен) во Лондонската кула во 1747. Со неговиот лик и дело е поврзан и еден идиом во англискиот јазик, а има врска со громогласно смеење, до толку што притоа можеш да ја загубиш и главата. 

Мозоците ни бараат линеарна приказна

Драматурзите, сценаристите, писателите, режисерите, сите тие може да си играат со оските на времето за да создадат „интересно“, односно драмски ефект. Но колку и да е временски испретумбана приказната, ние вложуваме напор да ја подредуваме, за да ја разбереме и за да можеме да ги предвидиме следните настани. 

Врил-Ја Базар - претходникот на денешните Комик-кон собири

Неговиот организатор на времето банкротирал, медиумите го прогласиле за неуспех, но необичниот настан од викторијанската ера ги поставил основите за светските собири на тема костими и научна фантастика.

Букбокс гледаше: „Сценарио од соништата“ (2023)

Здодевниот академски живот на еден професор по еволутивна биологија буквално преку ноќ ќе се промени, кога милиони луѓе ќе почнат да го сонуваат - сценарио за коешто никогаш не сонувал и кое нема да му донесе ништо добро.

Од Ружди до Стивен Кинг: книги што се очекуваат во 2024-та

Од мемоари на славните, преку нови дела на извиканите големи автори до интересни романи на дебитанти, годината во која тукушто влеговме изгледа како да ветува кога се во прашање нови книжевни изданија.

„Инфлуенсерката“ на која ѝ бил посветен валцерот „Виенски слатки“ на Штраус

Во традиционалниот Новогодишен концерт на Виенската филхармонија може да се ужива и како во аудио позадина на првојануарското будење, без навлегување во детали. Но зад секоја композиција на променливиот репертоар има интересна приказна. Оваа има врска со благца, но и со една моќна жена, која е најслатката во приказната.

Како за крај на годината - параболата на втората стрела

Во 2023-та доживеавте неубави настани, загубивте некој близок, донесовте погрешни одлуки или просто не успеавте во она што го планиравте? Тоа ви беше првата стрела. Она на што треба да внимавате е онаа втората. 

„Во театар не смее да се влегува со нечисти нозе“: Станиславски за уметноста и за животот

Неодамна во издание на Театар Комедија излезе книгата „Етика: уметноста на глумецот и на режисерот“ од Константин Сергеевич Станиславски, „таткото“ на модерното актерство, кој промовирал живеење, а не изведување на улогата. Неговиот систем сепак не се сведува на некаква техника, туку претставува цела филозофија, особено фокусирана на етиката на занимавањето со уметност.