Bookbox

Од изгледот и здравјето до работата, спиењето и дури одморот – во 2026 година се чини дека сè може да се оптимизира. А сега за таа опсесија постои и збор на годината.

Кога една биографија ќе исчезне од најголемата онлајн енциклопедија во светот, не исчезнува само текстот. За некои луѓе, тоа е и губење на признанието дека нивната работа е доволно важна за да биде забележана.

Букбокс гледанка: „Скапани јаболки“ (Bad Apples, 2026)

Филм кој на дел од сајтовите е класифициран како „комедија“ всушност е болна сатира за тоа како современите образовни системи, ориентирани кон квантитативно мерливи „постигнувања“, се справуваат со „скапаните јаболки“ помеѓу учениците - оние кои го нарушуваат одвнатре. Како да решиш проблем со еден таков пред доаѓањето на инспекција? Заклучи го во визба. 

Хризантема: цветот што ја победува есента

Кога воздухот станува посвеж, хризантемата одбива да ја прифати промената на сезоната. Раскошна, со густо наредени ливчиња во бои од бела и жолта до бронзена, лила и темноцрвена, таа ги разубавува градините токму кога повеќето други растенија веќе се подготвуваат за зимскиот одмор. Но, таа не е само есенски украс. Нејзината приказна трае повеќе од три илјади години и ги поврзува древната медицина, царските дворови и различните културни претстави за животот и смртта.

Oд каде името „макадам“?

Цело време мислевме дека станува збор за турцизам. Ама името да ти доаѓало од шкотскиот инженер Џон Лаудон Мекaдам, кој осмислил поевтин и потраен начин за изградба на патишта, поставувајќи ги темелите на технологијата што подоцна ќе доведе до современите асфалтни коловози.

Сенфот на Кант и сладоледот на Ниче

Ако ви се здосадени стереотипните новогодишни посластици, а сакате истовремено да ги импресионирате гостите со вашето познавање на филозофијата, еве предлог-празнично мени, базирано на она што го јаделе познатите филозофи, или на нивните ставови кон уживањето. Комбинацијата Ниче/Сартр ни се гледа доволно разумна - цигари и седативи со изворска вода. 

Ханеке ќе снима филм за мигрантската криза

По неговиот оскаровец „Љубов", Ханеке се враќа со „Среќен крај", којшто ќе се занимава со судбината на бегалците кои се обидуваат да влезат во Европа.

120 години филм во 120 секунди

На 28 декември се навршија век и две децении од прикажувањето на првиот комерцијален филм на светот. Кој знае како би реагирале браќата Лимиер да знаат што се случило во меѓувреме.

Како (и зошто) да дезинфицирате книга?

Пред некое време пријатели ми донесоа домашна ракија - ја м'кнеле од Хрватска уредно спакувана ќеса, а во истата ставиле и неколку книги.

Која била Артемизија Џентилески?

Една од ретките жени-сликари на италијанскиот барок, Артемизија денес се смета за еден од најдобрите наследници на стилот на Караваџо. Но нејзините дела, полни со насилство и крв, се всушност последица на нејзината трагична животна судбина, која е тема на документарец кој беше прикажан вчера, 28.12, на Би-би-си 4.

Mадам Клод - најпознатата сопственичка на бордел во Франција

Звучи како лик од роман, но Мадам Клод била многу реална, некрунисана кралица на Париз, со врски во највисоките владини кругови, но и помеѓу уметници како Марлон Брандо или Марк Шагал.

Магијата на усната хармоника

Хауард Леви е 64-годишен виртуоз на хармоника. Велат дека извршил револуција со тоа што усовршил тешка техника наречена „прекумерно дување" (overblowing), која му овозможува да добие ноти кои не се ни предвидени да се произведуваат со ова „свирче". И повлијаел на бројни генерации кои го менуваат имиџот на овој инструмент.

Албумот снимен од затвореници кој е номиниран за Греми

Музичари-затвореници во иста категорија за награда со Анушка Шанкар или Жилберто Жил? Еден таков бенд од Малави сега е во таква ситуација, иако неговите членови веројатно не ни знаат за ова.  

Од кого сè краделе Битлси?

Не дека локално многу ни менува, ама една од главните светски вести денес беше пуштањето на речиси целата дискографија на Битлси на стриминг сервисите како Спотифај, Епл мјузик, Тајдал и др. Како што се актуелизираа Битлси, така се актуелизира и прашањето од кого тие всушност краделе музика, креативно покривајќи ги трагите.

Автоматот што заменува непотребни подароци за книги

Целата таа приказна дека не е важно што сте добиле за подарок, туку дека е важно вниманието паѓа во вода кога по дома ќе почнат да ви се трупаат предмети кои ви е шубе да ги фрлите, ама и не ви требаат. Германците имаат решение.

Книжарницата што нуди само еден наслов

„Книгите се духовно богатство" е точна констатација, сè додека не ти е потребен простор кадешто ќе ги складираш и изложиш. Тогаш книгите знаат да станат товар, и ова добро го знаат оние чиј книжарски простор е претесен за да прими повеќе од неколку примероци од еден наслов. Но еве начин како тоа би можело да се реши.

Култниот клуб кој стана сендвичара

Замислете да се затвори Лајка (тука три пати плукање против урок), а на нејзино место, или на друго ама под нејзино име, да се отвори скара на кило. Ништо против плескавиците, ама има места кои треба да се заштитат со закон, како урбан споменик на културата.

Најдобрите филмови во 2015

Влатко е филмољубец, но и ентузијастичен промотор на заедничкото гледање и дискутирање филмови. Секоја среда во МКЦ бира што ќе се гледа во Филмскиот клуб Лале (оној истиот што претходно беше во Менада), а сега ни го претставува неговиот избор најдобри филмови во 2015. Некои сме ги гледале и сме пишувале за нив, а некои едвај чекаме раат да ги видиме за празниците.

Запознајте го Јорданис Цомидис

Во рубрикава одвреме-навреме потсетуваме на културните вредности на нашиот јужен сосед, кои иако не се поврзани со празничните попусти во Солун или со евтини аранжмани во Неа Потидеа, не ги ни исклучуваат. 

Најдобри книжевни критики на 2015

Годинава што изминува ќе биде запаметена не по поединечни осврти на дела, туку по многу пофундаментална критика на „белоцентризмот" и на медиокритетите во книжевноста и во издаваштвото.

Колку (и како) убива Шекспир?

Во претходен видео есеј ги пребројувавме мртвите кај Тарантино - импресивна трицифрена бројка, главно застрелани и искасапени луѓе. Но ако мислите дека насилството е карактеристика на современата уметност, се лажете. Еве од што сè умираат ликовите на Шекспир.

И зборот на годината на Меријам-Вебстер не е (баш) збор

Пред некое време пишувавме за зборот на годината според Оксфордските речници, кој воопшто не е збор, туку слика-емоџи. И Меријам-Вебстер го прогласи својот (не)збор на годината. Како тргнало, следната година можеби ќе победи м’мкање или свиркање.

„Есторил" од Дејан Тиаго Станковиќ

Еден од најголемите филмски хитови во 2015 беше „Спектра", 24-тиот од серијата филмови за Џејмс Бонд. Но ние со нетрпение го чекаме оној кој би бил снимен според книгата на Дејан, чиј главен лик не се вика Џејмс, туку Иван, Трицикл и Душко. Всушност, неговото вистинско име е Попов. Душан Попов.

Што жанр е всушност „Ѕвездени војни“?

Нелинеарна нарација, жанровско прелевање, автореферентност, хиперцитатност - сето ова се карактеристики на серијалот „Ѕвездени војни“, кој е многу повеќе од (само) научна-фантастика.

154 зборови за да опишете како се чувствувате

Од амбигуфобија - страв од тоа да бидеш погрешно разбран, до базорексија - неодолив нагон некого да бакнеш, ова е енциклопедија на чувствата, или поточно на различните изрази кои се обидуваат да опишат состојби на духот и телото кои се често неописиви.

Крале Марко - човекот кој стана легенда

Kнигата која во Србија се појави во мај оваа година, и веќе доживува петто издание, се опишува како прва биографија на историскиот лик на Марко Мрњавчевиќ. Но со оглед на тоа што Крале Марко не е само српски, туку и епски лик во фолклорот на сите Јужни Словени, тешко е да се објасни зошто требаше толку време за да се појави една ваква книга.

Долгометражниот филм на Чаплин кој никогаш не бил снимен

Тоа можело да биде последното ремек-дело на славниот комичар, кој на стари години замислил бајковит филм во кој би глумела неговата ќерка. Деновиве излезе книга посветена на ова незавршено дело, под наслов „Чудовиштето" (The Freak).

Kaко имиграцијата го менува јазикот

Преселбите кон Европа, освен економски и политички (ќе) носат и лингвистички промени. Додека некои сметаат дека на тој начин некои од јазиците едноставно ќе исчезнат, други велат дека резултатот всушност ќе бидат нови дијалекти (жаргони, сленгови), создадени од сегашната генерација доселеници.

Трендот на „тврдата научна фантастика“

Футуристички филмови (базирани на книги) имало и претходно, но во последно време во подем се такви кои, иако спаѓаат во жанрот научна фантастика, се обидуваат да бидат што пореалистични кога е во прашање научниот дел, на сметка и на пињау-пињау моментите, и на вселенската метафизика.