Луѓе наклонети кон науката и секуларното расудување отфрлаат „божји чуда“, но честопати веруваат во магии, суеверија, духови и клетви. Современиот пресврт кон рационалноста не ја елиминира фасцинацијата на луѓето од натприродното, туку само ја ослободува верата од институционалните ограничувања и авторитети, покажуваат резултати од ново истражување.

Нова научна студија математички го побива наративот на климатскиот естаблишмент дека емисиите од фосилните горива се главната причина за зголемувањето на концентрацијата на јаглеродот во атмосферата. Анализа на податоци во период од 500 години покажува дека влијанието на фосилните горива е во маргините на грешката на несигурност на мерењата.

Вештачката интелигенција веќе има помагано во освојувањето на Нобеловата награда. Сега се поставува прашање за следниот, многу поамбициозен чекор. Може ли таа сама? Да не биде само корисна алатка туку независно да постави хипотеза, да спроведе истражувања и да дојде до откритија што ја менуваат науката и животот?

Откривањето на вода на половите на Месечината поттикна амбициозни планови за изградба на индустриски бази и попатни станици за лет до Марс, дури и населби за колонизатори. Градови со милион жители на Месечината сепак не се возможни во догледна иднина, бидејќи им е потребно огромно количество вода, кое таму го нема доволно.

Иако топењето на вечниот мраз на Гренланд постојано се претставува како „најцврст доказ“ за климатските промени и како основа за апокалиптичните предвидувања дека морињата ќе поплават градови, нови податоци покажуваат дека ледената покривка на Гренланд се топи сè побавно. Ако топењето продолжи со ова темпо, Гренланд ќе го изгуби мразот по 27.000 години.

ОпенАИ се пофали дека армија од нејзини модели со ВИ решиле математички проблем од пред 90 години. Речиси во исто време математичари што користеле алатка на ОпенАИ објавија дека пронашле решение, за кое следува награда од милион долари. Еден проблем можеби е решен, но во исто време отворен е нов – ботовите може да ги злоупотребуваат разговорите со корисниците. 

Масивните сончеви ерупции од крајот на минатата година го нарушиле сателитскиот систем за глобално позиционирање, кој почнал да промашува прецизна локација за неколку метри. Тоа можеби се чини како мало отстапување, но може да направи големи бељи кај автономните возила и земјоделските машини кои користат сателитска навигација. 

Уледниот Британскиот медицински журнал е критикуван за нарушување на научниот интегритет откако повлече труд во кој се сугерираше дека вакцините против ковид можеби се виновни за некои прекумерни смртни случаи за време на пандемијата. Го повлекле трудот иако немало ништо спорно во него, ама не го одразувал „научниот консензус“. А на времето, консензус имаше и дека Сонцето се врти околу Земјата.

Во лабораторија во Калифорнија се создадени првите целосно функционални вештачки вируси дизајнирани од вештачка интелигенција, скроени да се хранат со бактерии. Новите типови вируси, кои ги нема во природата, не можат да заразат луѓе или животни, но истражувачи предупредуваат на ризикот од злоупотребување на технологијата за да се создадат смртоносни биолошки оружја.

Бродовите што потонале пред 1945 година се редок извор на метал што не е контаминиран од атомските експлозии. Нивниот челик не остава сопствени траги во експериментите со радијација и затоа се користат како изолација и материјал за инструменти за денешните најчувствителни лаборатории за мерење на зрачење во бункери под карпи од 2 километри.

Човештвото одамна совладало техники на копање руди и експлоатирање течности како основни блокови на цивилизациите. И воздухот е „невидливо злато“, укажува нобеловецот за хемија Сусумо Китагава. Неговата пионерска технологија на метално-органски рамки отвора потенцијал за сепарација на полезни материјали од воздухот, но не може сега да се реализира затоа што е скапа.

Во биолабораториите на Универзитетот Минесота од неоргански елементи е создадена првата синтетичка клетка способна да се храни, да расте, да се размножува и да го пренесува својот геном на потомството. Истражувачите се воздржуваат од тврдењето дека создале нова форма на живот, иако нивната клетка би поминала како „жива“ според многу дефиниции. 

Речиси половина век откако генијалниот физичар Ричард Фајнман ја начкртал на салфетка својата формула за оптимален избор на ресторан, научници ја потврдија нејзината математичка точност и ја провериле кај 2.500 луѓе. Формулата е само навидум тривијална, бидејќи е груб математички приказ на човечкото однесување и нуди оптимални решенија за најразлични ситуации.

Како алтернатива на прскање хемикалии против ларвите на комарците, Гугл планира да ги сотре главните пренесувачи на болестите зика и жолта треска со ослободување уште милиони нови единки, биоинженерски заразени со природната бактерија Wolbachia. Кога овие мажјаци се парат со диви женки, потомството не преживува, па популацијата на комарците се намалува.

Наместо да чекаат природен земјотрес заради сеизмички истражувања, научници и инженери самите предизвикале серија од 8.000 ситни потреси во расед длабоко под Швајцарските Алпи. Никој на површината не го почувствувал тресењето. Податоците треба да придонесат за да се одреди границата од ризик во рударството и црпење нафта со фракинг. 

Изненадувачки голем број суштества, од инсекти па сè до големи цицачи, независно едни од други и од степенот на еволутивниот развој комуницираат со фреквенција од приближно два сигнали во секунда. Ни ние не сме отстапиле далеку од универзалниот просек – правиме два чекори во секунда, а повеќето рок и поп песни се напишани во темпо од 120 битови во минута.

Иако со милениуми ни вршело работа, мерењето на денот според сонцето не е баш најпрецизен метод. Ротациите не се исти а врз нив влијаат различни фактори. Не само големите земјотреси и Месечината туку и огромните градби создадеи од човекот. Најголемата брана во Кина и светот е толку голеема што го забавува движењето на Земјата. Не е тоа многу, ама, малку по малку, отиде животот. 

Сериозен кинески научник напушти истражувачка позиција на престижниот факултет Јеил за да се врати во Кина. Зад потегот не стои носталгија по дома туку непишаните но и тоа како функционални расни лимити и бариери за научници со кинеско потекло. Плус, во матичната земја на ред е петолетка во која државата дополнително ќе се фокусира на науката. 

Доналд Трамп и неговата администрација „ја среди“ науката со булдожер: избриша повеќе од 7.800 грантови за истражување, намали 25.000 научници од владини агенции и најави десетици милијарди долари дополнителни намалувања на научните средства. Тоа лесно би можело да се врати како бумеранг а веќе постојат рани знаци.

Анализа на прастари ледени јадра на Антарктикот ги разбиваат теориите што послужија како основа за иницијативата за нето-нула емисии на стакленички гасови. Концентрациите на метан и на јаглерод диоксид во атмосферата останале речиси непроменети 3 милиони години - време во кое Земјата поминала низ Леденото доба и трпела големи температурни шокови. 

Научници со години предупредуваа дека микропластиката се наоѓа во сè: од храната и пијалоците, до облеката, до средствата за чистење. Оваа микропластика се акумулира во нашите тела и претставува сериозен ризик за нашето здравје. Така барем ни кажуваа. Но, некои научници сега ја отфрлаат таа идеја, а еден истражувач дури и ги нарече студиите што алармираат за ова - смешка.

Американците кои историски имале корист од „одливот на мозоци“ сега се сведоци на овој феномен во нивната влада. Откако аднинистрацијата на Трамп ги скрати трошоците за федералните служби, илјадници високообразувани експерти ги напуштиле државните институции. Владата изгубила доктори на науки со вкупно работно искуство од 106.636 години.

Нова анализа укажува дека гените се двојно поважни за долг живот. Дури 50%. Науката досега за многу побитни ги сметаше начинот на живот, исхраната, вежбањето, социјалните односи и околината. Ова сепак не значи дека луѓето може да им се препуштат на гените и да пушат и пијат, очекувајќи дека ќе живеат долго како и нивните родители, баби и дедовци.

Научници денес користат вештачка интелигенција и компјутерски системи што учат шеми од податоци, за од нула да напишат комплетни вирусни геноми во лабораторија. Ваквите вируси изградени од ВИ се бактериофаги, вируси што инфицираат бактерии, а не луѓе, што ги прави корисни за тестирања но и за ежење, кога ќе помислиш...