Bookbox

Малкумина музичари оставиле толку длабока трага во историјата на џезот како Луис Армстронг. Освен по виртуозната свирка на труба и препознатливиот глас, тој остана запаметен и по прекарот „Сачмо“, кој со текот на времето стана речиси подеднакво славен како и неговото вистинско име. Зад овој необичен прекар се крие интересна приказна, исполнета со хумор, случајности и духот на Њу Орлеанс.

Во моментов во светот класичните филолози, благодарение на новата екранизација на древниот еп, ги живеат своите (или ворхоловите) пет минути, кои кој знае кога пак ќе се повторат. Сведочевме дури и јавни препукувања (како она помеѓу преведувачката на „Одисеја“ на англиски Емили Вотсон и писателката Џој Керол Оутс), во кои не изостанаа и политички тонови. Нашата академска средина не е до толку возбудена по ова прашање, но професорката Даниела Тошева од Институтот за класични студии при Филозофскиот факултет се согласи, специјално за Букбокс, да ги пренесе своите впечатоци за филмското дело произлезено од трпезата на Хомер, од која - еве - уште има да се мези.

Зошто картографите вметнувале непостоечки градови во своите мапи?

Необична епизода од историјата на картографијата – приказна за измислените населби што картографите намерно ги внесувале на своите карти за да ги заштитат од плагијат, но и за еден „град на хартија“ што со текот на времето навистина станал дел од реалноста.

20-годишниот проект на еден фотограф да го регистрира секое животно на планетава

Во време кога сè поголем број животински видови исчезнуваат поради човековото влијание и климатските промени, фотографот Џоел Сартори создава еден од најзначајните современи проекти посветени на природата. Неговиот Photo Ark (Фотоарка), кој годинава одбележува две децении постоење со поддршка на друштвото Нешнл Џиографик, има амбициозна, но едноставна цел – да се фотографира секој животински вид што живее во зоолошки градини, аквариуми и центри за заштита низ светот, пред да биде предоцна.

Се сеќавате на изразот „тандара броќ“?

Сега некои од помладите ќе мислат дека нешто измислуваме и дека зборуваме за некој далечен, бушмански јазик. Всушност станува збор за израз кој „на времето“ (поранешна Југославија) често се среќаваше во стрипови и цртани на српско-хрватски. Но никогаш не сме се запрашале што значи.

Приказната за Биба Струја

Долги години важи за жива „паранормална“ појава во Србија. Се вика Славиша Пајкиќ, но е попознат по естрадниот прекар Биба Струја. Човек кој наводно спроведува и акумулира струја, фрла искри и „лечи“ луѓе со електрошокови. За него пред една деценија е снимен документарец, а тој се уште настапува по шоу програми во регионов.

Научникот кој се згрозил од своето откритие - како изгледа спермата

Антони Филипс ван Левенхук, таткото на микробиологијата, бил ужаснат од тоа како изгледаат сперматозоидите под микроскоп. Ниту сакал веќе да ги гледа, ниту да ги проучува. Овој негов став ќе придонесе тајната за машката семена течност да остане неоткриена цели два века.

Како библиотеките можат да ни го променат животот

Во 1971, Исак Асимов испратил писмо - поздрав по повод отворањето на нова библиотека во Трој, Мичиген. Тоа е упатено пред сè кон децата и младите и укажува на важноста на читањето, не само како алатка за собирање знаења туку и за психолошкиот раст и здравје. 

За тоа дали 2022 ќе ни остане во добар или лош спомен одлучува - една молекула

Кога мозокот ги енкодира спомените како позитивни или негативни, само едно мало - многу мало нешто - одредува дали тие ќе одат во едното или во другото купче. Истражувачите сега се обидуваат да одредат што е пресудно во ваквото групирање.

„Чикитита“: песната чии авторски права АББА ги донирала на УНИЦЕФ

Факт кој дури и големите фанови на шведскиот бенд не го знаат - и покрај тоа што нивниот хит од 1979 до сега е продаден во повеќе милиони копии, АББА нема заработено ни денар од „Чикитита“. Сите права ги имаат дадено на програми за образование на млади од целиот свет.

Mинатата година се откриени 351 нови видови суштества на планетава - најбројни се осите

85 нови видови оси се помеѓу 350 нови видови инсекти и животни идентификувани во 2022 од Природонаучниот музеј во Лондон, а научниците велат дека следната година бројот се очекува да биде уште поголем.

Дали Божикна песна напишана од нацист ќе остане вклучена во збирките протестантски химни?

Во Германија постои богата традиција на божикни верски песни и химни. Една од нив е напишана од Херман Клаудиус, кој бил лојален на нацистичкиот режим. Сега во земјата се одвива дискусија дали таа треба да биде исфрлена од официјалниот црковен репертоар. 

Супите што се крчкаат со децении

Слично како што порано секоја куќа си имала своја „маја“ - квасец за леб или потквас за млечни производи, така во некои кулинарски традиции се ценат старите основи за супи и чорби. Некои од нив се наводно стари со векови и имаат некаква магична „длабочина“ на вкусот.

Сколовранецот на Моцарт

Славниот композитор три години чувал необичен љубимец - сколовранец. Го набавил во 1784, го нарекол Вогелстар (германското име за тој вид птици) и од него се инспирал за фраза во својот Концерт број 17.

Како да бидеш раат додека дремеш? Стани жаба.

Проѕирните, „стаклести“ жаби можат да кријат 89% од црвените крвни зрнца во својот црн дроб. Подеталното истражување на тоа како тие го постигнуваат ова без да добијат згрутчување на крвта, може да помогне во третман на истото кај човечки пациенти. 

Букбокс читанка: „Се разбудив утрово: дефинитивна усна историја на Сопранови“ од Мајкл Империоли и Стив Скирипа

Штом нешто во насловот поврзан со производ на популарната култура содржи термини како „усна историја“ однапред се знае дека е наменето само за иницирани и фанови. Во случајов, ако не сте ја гледале „Сопранови“, ова веројатно не е за вас. Но може да стане ако ве поттикне за празниците на екс ги изгледате шесте сезони на антологиската серија.

Традиционалната јапонска игра со поезија испишана на карти што се игра за Нова година

Две купчиња карти од по педесет. Еден од играчите врти карта од првото и чита стихови на глас. Останатите треба што побрзо да се сетат на тоа како завршува песната и да ја најдат картата со соодветните стихови во второто купче. Победникот е оној што ем знае најмногу антологиски петстишја, ем е брз во рацете. Нешто вакво со македонска поезија? 

Букбокс избор за филм на 2022: „Наречниците од Инишерин“

Со оглед на тоа дека куп филмови од оваа година допрва ќе дојдат на ред за гледање , бидејќи се уште не се достапни на вообичаените извори за снабдување, можно е некој од нив накнадно да изненади. Сепак, на неколку дена од Новата година, ова е насловот кој нè освои со комбинација на луд заплет, одлични актери и големи зелени површини низ кои фучи нешто што дури и преку екран мириса на чист воздух.

Од сега ќе може да се тужи за трејлер кој создава лажни очекувања

Обожаватели на кубанско-американската актерка Ана де Армас (најпозната по својата улога на Мерлин Монро во „Русокоса“) поднеле тужба до продуцентите кои ги измамиле дека таа глуми во филмот „Вчера“ од 2019, со тоа што ја вклучиле во трејлерот. Всушност, нејзиното појавување било сецнато во конечната монтажа.

Директорот на галеријата Уфици забрани болдирани букви и !! во мејлови

Ејке Шмит е германски историчар на уметност, кој од 2015 е на чело на славната галерија Уфици во Фиренца. По седум години трпение, тој неодамна издал указ до вработените околу едно за него очигледно битно прашање - како треба човек да се обраќа во службена порака.

Приказната за мистериозниот анобтаниум од „Аватар“

Во филмот на Џејмс Камерон од 2009, кој од минатиот викенд доби продолжение, „Аватар - патот на водата“, луѓето се заинтересирани за месечината Пандора затоа што таа е богат извор на елемент кој не постои на Земјата, чие име, буквално преведено е „недобивливо“. Во постоечкиот периоден систем на хемиски елементи него го нема. Но инженерите го користат зборот со децении.

Десет совети за одличен брак според Фридрих Ниче

Според германскиот филозоф, пријателството е највисок облик на љубов. Иако бил скептичен околу тоа колкумина се доволно силни за воспоставување и одржување ваква висока форма на меѓучовечки однос, Ниче го сметал за суштински елемент на добриот брак. Сексот создава компликации затоа што врската базирана на романтични чувства тешко дека може да издржи доживотно. Тоа што самиот не бил женет не му го земајте за минус.

Божикна ѕвезда: контроверзната историја на едно растение

Деновиве го гледаме насекаде - го има во цвеќарниците, по пазарите па дури и по локалните гранапчиња. Прави празнично чувство, затоа што е едно од ретките кое изгледа убаво зиме, со жар црвените (или прскани, жолти, розови) „цветови“ (кои се всушност листови). Во САД го викаат „поинсета“, а растението го добило своето име по првиот американски дипломат во Мексико. Но неговата врска со оваа земја не е таква за да му биде укажувана таа чест.

Замина Дејан Тиаго Станковиќ

Првиот ден од зимата почна со вест што нè смрзна - на 57 години ненадејно починал српскиот и португалски писател и преведувач. Космополит, уметник, другар, во душа Македонец.

Кога имало телефонски линии за маалски забави и оговарања

„Парти лајн“ бил локален телефонски „кружок“, формиран од страна на претплатниците на една фиксна линија во средината на 20 век во САД и Канада. Тие не само што служеле за луѓето да се поврзат во „чет групи“, туку имале и огромно значење во итни ситуации. Нуспојава било прислушкувањето.

Вештачка интелигенција ќе помага за дешифрирање на докторскиот ракопис

Лекарите минуваат низ години учење на материјалот, но едно нешто како да недостасува во програмата - барем скратен курс по краснопис. Додека некому не му текне да го воведе, Гугл ќе се обиде да им дешифрира што пишува на рецептите на фармацевтите и на пациентите. 

Мистериозното исчезнување на човекот кој во 19 век го обиколил светот на точак

Во 1892 Франк Ленц започнал велосипедска тура која требало да го однесе од САД преку Азија до Европа и назад. Но по неколку месеци го снемало. Што се случило?

„Мрачни голови“: кога фудбалот се користи за политички цели

Нова книга (ноември 2022) на Лусинао Вернике претставува детална анализа на најекстремните случаи на политичка злоупотреба на фудбалот. Почнувајќи од првото Светско првенство во Уругвај, авторот нè запознава со цела лепеза озлогласени личности кои сметале дека токму фудбалот ќе им помогне во одржувањето на моќта.

Измамниците кои тврделе дека во време на голема суша можат да предизвикаат дожд

Во сите култури во светот кои зависат од земјоделие, а се лоцирани во сушни области, постојат обреди за повикување дожд (кај нас познати под името „додоле“). Ова верување во моќта човекот да ги смилостиви (нат)природните сили, преку наука или магија, го користеле поединци за сопствен дожд од пари.