Bookbox

Постојат личности чие значење не може да се смести во една професија или во една област. Таков бил Емерик Блум, инженер, индустријалец, визионер и општествено ангажиран интелектуалец, човек кој верувал дека еден град се гради не само со фабрики, патишта и електрични мрежи, туку и со култура, знаење и јавен живот. Денес најчесто се памети како човекот кој од мал инженерски колектив создал огромен стопански систем, но неговата приказна започнува многу порано, во кругот на млади сараевски уметници и интелектуалци кои во пресрет на Втората светска војна го основале Колегиум Артистикум.

Студиото Сансет визитор, познато по тоа што во своите видеоигри обработува општествени и современи проблеми, со новата игра „Докажи дека си човек“ (Prove You’re Human) повторно навлегува во теми поврзани со технологијата, работата и вештачката интелигенција. По наградуваната 1000XResist, која беше инспирирана и од искуствата на тимот за време на пандемијата, овојпат студиото создава психолошки хорор во кој играчот треба да се соочи со вештачка интелигенција која е убедена дека е жива.

Персеиди или кога светецот плаче: метеорскиот дожд кој може да се гледа вечерва

Вечерва, ноќта меѓу 12 и 13 август 2026 година, доколку отидете на повисоко и потемно, со голо око ќе може да го видите метеорскиот дожд, познат под различни имиња во различни култури. И додека паѓаат ѕвездите, да помислите желба.  

Фановите на Хари Потер успеаа да пренасочат кабел вреден 500 милиони евра за да не минува низ фиктивен гроб на лик од книгата

Фановите на „Хари Потер“ успеале да натераат инвеститорите на голем енергетски проект да ја променат трасата на подводен кабел, за тој да не минува низ местото на кое во филмот е погребан домашниот елф Доби. Значи измислен лик, ист таков гроб, а кабелот многу реален. За иронијата да биде поголема, тој сега поминува блиску до исто така прилично реален археолошки наод.

Од каде се инспирирал Бергман за антологиската сцена во „Седмиот печат“?

Еден човек седи пред шаховска табла. Наспроти него не е противник во оклоп, ниту некој старец или крал, туку скелетот на Смртта. Над нив некогаш стоела порака на шведски: „Ти задавам шах-мат“. Сцената е едноставна, речиси иронична, но нејзината порака е безмилосна: без оглед на тоа кој си и колку добро ја играш играта на животот, на крајот противникот секогаш го има последниот потег, без можност за реванш.

40 години од „Светиот грал“ на Монти Пајтон

Евергрин хумор, којшто не само што не застарува, туку станува и посмешен со годините. Можеби затоа што веќе малку работи нè засмејуваат онака како што тоа го прави витезот што вели „Ни!“.

Психологијата зад моментот на „аха!“

Тоа е оној момент кога нешто ќе ви „светне“, а кој велат дека е резултат на инстинкт, интуиција, на повеќегодишно искуство, или едноставно на среќа. Ефектот на „еурека“ е дел од легендите за големите научни откритија, но и од секојдневната работа во повеќе професии, каде помага за решавање на големи проблеми, па и за спасување животи.

Зошто ретро-манијата по „Твин пикс“ е вознемирувачка?

Пред неколку дена Линч изјави дека нема да го режира продолжението на „Твин пикс", неговата култна серија, прикажана пред точно 25 години. Фановите реагираа со големо разочарување и со надеж дека финансиските недоразбирања меѓу него и продуцентот ќе се решат, а некогашната актерска екипа почна акција за негово враќање. Сепак, има и такви кои сметаат дека во оваа ретро-манија по серијата има и нешто необично, коешто треба да загрижува.

„Зборови без музика“: нов мемоар на Филип Глас

На 78-годишна возраст Филип Глас има доволно живот зад себе за неколку автобиографии. Неговата нова книга е токму тоа - мемоар на четиристотини и кусур страници, со спомени и интроспекции поврзани со неговата композиторска работа.

Враќањето на девојката со тетоважа на змеј

Стиг Ларсон почина на 50 години во 2004, но неговиот најпознат лик, Лизбет Саландер, ќе продолжи да живее. Тоа е една од предностите на фиктивните ликови, да можат да „воскреснат“, и да им донесат многу пари на оние кои ги разбудиле од нивниот мирен сон.

100 години од раѓањето на Били Холидеј

Родена како Елеанора Фаган на 7. април 1915, со прекар Lady Day, Холидеј има извршено огромно влијание врз џез и поп пејачите, но и врз историјата на музиката воопшто.

Човекот кој за малку ќе го убиеше Хитлер

Нов филм кој за некој ден премиерно ќе се прикаже во Германија зборува за Георг Елсер, 36-годишен дрводелец од гратче во јужниот дел од земјата, кој бил блиску до тоа да изврши атентат врз Хитлер на почетокот на Втората светска војна.

Ќе биде објавен последниот - стоти - албум на Френк Запа

Летово конечно ќе излезе Dance Me This, снимен пред смртта на Запа во 1993, кој заокружува една баш фина бројка - стоти албум од Freak Out, снимен 1966.

Кој е убиениот Арап во „Странецот"?

Раскажувањето славни дела од аспект на спореден лик во нив е веќе позната книжевна постапка. Меѓу другите ни текнува на „Розенкранц и Гилденстерн“ на Стопард (според Хамлет) или на „Фо“ на Куци (според Робинзон Крусо). Ова e книга на алжирски автор, посветена на ликот на убиениот Арап во најпознатата книга на Ками. 

„Флеш фикшн", или колку кратка може да биде кратката проза?

Како треба да изгледа прозата во свет во кој се форсира брзина, и во кој нема концентрација за читање на што и да е подолго од неколку реченици? Дури и „кратка" веќе е предолга одредница за ваквиот вид приказна.

Боуви повторно ќе падне на Земјата

40 години откако се појави како хуманоиден вонземјанин во „Човекот кој падна на Земјата", Боуви пишува драмски текст базиран на истата приказна.

Како Харви Стромберг го насамари MoMA

Не мора да е 1 април за да смислите добра измама, местенка или шега. И не само за некого да исмеете или зафркнете, туку и за да искажете став по однос на некое важно прашање. Токму како што направил овој њујоршки уметник.  

Само битангите пијат млеко

Големите книжевни имиња влегле во легендите по пијанчењето - тие станале нераздвојни од нивните дела. Се пиело во сите епохи и веројатно уште од првиот пишан збор. 

Строгите животни правила на Толстој: посетувај бордел само два пати месечно

Кога имал 18 Толстој веќе знаел дека има потенцијал да стане „исклучителна личност“ и голем писател. Но бил свесен дека тоа подразбира одреден режим на живот и големи жртви. Си зацртал правила, кои со текот на годините станувале построги. Некои од нив очигледно ги следел, за други му одело потешко. Па и писателите се само луѓе...

Книга напишана на хартиени авионски ќеси

Ги знаете оние ќеси, што стојат во мрежичката на авионското седиште пред вас, и кон кои посегнувате кога не-дај-боже ќе ви се слоши? Епа врз такви Кејв ги запишувал своите впечатоци од последната турнеја низ Америка, за сега да ги вкоричи во тврда корица и да ги наплаќа по 1,100 долари. Што би се рекло, „еве, не знам“...

Зошто милиони возрасни ја купуваат оваа боенка?

Списокот на топ 100 книги на Амазон се менува од час во час, но две книги долго се држат на него. И двете се - боенки за возрасни.

Почина Нобеловецот Транстромер

Се сеќаваме на овој тивок човек, којшто во св. Софија, при примањето на Струшкиот венец на поезијата во 2003, свиреше клавирско дело за лева рака, напишано специјално за него, бидејќи само таа му беше подвижна. Истата таа внатрешна креативна сила зрачи и од неговата поезија.

Дорс и Рејдиохед во аудио архивата на Конгресната библиотека

Деби албумот на Дорс од 1967, OK Computer на Рејдиохед од 1997, историски снимки со музика од светскиот саем во Чикаго од 1893, се меѓу овогодинешниот избор на Конгресната библиотека, како нови архивски единици во нејзината голема звучна збирка.

Кратка историја на „Американитис"

Пред повеќе од еден век, експертите сметале дека Американците премногу работат, што претставувало закана не само по нивното лично здравје, туку и по она колективното. Оваа појава била опишана со еден денес подзаборавен израз. 

Митот за осумдесетите

На ХТВ е во тек серија којашто зборува за загребската сцена од ’80-тите. Нивните медиуми се полни со главно негативни коментари на разни „експерти" и живи сведоци на тоа време, кои тврдат дека серијата не чини, дека ништо во неа не е „веродостојно".

Мрачното оригинално сценарио за „Прекрасна жена"

Филмот којшто се смета за антологиски во жанрот романтични холивудски филмови, во првичната верзија не бил ни од далеку таков. Како дошло до тоа мрачен филм за зависничка-проститутка и богаташ-кретен да стане современа бајка?

Сте чуле ли за славниот шведски уметник Ике Андрјус?

Дали правите разлика меѓу постер од 10 евра кој се продава во Икеа и врвна уметност? Life Company, холандска продукциска компанија, ги мами посетителите на Музејот на современа уметност во Арнхем, сугерирајќи им дека постерот е всушност концептуално дело на уметник, чии дела вредат милиони.

Кант е идиот

Русија е баш чудна земја - додека светот жолчно се расправа за актуелни политички настани и ликови, тие се фаќаат за пиштол за филозофски дела, и за тоа дали прозата е подобра од поезијата. Најново е што некој го искажал своето мислење за големиот германски филозоф, на ѕид од неговата родна куќа, којашто се распаѓа.