Bookbox

Постојат личности чие значење не може да се смести во една професија или во една област. Таков бил Емерик Блум, инженер, индустријалец, визионер и општествено ангажиран интелектуалец, човек кој верувал дека еден град се гради не само со фабрики, патишта и електрични мрежи, туку и со култура, знаење и јавен живот. Денес најчесто се памети како човекот кој од мал инженерски колектив создал огромен стопански систем, но неговата приказна започнува многу порано, во кругот на млади сараевски уметници и интелектуалци кои во пресрет на Втората светска војна го основале Колегиум Артистикум.

Студиото Сансет визитор, познато по тоа што во своите видеоигри обработува општествени и современи проблеми, со новата игра „Докажи дека си човек“ (Prove You’re Human) повторно навлегува во теми поврзани со технологијата, работата и вештачката интелигенција. По наградуваната 1000XResist, која беше инспирирана и од искуствата на тимот за време на пандемијата, овојпат студиото создава психолошки хорор во кој играчот треба да се соочи со вештачка интелигенција која е убедена дека е жива.

Персеиди или кога светецот плаче: метеорскиот дожд кој може да се гледа вечерва

Вечерва, ноќта меѓу 12 и 13 август 2026 година, доколку отидете на повисоко и потемно, со голо око ќе може да го видите метеорскиот дожд, познат под различни имиња во различни култури. И додека паѓаат ѕвездите, да помислите желба.  

Фановите на Хари Потер успеаа да пренасочат кабел вреден 500 милиони евра за да не минува низ фиктивен гроб на лик од книгата

Фановите на „Хари Потер“ успеале да натераат инвеститорите на голем енергетски проект да ја променат трасата на подводен кабел, за тој да не минува низ местото на кое во филмот е погребан домашниот елф Доби. Значи измислен лик, ист таков гроб, а кабелот многу реален. За иронијата да биде поголема, тој сега поминува блиску до исто така прилично реален археолошки наод.

Од каде се инспирирал Бергман за антологиската сцена во „Седмиот печат“?

Еден човек седи пред шаховска табла. Наспроти него не е противник во оклоп, ниту некој старец или крал, туку скелетот на Смртта. Над нив некогаш стоела порака на шведски: „Ти задавам шах-мат“. Сцената е едноставна, речиси иронична, но нејзината порака е безмилосна: без оглед на тоа кој си и колку добро ја играш играта на животот, на крајот противникот секогаш го има последниот потег, без можност за реванш.

За водата, сапунот и вистината

Има луѓе во овој напорен и сè помалку хуман град, кои се обидуваат барем од своето „внатре" да направат естетски автономна територија. Лежерен, дискретен и посветен на своите љубови, Влатко е еден од нив. Денес промовира и книга, чиј жанр е веројатно најдобро опишан со насловот.

Вкусот на дома

Истражувачко-културно-гастрономски проект изработен од Центарот за мировни студии на Хрватска, кој нè запознава со мирисот и вкусот на домашната кујна на бегалците и азилантите во оваа земја.

Германските библиотеки бараат да работат во недела

Во Германија во моментов има 10.200 библиотеки, од кои 106 се мобилни, библиотеки „на тркала" кои патуваат главно низ руралните средини. Но оние општинските се соочуваат со буџетски скратувања кои се закана по нивното постоење. Во последниве години голем број од нив се затворени, а други се драстично намалени или пак работат со скратено работно време.

Познатите зборуваат за неискаж...

На покана на гостите-уредници на специјално издание на New Statesman, Нил Гајман и Аманда Палмер, познати писатели, активисти и јавни личности го откриваат она што обично го оставаат неискажано. Што од немукает, што од страв, што затоа што е потребна мудрост за да се направи разлика помеѓу она за што е подобро да се молчи, и она за што мора да се зборува, па дури и да се вика. 

„Женски" книги не добиваат престижни книжевни награди

Последниве 15 години ниту една книга напишана од жена, а во која истовремено работите се раскажани од аспект на женски лик, нема добиено ни Пулицер, ни Букер, ни бутур. Ако не верувате, погледнете ги овие дијаграми.

Еx Machina (2015)

Тешко е да се гледа научна-фантастика во која речиси совршени човечки „репликанти" се обидуваат да ја преземат контролата, без асоцијации на Блејд Ранер, и чувство дека сè по него е во сенка на неговата визуелна и визионерска моќ. Па сепак, Ex Machina е повеќе од дистописки спектакл во кој главен лик е згодна и (вештачки) интелигентна жена, какви што се изнагледавме во последно време.

Уелбек откажан, па вратен на програмата на Дубровничките летни игри

Дека содржината на едно дело е во втор план пред вонкнижевните случувања поврзани со неговиот автор, особено ако некој има интерес од таквото толкување, покажаа неодамнешните случувања во Хрватска. Причина е една елементарна честичка која недостасува - знаењето.

Дали изложување (и продавање) туѓи слики од Инстаграм е крадење?

Ричард Принс (1949) е еден од најкритикуваните, а истовремено одлично продавани современи уметници. Неговата техника еуфемистично се нарекува „рефотографирање", а всушност се состои од обично крадење туѓи фотографии и правење минимални интервенции врз нив. Најнов скандал поврзан со него - изложба на слики од Инстаграм и нивно продавање за 90,000 долари.

„Стилјаги" - руските хипстери од 1950-тите

„Ловци на стил" или стилјаги бил навредлив термин за членови на субкултура во СССР во 1950-тите. Иако самите биле аполитични, власта ги сметала за провокација, затоа што се облекувале по западен терк и ја идеализирале Америка.

Орвел за шпанските анархисти

По одличните резултати на левицата во првиот круг локални избори во Шпанија oд пред неколку дена, политичкиот пејсаж на оваа земја почнува да се менува. „Индигнадосите" ги потиснаа и десничарите и традиционално второпласираните партии од центарот. И во далечната 1936 радикално левите револуционерни сили владееле со Шпанија. А таму, за да се придружи на нивната борба против фашистите, дошол Орвел.

„Спинглиш" или јазикот на измамата

Македонскиот еквивалент веројатно би бил „спиндонски", кога оние на кои тоа им е работа користат фрази кои навидум звучат разбирливо, но всушност ви го матат умот. Американците наскоро ќе имаат цел речник со илјадници примери од секојдневниот живот, што значи дека оние кои веќе зборуваат спинглиш ќе мора да бидат уште покреативни ако сакаат да ја постигнат целта - да бидат неразбирливи.

Прекрасните умови и нивните психички растројства

Оскаровецот „Прекрасен ум“ раскажуваше за jaзот помеѓу генијалноста на еден познат математичар и неговата психичка состојба. Ова како да е судбина на голем број уметници и научници во историјата - некои од нив биле пациенти во истата болница кадешто се лечел и Неш.

Кога Штулиќ кршеше гитара на сцена

Извадок од новата книга на некогашниот басист на Азра, напишана во стихови и без интерпункција. За разлика од Џони, кој во своите преводи внимава на секоја запирка, Хрњак е лефтерен, но живописен. Во овој дел за инцидент во Словенија, каде Штулиќ кршел опрема на сцена, како да има вишок гитари.

3Д порно во Кан

На вчерашниот, 9-ти ден од 68тиот фестивал во Кан се случила вистинска тепачка за карти - 2,300 пицнати луѓе се појавиле на полноќната проекција на новиот филм на Гаспар Ное, а некои од нив не успеале ни да влезат во салата. По проекцијата имало долга, стоечка овација.

Валцерот на Ентони Хопкинс

Андре Риу е познатиот холандски виолинист, кого често го гледаме во пост-новогодишните музички програми со неговиот оркестар Јохан Штраус. Неговата мешавина на популарна музика, банални смешки и кич костимографија некои ја оценуваат како лигава, други како празник за уши и очи. Ние бевме во првите, до денес, кога некако нè погоди оваа снимка.

Скриените политички пораки на Евровизија 2015

Колку и да изгледа така, Eвровизија е далеку од „лесна забавна програма" - деталната анализа на настапите, гласањето и сојузништвата можат да ни кажат нешто за актуелната европска геостратешка ситуација. Еве ја анализата на Гардијан за оваа година, но само преку темите и стиховите на песните.

Кога Јоко Оно беше Марина Абрамовиќ

МоМА, како што веќе пишувавме, последниве неколку месеци води војна со уметничките критичари, кои замеруваат за (наводно) неквалитетната изложба посветена на ликот и делото на Бјорк, со што според нив оваа институција се става во служба на славните, а не на добрата уметност. Но МоМА не се откажува, и сега прави ретроспектива на уште една жена, чие име ретко кој го знаеше пред да стане Леноноица.

Оние кои заминуваат од Омелас

Дали би се согласиле да живеете во совршена среќа, знаејќи дека таа зависи од страдањето на едно дете? Овој антологиски расказ на Ле Гвин вели - има луѓе кои го прават тоа без грижа на совест. Има такви кои се јадат од внатре, но сепак не преземаат ништо. Трети го бираат патот по кој поретко се оди. 

Инсајдерска приказна за нашите црева

Нова книга на еден микробиолог се занимава со вечната, но табуизирана тема: вистината за големата нужда. Нејзиниот совет - не чувајте книги во ВЦ.

Уметнички проект: месо од епрувета

Meсо во форма на цветна пупка, којашто се отвара кога ќе ја ставите во жешка чорба? Телешко „предиво", кое може да се плете директно на вашата чинија и пржени крокети направени од месо на исчезнатата птица додо - сето ова се наоѓа на менито на Bistro in Vitro.

Отворен Музеј на срањето

Во овие усрани времиња, убаво е да се знае дека изметот, освен за да пливаш во него или да го мачкаш по оние кои сакаш да ги оцрниш, може да служи за нешто убаво - за од него да направиш музеј, во којшто ќе ја славиш неговата корисност.

Што сонуваат луѓето низ светот?

Рок Морин, предавач по психологија на Сити колеџ во Њујорк, има започнато интересен проект - Светски атлас на соништа. Преку социјалните мрежи тој собира сништа на луѓе од цела планета, и се обидува да најде нешто заедничко во нив, и на ниво на култура, и на ниво на човечка потсвест.

Б. Б. Кинг - мераклија за блуз и за секс

Б.Б.Кинг почина на 89 години, мирно, во сон. Беше еден од водечките светски гитаристи, а инструментот нагалено си го викаше Лусил. Неговата автобиографија објавена 1996 открива човек кој низ музиката ја надминувал својата мака со зборовите, но и некој кој уживал во чудата на сексот од најмали нозе.