Bookbox

Постојат личности чие значење не може да се смести во една професија или во една област. Таков бил Емерик Блум, инженер, индустријалец, визионер и општествено ангажиран интелектуалец, човек кој верувал дека еден град се гради не само со фабрики, патишта и електрични мрежи, туку и со култура, знаење и јавен живот. Денес најчесто се памети како човекот кој од мал инженерски колектив создал огромен стопански систем, но неговата приказна започнува многу порано, во кругот на млади сараевски уметници и интелектуалци кои во пресрет на Втората светска војна го основале Колегиум Артистикум.

Студиото Сансет визитор, познато по тоа што во своите видеоигри обработува општествени и современи проблеми, со новата игра „Докажи дека си човек“ (Prove You’re Human) повторно навлегува во теми поврзани со технологијата, работата и вештачката интелигенција. По наградуваната 1000XResist, која беше инспирирана и од искуствата на тимот за време на пандемијата, овојпат студиото создава психолошки хорор во кој играчот треба да се соочи со вештачка интелигенција која е убедена дека е жива.

Персеиди или кога светецот плаче: метеорскиот дожд кој може да се гледа вечерва

Вечерва, ноќта меѓу 12 и 13 август 2026 година, доколку отидете на повисоко и потемно, со голо око ќе може да го видите метеорскиот дожд, познат под различни имиња во различни култури. И додека паѓаат ѕвездите, да помислите желба.  

Фановите на Хари Потер успеаа да пренасочат кабел вреден 500 милиони евра за да не минува низ фиктивен гроб на лик од книгата

Фановите на „Хари Потер“ успеале да натераат инвеститорите на голем енергетски проект да ја променат трасата на подводен кабел, за тој да не минува низ местото на кое во филмот е погребан домашниот елф Доби. Значи измислен лик, ист таков гроб, а кабелот многу реален. За иронијата да биде поголема, тој сега поминува блиску до исто така прилично реален археолошки наод.

Од каде се инспирирал Бергман за антологиската сцена во „Седмиот печат“?

Еден човек седи пред шаховска табла. Наспроти него не е противник во оклоп, ниту некој старец или крал, туку скелетот на Смртта. Над нив некогаш стоела порака на шведски: „Ти задавам шах-мат“. Сцената е едноставна, речиси иронична, но нејзината порака е безмилосна: без оглед на тоа кој си и колку добро ја играш играта на животот, на крајот противникот секогаш го има последниот потег, без можност за реванш.

Музиката од втората сезона „Вистински детектив“

Кога заврши првата сезона True Detective, и сфативме дека во следната ќе ги нема Меконахи и Харелсон, однапред одлучивме дека таа нема да ни се допадне. Според насловите кои вчера, ден по премиерата на втората сезона, го преплавија интернет - „Сите тонат во разочарување", „31 најглупи моменти од Вистински детектив" - имало и други како нас. 

„Додека сме млади" (2015)

Што се случува со генерацијата Икс носена од бранот на „Миленумците"? Дали амбициозната младост навистина не знае, а резигнираната старост и да сака, не може? Ова е едно од прашањата кои ги поставува филмот, којшто би бил сосема во ред, доколку не би се трудел од петни жили да биде два филма - едниот благо комичен, другиот крајно сериозен.

Кој ги доби монографиите од Милчо?

Пред некој ден ве повикавме да испраќате ваши дела инспирирани од реплики од филмовите на Милчо. Еве избор од пристигнатото, и добитниците. Ви благодариме на сите.

Енциклопедија на стравот

Обемно и богато дело неодамна објавено во Србија, кое во форма на речник на скоро шестотини страници обработува цел низ поими и имиња кои се на различни начини поврзани со стравот. А со него може да биде поврзано сè, затоа што најголемиот страв е всушност оној од - стравот.

Нов филм за Станфордскиот експеримент

Психолошки трилер за едно од најбизарните истражувања на човечкото поведение на професорот од Универзитетот Станфорд, Филип Зимбардо. Иако спроведен пред повеќе од четири децении, тој и денес се цитира секогаш кога се зборува за леснотијата со која се внесуваме во улога која ни е доделена, без оглед дали е на жртва или е на мачител.

Нова книга од една од најдобрите живи рок-критичарки

Своевидна антологија текстови пишувани последниве 20 години, оваа книга со претенциозен наслов е всушност поттик за сите жени кои би сакале да се занимаваат со музичка критика - да го пронајдат сопствениот бескомпромисен тон, но и да го вклучат моралниот филтер кога оценуваат нечија музика. 

Осумчасовна композиција што се слуша во кревет

Што се добива кога ќе се спојат современ композитор и невролог? Музика којашто го истражува начинот на којшто искусуваме звуци во различни состојби на свеста - на пример дур спиеме среде концертна сала, додека оркестарот со часови ни свири приспивна. 

Сè ти е тоа во главата: вистински приказни за замислени болести

Сигурно ви се случило да појдете на доктор заради симптоми кои варираат од обично чешање до јаки вртоглавици, а од таму луѓето во бело да ве испратат не со рецепт за конкретен лек, туку со баналното „опуштете се".

Пофалба на кредата

Да можевме, овој текст ќе ви го напишевме на старата добра црна (или зелена) школска табла, со сунѓер во левата и креда во десната рака. Не само заради некаква носталгија, туку како протест против сите тие Power Point презентации, лаптопи, таблети, кои го претворија образованието во куп шарени сличиња. Плус, никаков дигитален аудио ефект не може да го замени звукот на чкрипење со креда на табла.

Белешки кон смртта на една култура

Перуанскиот нобеловец има нова збирка есеи, опишана како „провокативна" иако зборува за една ноторна вистина - опаѓањето на интелектуалниот живот. Не нашиот, општо.

Je suis Дежуловиќ

Три години по објавувањето на еден текст на Дежуловиќ, судот одлучи дека Слободна Далмација треба да им плати отштета на навредените. И наместо уредникот кој го одобрил текстот зад застане зад новинарот, тој одлучи да ја прекине соработката со добитникот на највисоката европска награда за новинарство. Колегите се солидаризираат, а тој повторно во случајов гледа нешто добро -  се чувствува како да е 1990, а тој млад и полетен. 

Жива ли е музиката?

За да покажеме дека џез публиката во Скопје има не само историско минато и плодна сегашност, туку и сигурна иднина, поканивме еден млад човек, студент од прва година по етнологија, да напише неколку редови за една од неговите музички љубови. 

Манастирска музика што најдобро се слуша со пиво

Можеби не е баш соодветно да се каже дека Бенедикта е „бенд“, затоа што се состои од 18 монаси, од манастирот Св. Бенедикт во централна Италија. Нивниот нов албум „Напеви од Норча" веќе е хит, а најдобро легнува доколку се слуша пиејќи го пивото коешто самите го произведуваат.

Eдна година во која мажите нема да можат да објавуваат

Во 2018 една британска издавачка куќа нема да објави ниту едно дело од машки автор. Одлуката е резултат на две работи, кои очигледно функционираат ако сакаш да иницираш промена: јавна провокација и шарени дијаграми.

Напиши есеј и добиј фарма со кози?

Некоја нова мода се појавува во САД последниве месеци - луѓето ги даваат нивните домови, фарми и хотели како награди на книжевни конкурси. Иако ова за сопствениците е добар начин да се ослободат од долговите, тие истовремено им даваат шанса на оние со помали примања и литературен талент да добијат дом каде би пишувале на раат.

Разговори со ќерка ми за економија

Mинатото лето актуелниот министер за финансии на Грција минал десет дена пишувајќи книга за економија на грчки. Идејата била таа да се напише како да ѝ се обраќа на неговата ќерка-тинејџерка, односно идеите во неа да бидат изложени едноставно, и на начин кој би ги инспирирал младите да покажат интерес за економските процеси. Судејќи според овој извадок, Варуфакис успева во тоа.

Зошто Французите се плашат да прикажат филм за нивните неонацисти?

Нов филм на режисер чие уметничко име е Диастем (Diastème) сугерира врска помеѓу неонацистите и третата по големина партија во Франција, Националниот фронт. Иако критиките се позитивни, кино салите во Франција ги откажуваат проекциите, поради страв од насилства.

Чудниот збор „фала"

Иако звучи како нешто што е универзално убаво да се чуе, „благодарам" во различни култури се употребува и се толкува различно. Еве една споредба помеѓу САД и Индија - Македонија е веројатно нешто помеѓу.

„1984“: ремек-делото што му го скрати животот на Орвел

Објавен на денешен ден, 8 јуни 1949, „1984" е еден од најзначајните романи во светската книжевност. „Големиот брат", „новоговор", „орвеловски" се асоцијации за репресивни времиња и режими, кои и денес се исто толку актуелни колку и во времето на појавување на книгата, која за малку никогаш немало да биде завршена.

„Пат низ Италија" (2014)

Двајца британски актери, кои се играат самите себеси, минуваат шест дена шетајќи по италијанскиот брег. Се мачат јадејќи во прекрасни ресторани, спиејќи во скапи апартмани во кои престојувале Наполеон или Грета Гарбо и едрејќи со брод под име „Трпение". Ама освен од завист и воајеризам, филмот го изгледавме и заради нивните шармантно апсурдни муабети.

„Сплит за почетници: абецеда на градот" од Ренато Баретиќ и Ивица Иванишевиќ

Бескрајно шармантен, неофицијален туристички водич за град-антички побратим на Скопје, во кој се наоѓа најтесната улица на светот, а ако сте доволно љубопитни, и најширокиот поглед на свет. 

Пиј ме со очи

Мислевме дека нема нешто што не сме го чуле од Кеш, додека не наидовме на оваа песна, чија приказна и различни верзии излегоа поинтересни од очекуваното.

Вагина во Версај

Додека ние сакаме модерното да го претвораме во барок, Французите одат контра - во нивните барокни замоци од време на време поставуваат изложби на современи автори. Сега една таква поставка, во замокот Версај, предизвикува жестоки полемики.