Bookbox

На прв поглед, тишината изгледа како спротивност на литературата. Книжевноста живее преку зборови – преку внимателно избрани реченици што пренесуваат чувства, мисли и идеи. Затоа лесно е да се помисли дека тишината е празнина, нешто што ја прекинува комуникацијата. Но, токму спротивното е вистина: низ историјата на литературата, тишината често зборувала подеднакво силно како и зборовите.

Не мора некој да е немтур за да сфатиме дека не е расположен. Понекогаш доволно е само да го видиме како оди. Начинот на кој ги движиме рацете и нозете додека чекориме може многу да каже за нашата емоционална состојба – дали сме лути, тажни, исплашени или расположени. Ново истражување покажува дека токму одењето е еден од најискрените „јазици“ на телото.

Од Черчил до „Трансформери“: што губиме кога војната почнува да се продава како спектакл?

Начинот на кој политичарите зборуваат за војна отсекогаш откривал многу повеќе од самата воена стратегија - тој покажува какви вредности сакаат да одбранат и каква слика за светот нудат на своите граѓани. Некогаш лидерите ја оправдувале војната со зборови за мир, слобода и достоинство. Денес, сè почесто, сериозните говори се заменуваат со груб јазик, филмски цитати и агресивни пораки што повеќе личат на сцени од акционен блокбастер отколку на државничка реторика. 

Сестрата на Ниче и сонот за „Нова Германија“

Во доцниот 19 век, група германски доселеници тргнала кон Парагвај со амбициозна, но мрачна идеја – да создаде „нова Германија“, изолирана колонија наменета за таканаречената „ариевска раса“. Проектот, воден од Бернхард Ферстер и неговата сопруга Елизабет Ферстер-Ниче, сестра на филозофот Фридрих Ниче, бил претставуван како утописки рај, но брзо се претворил во приказна за сиромаштија, болести, разочарување и пропаст. Иако нивната визија пропаднала уште во 19 век, местото Нуева Германија и денес постои, носејќи го товарот на едно необично и контроверзно минато.

Каква врска имаат кодоши со смокви?

Зборот „сикофант“, кој денес во повеќе јазици е преземен со значење човек што лицемерно им ласка на моќните и богатите за лична корист и кодоши други, има необично потекло и тоа директно од античка Грција и од трговијата со еден од најважните производи за тогашната економија.

Документарец за еден од ретките преживеани македонски Евреи

По објавувањето на сторијата за шпанскиот дипломат кој спасил 150 македонски Евреи, дознавме за приказната на Соломон Адизес, еден од преживеаните од таа страшна 1943, кога бугарската војска од железничката станица во Скопје испратила повеќе од 7000 Евреи во логорот Треблинка.

Минијатурните насликани „очи“ кои ги разменувале љубовници од 18 век

Биле наречени „очи на љубовниците“ и се разменувале помеѓу парови во Британија во втората половина на 18 век. Од денешна перспектива делуваат троа морничаво, но да се добие ваков подарок значело дека работата е за сериозно.

Како мирисало минатото?

Кога замислуваме некој простор во историјата, на пример градот Скопје, ретко го земаме предвид мирисниот пејзаж. Сигурни сме дека луѓето би зборувале малку поинаку. Облеката секако би им била различна. Но како ли мирисало?

Опстанокот на к’сметлиите

Природната селекција не е единствениот начин на кој еволуираат видовите. Има нешто и во тоа просто да имаш среќа.

„Островот на розата“ (2020)

Филм базиран на вистинска приказна за италијанскиот инженер Џорџо Роса, кој во 1960-тите создал независна држава близу брегот на Италија.

Жената која преживеала две години сама на Арктикот

Кога спасителите конечно ја нашле Ада Блекџек, таа била сама, со мачка по име Викторија. Тие две биле единствените преживеани од петмината заминати на експедиција на остров на Арктикот.

Како дипломат анти-семит спасил 150 македонски Евреи

Хулио Паленсија бил шпански дипломат, верен на режимот на Франко. Иако најпрвин истапувал со анти-семитистички ставови, неговата сопруга го предомислила. Нови докази укажуваат на тоа дека тие спасиле 28 семејства македонски Евреи во моментот кога бугарската „администрација“ требала да ги испрати на последно патување, од скопскиот монопол, до Треблинка. 

Најголемиот вакцинатор на светот за кого никогаш не сте слушнале

Обожавал кокошки, немал влакна на јазикот и комплетно ја променил историјата на здравството. Неговата приказна треба да послужи како инспирација за моменталниот глобален напор за создавање ефикасна и достапна вакцина за ковид-19.

Радијаторот бил измислен како оружје против пандемија?

На преминот од 19 кон 20 век вентилацијата на живеалиштата, како превенција од заразни болести, ги инспирирало инженерите да дизајнираат топлински системи на пареа, кои и денес се користат.

„Кон езерото“ (2019)

Руска серија која е снимена пред пандемијата. А која на морничав начин зборува за ширење на респираторен вирус, од кој масовно се умира.

Наградата за најлош книжевен секс нема да се додели оваа година

Признанието кое традиционално се доделува за „неубедливи, изнасилени, засрамувачки или излишни пасуси од сексуална природа во инаку добри романи“ ќе продолжи да се доделува во 2021 година.

Италијански книжар на точак: „Побрз сум од Амазон“

Лука Сантини пред пандемијата морал да ја затвори својата книжарница. Но одлучил да се бори до крај - импровизирал електричен велосипед со приколка и почнал да продава книги на улица.

536-тата била најлошата година на сите времиња

Ич да не се занесуваме дека 2020 е лоша година, погледнато низ немилосрдната, макроскопска перспектива на досегашната историја. Дури ни 1349, кога бубонската чума збришала пола Европа не е најлоша.

Сараевскиот готвач кој ги предводи карантинските протести во Португалија

Откако избегал од со војната зафатената Босна, Љубомир Станишиќ имал повеќе станици низ Европа. На крај се скрасил во Португалија, каде почнал да добива награди за своето готвење. На неговото мени секогаш има бурек и кравја глава. 

„Лошо образование“ (2020)

Снимен врз основа на вистински настан, филмот ја раскажува приказната за Френк Тасон, кој во 2000-тите ја проневерил најголемата сума во историјата на американското јавно школство.

Зошто судиме за луѓето врз основа на нивните роднини?

„Му ја знам фамилијата“ е честа фраза при искажувањето мислење за некого, посебно во наши услови кога нечие потекло и не е така тешко да се одреди. Но судењето за некого според неговото потекло, иако често се третира како негативен стереотип, можеби има оправдување.

Оригиналниот „Тајгер Кинг“ - ѕидарот кој стана директор на зоолошка

Се викал Сајрус „Сај“ Де Врај, имал импресивни мустаќи и џебен часовник на кој имало закачено заб од тигар. Кога се вработил во зоолошката во Чикаго, таа била руина. Но благодарејќи на неговите залагања, таа станала институција налик на современите зоолошки. Тоа што бил ексцентрик само помогнало во нејзината популарност.

„Го давам и лозјето!“ - кога Грците полуделе по италијанска опера

Во современиот грчки јазик постои израз за кого мислевме дека е од некаква народна приказна, со оглед на тоа што се спомнува лозје. Но неговото потекло е многу поинтересно.

Кога Елвис Присли се вакцинираше на американската телевизија

Поранешните американски претседатели, Обама, Буш и Клинтон, ветија дека ќе се вакцинираат од Ковид-19 во живо, на телевизија. Кај нас музичари промовираат носење маски. Не е прв пат во историјата јавни личности да поддржуваат здравствени кампањи. Но ова не е гаранција за нивниот успех.

Кога горе е долу: зошто голем број гејмери ги менуваат контролните опции?

Каприц, навика, генерациска особина или нешто што може да се објасни со невронаука? Oпцијата за менување на „нагоре“ со „надолу“ и обратно во видео игри кажува нешто за начинот на кој некои луѓе се позиционираат во просторот.

Прва графичка новела создадена од бездомници

Лондонската хуманитарна организација „Акјумулејт“ објави „искрена и болна“ илустрирана книга, во која 18 луѓе го споделуваат своето искуство со бездомништвото.

„Кучето што моча крај патот“ прогласен за најчуден наслов на книга за 2020

Признанието чие доделување го одбележуваме со години се вика Дијаграм, и претставува хумористичен поглед кон годишната продукција книжевни наслови. Оваа година победникот е од областа на антропологијата.

Oд кондуктер до „Квискотека“: животната приказна на Лазо Голужа

На 85 години почина еден од најугледните хрватски новинари, сепак најпознат како автор на квизот „Квискотека“, кoj прв пат беше емитуван дамнешната 1979, а продолжи да се прикажува цели 15 години.

Букбокс гледаше: „Слом“ (мини-серија, 2020)

Во период во кој се радуваме на каков и да е филмски производ кој доволно интензивно би ни го оттргнал вниманието од вон-филмската реалност, „Слом“ сепак не истрајува во она што го ветува со првите епизоди.