Bookbox

Има нешто во блискоисточните филмови (Ирак, Иран), барем во оние кои стигнуваат до нас, кое прави однапред да знаете дека ќе ве потресе. Но не на некој сеизмичен начин, туку тивко, со сцени во кои е доволно да има само две деца со големи очи и еден петел.

Од 11 јуни до 19 јули во шеснаесет градови во САД, Мексико и Канада ќе се одржи 23-тото светско фудбалско првенство, прво кое има три домаќини, и прво кое ќе вклучи максимални 48 тимови. Но фудбалот не е само поле за спортски натпревар меѓу народите, туку и за испраќање силни политички пораки.

Уникатното цвеќе кое расте само на Акропол

Латинското име му е микромерија акрополитана, и е толку мало што може и да не се забележи среде античките урнатини. Но има интересна историја. 

Бизарната идеја за средовековно оружје - мачки-самоубијци

Прво мислевме дека станува збор за истоимената друштвена игра, Експлодинг китенс. Ама ова било друго. Во историјата на воените прирачници може да се најдат навистина необични и морничави идеи, но малку од нив се толку чудни како замислата за едно вакво оружје. 

Тишината во книжевноста - кога неизговореното зборува најсилно

На прв поглед, тишината изгледа како спротивност на литературата. Книжевноста живее преку зборови – преку внимателно избрани реченици што пренесуваат чувства, мисли и идеи. Затоа лесно е да се помисли дека тишината е празнина, нешто што ја прекинува комуникацијата. Но, токму спротивното е вистина: низ историјата на литературата, тишината често зборувала подеднакво силно како и зборовите.

Кој е Ричард Бротиган?

На наши години ('наши' за да не испадне дека сум сама во маките), човек почнува со сведување на сопствениот уметнички и друг вкус. Знаете точно што да нарачате во кафана, по облека одите само во вам познати продавници, не се ни трудите да проверите кои се музичарите на кои се палат помладите, тешко склопувате нови (дури и Фејсбук) пријателства, а кога старите ве викаат за излегување се мачите да одберете меѓу тоа и рано легнување.

КОЈ ПАЛИ, ЗЛО МИСЛИ

„Смеата го убива стравот, а без него не може да има вера - без страв од Ѓаволот, нема веќе потреба од Бог. Што ако заради оваа книга учените речат дека е дозволено да се смееме на сè? Светот ќе потоне во хаос! Затоа, го уништувам она што не требало да биде кажано."

Хорxе де Бургос во Името на розата, пред да ги изеде затруените листови од втората Аристотелова Поетика, и да ја запали манастирската библиотека

„НАИВЕН. СУПЕР.“ од Ерленд Лу

Сите имаме наши тешки моменти. Денови кога бесмисленоста доаѓа лазејќи, и ние тонеме во цинизам и иронија. Денови кога престануваме да веруваме во љубовта, и дека на крајот сè ќе биде добро. Во такви моменти е убаво да се чуе тенко и треперливо детско гласче, како пее една пријатна песничка.
(од „Наивен. Супер")

Поезијата секогаш победува (или: на Струга поправен мост да имам) Гости-уредници: Ненад Јолдески и Тина Тодороска Петреска

Кога бев (по)мала не поминуваше ни едно лето да не одам во Струга за време на 'вечерите'. И ми беше супер - зрело лето, полупразни плажи и химнични звуци на поезија, помешани со вкус на Т'га.

„ОСМИОТ ПОВЕРЕНИК“ од Ренато Баретиќ

Сè уште не сте биле на одмор? Во потрага сте по недопрена природа, диви морски плажи, 'автентична' локална култура и ефтино сместување? Епа, добредојдовте на Треќиќ!

ЗА ЕТИКАТА, или: црна мачка, бел мачор

Пред некое време беше објавена вест дека петмина 'тинејџери' (всушност осумнаесетгодишни, возрасни граѓани), измачувале и касапеле мачка, снимајќи се со мобилен телефон. „Повеќето деца", се вели во веста, „после школо одат во локалните кафулиња на муабет. Но овие одбрале друг вид забава."

„Седум сонца и седум месечини“ од Жозе Сарамаго, гостин-уредник: Илија Упалевски

Во рубрика со ваков наслов веројатно очекувате за своите книжевни преференци да пишуваат Благица Павловска, Боки 13, Милошоски или Фрчко. И зошто да не, можеби и тие ќе дојдат на ред во некое следно издание. Но за почеток, една поинаква дефиниција на тоа кои се „познатите" гости-уредници - тоа се мои познати и пријатели, луѓе за кои знам дека читаат и дека добро пишуваат.

„УБАВАТА ИГРА: ФУДБАЛОТ ПРЕКУ ОЧИТЕ НА НАЈДОБРИТЕ СВЕТСКИ ИГРАЧИ“ од Том Ват

Да се разбереме – за фудбал не знам речиси ништо. Првенството го следам само по кафани и на гости, свртена кон оние што гледаат во телевизор. Дома во осум гласно пуштаме МТВ, за комшиите да мислат дека до нив живеат нормални луѓе.

МЛАДИ МАКЕДОНСКИ АВТОРИ (или: Зоран, Давор и Маријана)

На нашиот повик за испраќање писанија од млади автори се јавија неколкумина. Ги одбравме според нас најдобрите. Иако припаѓаат на речиси иста генерација, не тврдиме дека тоа е пресекот на книжевна Македонија во нејзините дваесетти.

„ПЕР ГИНТ“ од Хенрик Ибзен

Веројатно не е случајно што Ибзен пред да стане писател бил лекарски помошник. Затоа што неговата Пер Гинт не е просто „драмски спев од четириесетина сцени", тоа е дело - дијагноза.

ПОЕТОТ ДИЛАН

Понекогаш кажуваш нешто во песните, дури и кога шансата тоа да е вистина е мала. Некогаш кажуваш работи кои немаат никаква врска со она што навистина сакаш да го кажеш.
А понекогаш кажуваш нешта за кои сите знаат дека се вистинити.
Никогаш нема доволно време за размислување.
Си шиел, си пеглал, си се пакувал и си се возел.
Ете што си правел.

Боб Дилан, Хроники

„ФИЛТЕР ЈУГОСЛАВИЈА“ од Константин Петровски

Има еден феномен во врска со југо-носталгијата, која веројатно важи и за секоја друга носталгија која има идеолошко-политички конотации: на луѓето кои ја чувствуваат често им е нелагодно да ја искажат.

МАРКСИЗАМ ИЛИ МАРКСИЗМИ? (Кауцки, Грамши, руските анархисти и...Ајнштајн)

„Главните текови на марксизмот" на Лешек Колаковски започнува со реченицата: „Карл Маркс бил германски филозоф". Навидум банална, оваа констатација и не е толку неважна.

„ДОН КИХОТ“ од Мигел де Сервантес

Кога пред два дена на Фејсбук профилот на Букбокс го одбележавме Меѓународниот ден на книгата, и истовремено годишнината од смртта на Сервантес, бевме изненадени од веста дека токму во тој момент од печат излегува целосниот, двотомен македонски превод на Дон Кихот, препечатено и 'освежено' издание на она од 1985 на Наша книга, за кое малкумина знаеја и дека воопшто постои.

„ЈАС ИМАМ СОН“ - антологија на најславните говори на сите времиња од светот и Македонија (приредил Жарко Кујунџиски)

Уште пет минути до вашиот настап. Во главата ви бучи, дланките ви се потат, стомакот ве стега. Ѕиркате во говорот кој го скициравте цела ноќ, но зборовите ви се чинат туѓи, како да ги гледате по прв пат.

„ФИЛОЗОФИЈА НА ВИНОТО“ од Бела Хамваш

„Хедонистичкиот ангел не знае за некаква света водичка и преферира вино; се плаши од темјан и порадо ужива во мирисите на некое сакано тело. Нему му ги должиме најубавите чувства, наслатките пијанства, скапоцените и ефемерни јадења, извајаните енергии, разменетите љубезности, посакуваните радости. Животното мото на овој вкусувач на рајските јаболка би гласело Carpe Diem! Мислам дека со мирна душа би можеле нему да му го препуштиме нашиот живот, за Танатос, кога ќе чукне неговиот час, во своите бисаги да одложи само едно тело, кое согорело до последниот остаток."

Мишел Онфре, Гастрономски ум

„БЕЛЕШКИ НА ЕДНА АНА“ од Момо Капор

„Двете бели мечки од Зоолошката градина и јас тонеме во зимски сон.
Толку ми се спие, немате поим!
Разбудете ме само во случај малата Ана да се врати. Инаку гризам!"

„ВЕЛОСИПЕДСКИ ДНЕВНИЦИ“ од Дејвид Брн

Не знам за вас, ама веднаш штом малку ќе затопли јас ги прередувам шифоњерите и од подрум го вадам точакот, како некаква магиска постапка која би требало да го забрза доаѓањето на пролетта.

„ВОДНИОТ КОЊ“ од Дик Кинг-Смит

Парадоксално е: во период во кој најпопуларни филмски адаптации се оние базирани врз детска литература, или барем врз жанрови кои стереотипно се сметаат за детски (фантазија, авантура), квалитетни преводни детски книги, барем на македонски, има многу малку.

„МИЛИНА“ - избор македонска љубовна поезија

„Животот не се мери со бројот на вдишувањата,
туку со миговите кои ни го одземаат здивот".

„СОПАТНИК НА РАДИКАЛНИОТ МИСЛИТЕЛ“ од Алек Попов

Често влегувам во книжарници без некоја цел, но ретко купувам книга за чиј автор не сум чула ама баш ништо. Кога тоа сепак ќе се случи, заклучокот најчесто е - „требало да биде".

„ФРЕНИ И ЗУИ“ од Џ. Д. Селинџер

За многумина веста дека починал Селинџер беше неочекувана, не затоа што се вознемирија од смртта на еден 91-годишен старец, туку затоа што мислеа дека тој е одамна мртов.