Bookbox

Во доцниот 19 век, група германски доселеници тргнала кон Парагвај со амбициозна, но мрачна идеја – да создаде „нова Германија“, изолирана колонија наменета за таканаречената „ариевска раса“. Проектот, воден од Бернхард Ферстер и неговата сопруга Елизабет Ферстер-Ниче, сестра на филозофот Фридрих Ниче, бил претставуван како утописки рај, но брзо се претворил во приказна за сиромаштија, болести, разочарување и пропаст. Иако нивната визија пропаднала уште во 19 век, местото Нуева Германија и денес постои, носејќи го товарот на едно необично и контроверзно минато.

Зборот „сикофант“, кој денес во повеќе јазици е преземен со значење човек што лицемерно им ласка на моќните и богатите за лична корист и кодоши други, има необично потекло и тоа директно од античка Грција и од трговијата со еден од најважните производи за тогашната економија.

Писател? Ако, нешто да се работи

Покрај малиот број автори кои „успеваат во животот“ и можат не само да се издржуваат туку и добро да печалат од својата работа, мнозинството кои пишуваат затоа што не можат а да не го прават тоа работат нешто друго во таканаречениот секојдневен живот. Голем број од нив биле толку сиромашни што да можат да се разбудат денес би се чуделе што во меѓувреме нивните книги станале класици.

Букбокс гледанка: „ДТФ Ст. Луис“ (серија, ХБО, 2026)

Ретко ни се случува да не знаеме како да почнеме осврт, но тоа обично е добар знак - дека нештото е повеќеслојно, тешко за доловување низ рационалните алатки на текстот и такво кое мора самиот да го видиш за да сфатиш за што воопшто станува збор. Со тазе изгледана последна епизода од нешто што и не веруваме дека би имало следна сезона, почетокот би можел да гласи - догледајте го ова и покрај тоа што на моменти ќе сакате да го од-видите.

Замислете сите голи слепи кучиња да живеат во мир

Ако мислите дека дворските интриги и борбите за власт се резервирани само за луѓето, грешите. Кај голите слепи кучиња, смената на „кралицата“ обично личи на вистинска војна за престолот. Но една колонија решила да го прескокне хаосот и да направи нешто што луѓето ретко го постигнуваат: мирна транзиција на власт.

Многу пред Киндл имало еден необичен читач на книги

Во 2004 излезе Сони Либри, првиот е-читач кој користеше тогаш модерен електронски екран кој имитира хартија. Колку и да изгледа ова дамнешно во технолошки години, основната идеја на апарат кој може да се држи во рака, а да собира големо количество текст, всушност датира од пред осум децении.

100 години од пронаоѓањето на гробот на Тутанкамон: како духот на фараонот станал популарен на спиритуалистичките сеанси

Овој месец се навршува еден век од откритието на гробот на египетскиот фараон, момчето-крал кое владеело во 14 век пред наша ера. Тоа покренало голем интерес, и тоа не само од археолозите, историчарите и новинарите, туку и од спиритуалистите.

Професорката која среде состанок убила тројца свои колеги

На денот на пукањето, Ејми Бишоп држела предавања по анатомија и невронаука. Еден од студентите изјавил дека изгледала „совршено нормална“. По само неколку часа, извадила пиштол среде состанок со колегите, пукала во шестмина и убила тројца. Иако најпрвин изгледало дека таа не се вклопува во профилот на масовен убиец, подоцна искрснале и дотогаш непознати информации. 

Чуму?: како потрагата по математички вистини може да доведе до бескорисни научни предвидувања

Доминантното сфаќање на нештата е дека универзумот функционира врз основа на комплексни математички вистини, чие откривање би можело да се преведе во математички модели. Врз основа на нив, пак, компјутерите би ни понудиле корисни информации за тоа како „работи“ светот. Е да, ама не.

Арсениј Аврамов: заборавениот советски гениј на модерната музика

На денешен ден, пред сто години, едно исклучително дело извршило музичка револуција. Тогаш, зошто неговиот композитор-визионер бил заборавен со децении?

Кога Англичаните биле опседнати со берење папрат

Звучи како име на период од времето на диносаурусите - птеридоманија. Всушност, станува збор за една необична опседнатост со берење растение кое не е ни лековито, ниту пак нешто особено атрактивно. Па сепак, во 19 век немало куќа во Англија без барем неколку саксии од него.

Кажи ми кој е зборот на годината, ќе ти кажам како живееш

„Пермакриза“ - збор кој опишува чувство на живеење низ период на војна, инфлација и политичка нестабилност е одбран за збор на 2022 од страна на речникот на англиски јазик Колинс.

Дали можеби имате отровни книги во вашата библиотека?

Не се мисли на метафорично „токсични“ содржини кои можат да манипулираат со човечкиот ум. Ова се физички книги кои содржат отровни суптанци, а кои еден проект се обидува да ги регистрира, за да им помогне на библиотекарите, конзерваторите и читателите безбедно да ракуваат со нив.

Сенишната радио станица која нема сопственик

Среде руска мочуришна територија, недалеку од Санкт Петербург, е поставена голема железна порта. Позади рѓосаните шипки на оградата има куп радио-кули, напуштени згради и електрични кабли. Морничавата локација е тема на мистериозни теории кои потекнуваат од времето на Студената војна.

Бесконечна дискусија помеѓу Вернер Херцог и Славој Жижек генерирана од вештачка интелигенција

Во моментов станува прилично евтино и лесно да се продуцира содржина генерирана од AI. Толку евтино и лесно што е прашање дали ова што го читате е напишано од човек или од машина. Единствено што нè држи убедени дека сепак сме првото, е болката во кичма од цел ден дремење на тастатура.

300 години од „Добро темперираниот клавир“ на Јохан Себастијан Бах

Највлијателното педагошко дело на барокниот композитор оваа година полни три века. Иако денес се изведува на модерно пијано, насловот често пати погрешно се преведува како да се однесува на овој инструмент - она на што мислел Бах е нешто поинакво.

Селото во кое сите добиле на лото - освен еден човек

На 22 декември 2011 шпанското село Содето преку ноќ се трансформирало од мало место во кое луѓето се занимавале со земјоделие во богата енклава. Причина - сите жители во исто време добиле на лото. Сите, освен еден.

Букбокс гледаше: „Плејлиста“ (мини-серија, 2022)

Приказната за основањето на стриминг сервисот Спотифај, која ни овозможува да ѕирнеме зад сцената на еден од најмоќните бизниси на светот, оној со дигитална музика. Иако има и „холивудски“ моменти, шведската серија не би била таква - шведска - да не содржи и социјална критика, промоција на „лајт“ социјализам, интересна „рашомонска“ наративна структура и, последно но не и најмалку важно, крај што остава во прашалници.

Годината во која сите правеле свадба

1942. Франклин Рузвелт ја спушта возраста за регрутирање на војници од 20 на 18 години. Почнува национална паника, несигурност и страв од она што следи - можноста оној кој ќе појде во војска никогаш да не се врати. Оттаму, секој кој имал со кого, се земал без многу размислување.

„Познат уметник умре сосема сам, без скршен динар“:  збирка некролози за сликари, скулптори и фотографи

Во музејот Метрополитан во Њујорк се чуваат албуми со исечоци од весници, пожолтени од времето. Тие се полни со некролози и вести за смрт на сликари, скулптори и фотографи од доцниот 19 и раниот 20 век. Голем дел од нив констатираат тажен крај на нечиј уметнички животен пат, а опсесивно ги собирал вработен во музејот.

Дело на Мондријан 75 години било изложувано наопаку

Слика на холандскиот уметник Пит Мондријан со децении висело закачено обратно на ѕидовите на галериите низ светот. И најверојатно ќе си остане така.

Oпасноста од „приказнизација“ на буквално сè

Во оваа рубрика често сме пишувале за моќта на нарациите, преку кои вештиот раскажувач може да долови нешта кои сувите факти не можат да го пренесат. „Вешт“ сепак може да значи повеќе работи, меѓу кои и способност за манипулација. Нова книга предупредува дека заводливото во приказните може да биде употребено и за добро, и за лошо. 

Дали слушањето аудиокниги може да се брои како читање?

На сајтот Вајрд одговор на горното прашање дава нивниот дежурен „духовен советник“, кој притоа зборува за бардските традиции на модерното доба и зошто книжевните снобови се секираат за погрешни нешта.

Поротата што донесе пресуда по консултација со мртвите

Начинот некој да биде осуден за кривично дело се разликува од држава до држава. Но во голем број контексти последниот збор го има порота, која се состои од 12 „обични“ луѓе кои се практично судии, дури и во најсериозни случаи. Тие, по излагањата на обвинителството и на одбраната, треба да одговорат на едно едноставно прашање: дали Х е виновен или не. Во еден ваков случај била потребна консултација со оностраното.

Дали би спиеле во џиновска саксија?

Сајтот за изнајмување станови за туристички престој Airbnb дава 100.000 долари на секој од 100-те проекти, одбрани на конкурс за изградба на најоткаченото живеалиште. Meѓу нив има станови сместени во нуклеарни ракети, такви во форма на прасе или направени од рециклирани гуми.

Најбелата бела боја на светот

Новодобиената ултра бела боја рефлектира до 97,9 проценти сончева светлина и може да ја намали нашата зависност од употреба на климатизери за ладење на возила и простории.

Енедуана: првата именувана авторка на светот?

Малку позната месопотамска поетеса и свештеничка е тема на нова изложба во Њујорк. Според истражувачите на нејзиниот лик и дело, таа е првиот именуван автор во целата регистрирана историја.

Жената која цела деценија си го чувала љубовникот на таван

Денес од петни жили медиумите се обидуваат да измислат скандал, но притоа ниту една фикција не може да им парира на вистински скандалозните приказни за кои никој не зборува. И оваа би останала тајна, да не било едно убиство.

Кога Французите изградиле реплика на Париз за да ги излажат германските бомбардери

Париз поминал со релативно мала штета во однос на градбите и инфраструктурата во текот на обете Светски војни. И денес желбата тој да се заштити и сочува е голема, но таа била таква и пред еден век. Во еден момент поттикнала голема креативност и огромни ресурси.