Bookbox

Поимот „психопат“ е длабоко вкоренет во популарната култура, во филмовите и трилер-романите. Често го или ја замислуваме како личност без совест, без емпатија и без емоции – некој што манипулира со другите и е склон кон насилство. Но според современи истражувања во психологијата и филозофијата на науката, луѓето кои ги нарекуваме психопати можеби не припаѓаат на посебна психолошка група, туку се многу различни луѓе со различни проблеми, карактери или животни приказни.

Меѓу различните практики поврзани со бракот, еден од најраспространетите низ историјата е миразот. Иако денес во многу општества се смета за застарена или неправедна практика, тој со векови играл важна улога во уредувањето на брачните односи, наследството и економските врски меѓу семејствата. 

Наједноставниот јазик во светот со помалку од 150 зборови

Иако современите јазици имаат стотици илјади, па и милиони зборови, понекогаш сепак тешко ја изразуваме „суштината на животот“. Токму затоа вниманието го привлекува Токи Пона – вештачки создаден јазик со околу 137 основни зборови, кој се смета за еден од наједноставните во светот.

Што ако вештачката интелигенција ни открива нешта што не ги разбираме?

Во време кога вештачката интелигенција сè повеќе навлегува во научните истражувања, се поставува клучно прашање: што ако ВИ почне да открива знаење што луѓето не можат да го разберат? Како што шаховските компјутери одамна ги надминаа играчите, така и ВИ-системите би можеле да ја надминат човечката наука – но по цена на разбирливоста. А она што не може да се разбере, колку и да е корисно, не може ни да се примени.

Како еден одгледувач на кокошки станал двоен германско-британски агент

Британското кодно име му било Гарбо. Германците го воделе под Аларик. Бил обичен селанец, кој поттикнат од својата омраза кон фашизмот самиот - без да биде „регрутиран“ од никого - почнал да шпионира за Британците. Одиграл клучна улога во успехот на Ди-деј во текот на Втората светска војна, иако за малку сопругата ќе ги расипела плановите, а со тоа ќе го променела и текот на историјата.

„Хилбили елегија“ или филмот направен по книга на кандидатот за републикански потпретседател на САД

За тазе најавениот „ранинг мејт“ на Трамп во претседателската трка, Џејмс Дејвид Венс, биографските податоци велат дека е политичар, прв маринец-ветеран кој би се нашол на ваква висока позиција и сенатор од Охајо. Но неговата номинација имаше уште една логична последица - актуелизирањето на неговиот мемоар-бестселер од 2016, по кој е направен и филм.

Стекот го сакате попечен или неонско син? - експериментот со храна во необични бои кој никогаш не се случил

Опседнатоста со новитетите во прехранбената индустрија во 1960-тите довел до создавање на мит за постоење на студија во која се проценувале реакции на испитаници на необично обоена храна. Иако не постои релевантен извор за неа, таа со децении е цитирана во академски трудови, но и во медиумите и во уметнички дела. 

Букбокс гледаше на Синедејс: „Сонувачки“ (2024)

Ова е документарец за сонувачки кои, наспроти нормите на своето време, успеале да си го остварат својот сон и во вистински момент да се разбудат, заземајќи си го местото во историјата. Во таа официјална историја често има „дупки“, кои ги пополнуваат ентузијастични неформални архивисти и раскажувачи, како авторите на овој филм. 

Нов „генеративен“ документарец за Брајан Ино кој никогаш не е истиот филм

Ино секогаш бил вклучен во визионерски проекти, па така и сега. Биографскиот филм посветен на половина век негово музицирање и продукциска работа е нешто невидено до сега - собраниот материјал со посебен софтвер дава 52 трилиони различни наративи кои произлегуваат од можните пермутации. 

Пол Мекартни вежба јога за очи, зошто не и вие?

Идејата е едноставна - окото се состои од шест различни мускули на кои, како и на секој мускул, им треба „разгибавање“. Оваа логика ја знаеле уште древните јогини, а на неа нè потсетува никој друг туку стариот добар битлс.

Данок на цитати од комичната серија „Сплетки“

Вработени во музеј во Британија познат по своите фасцинантни лустери, се умориле од слушање референци од конкретна епизода на Only Fools and Horses. Сега, секој што ќе им ја спомне треба да плати данок што ќе оди во купот средства за конзервација.

Кул: како климатизерот променил сè

Работење во канцеларија во тек на топлотен бран во јули. Купување чоколадо што не е направено „чорба“ во август. Според автор на книга посветена на историјата на климатизерот, сите овие нешта не би биле возможни без овој изум.

Анти-салмонела: омилениот хамбургер на Ернест Хемингвеј

Жешко е, купувањето сендвичи по штандови за брза храна е ризично, па зошто да не си се држите до испробани рецепти? Како овој на Нобеловецот не само за литература, туку и за уживања.

Зошто толку многу бајки почнуваат со „Си беше еднаш...“?

Во бајките има елементи кои постојано се повторуваат - од принцези и зли вештерки, до змејови и џуџиња. Но највообичаена заедничка карактеристика е формулата за почеток на раскажување, која има долга историја и практична функција. 

„Ноќните птици“ да ти биле поинтелигентни од оние што стануваат рано

Нешто не ни штима во наодиве, бидејќи во последно време легнуваме со кокошките. Ама па наука си е наука. 

Koму да му се донира бубрег - најнеетичното реално шоу на светот?

На крајот од насловот има прашалник, бидејќи она што на прв поглед изгледа бизарно, имало повисока цел - да внесе едно значајно прашање за донирањето органи на политичката агенда на земја каде тоа не било доволно промовирано како опција за спасување животи.

Шест пати кога Олимписките игри биле одложени или откажани

Летните Олимписки игри се најголемиот спортски настан во светот, на кој вообичаено се натпреваруваат повеќе од 10.000 спортисти од десетици земји. Но имало и случаи кога вообичаениот распоред на одржување, на секои четири години, бил нарушен.

Заборавениот свештеник кој ги предвидел црните јами - во 1783

Речиси 200 години пред научниците да прифатат дека постојат црни јами (некои ги викаат и „дупки“), британски свештеник по име Џон Mичел објавил изненадувачки визионерски идеи за овие необични космички објекти. Зошто неговото дело не е доволно познато?

„Поротата на медицинарките“ која одредувала дали жените осудени на смрт биле бремени 

Повеќе од седум века, жените во Англија можеле да одбегнат смртна казна доколку се повикаат на „правото на стомакот“ - на тоа дека се бремени. Како судот одредувал дека ова е вистина? Со ангажирање на целосно женски пороти, составени од медицински лица. 

Постхумен скандал со Нобеловката Алис Манро

На 14 мај, на своја 92-годишна возраст, почина писателката и добитничка на Нобелова за книжевност. Беше наречена „титан на кратката проза“ и „канадски Чехов“. Но откако нејзината ќерка неодамна објави текст во кој го открива семејните тајни, ликот на славната авторка за многумина веќе никогаш нема да биде ист.

Кога американската влада буквално изгорела 200 милиони долари

Не ретко низ историјата се случувало за нештото да не падне во непријателски раце тоа да биде уништено, колку и да е скапоцено. На пример толку скапоцено, колку 200 милиони долари во кеш.

Годишен одмор од соништата: на море, како сопственик на книжарница

Нема да морате да се откажете од пливање и сончање. Гратче на шкотско крајбрежје нуди и тоа, но и живеење во книжарница дур ја водите. За некои ова е исполнување на животен сон. 

Нов летен хит: симулатор на косење трева

Постои мислење дека видео игрите се бегство од реалноста - инаку зошто некој би се преправал дека е маринец (Call of Duty), херојски еко-воин кој спречува зла компанија да ја користи духовната енергија на Земјата (Final Fantasy) или фудбалски менаџер (Football Manager). E, ама има и игри кои се тотална спротивност на ова, и се водат во нишата (да, стварно постои) - антиескапизам.

„Големиот бран кај Канагава“ се најде на јапонски банкноти

Во моментов јенот е паднат на најниската вредност во последниве децении. 1000 јени се околу 350 денари и се најчесто користените банкноти во економија која се уште главно се базира на готовина. Со оглед на големиот наплив на туристи во Јапонија поради поволните цени, властите решија да го искористат тоа за промовирање на своето културно наследство токму низ овие банкноти. 

Славниот виенски професор што беше убиен од свој студент

На 22 јуни 1936, додека професорот Мориц Шлик се симнувал по скали на Универзитетот во Виена за да оди на предавање, бил начекан од поранешен студент, Јохан Нелбек, кој го убил со пиштол. Извештајот од кривичниот суд регистрирал дека доктор Шлик бил погоден со 4 куршуми и подлегнал на повредите на самото место. Со тоа згаснал животот на човекот кој од 1924-тата па до тој момент го водел славниот Виенски кружок на мислители кои ја промениле филозофијата на 20 век. 

Супермен, Фродо, Војна на ѕвездите: неверојатниот живот на Киран Шах, најнискиот статист на светот

Британскиот актер тврди дека се појавил во повеќе блокбастери отколку кој и да е друг на Земјата. Гинисовата книга на рекорди го води како најнискиот статист на светот, а освен што е актер тој е и поет. 

Како изгледала емисија од областа на културата на Македонска телевизија во 1983?

Што се 40 години во однос на вечноста? Според ова видео, многу се. Затоа што денес ваква емисија, макар и скромна по своите технички елементи - нема. Затоа што ретко или воопшто не може да се случи да се одвои телевизиско време за актер што чита извадок од роман. А уште помалку за на целосно црн екран да оди француска шансона направена по стихови на Превер. 

Контроверзна претстава што ќе се игра прв пат по 350 години

Од 1671, кога прв пат била играна, претставата „Заљубениот принц или љубопитниот сопруг“ не се играла поради контроверзните теми со кои си поигрувала нејзината авторка - првата Англичанка која заработувала од пишување драми и поезија.

„Битлџус Битлџус“ на Тим Бартон ќе го отвори Венецијанскиот филмски фестивал

Долго очекуваното продолжение на хитот на режисерот од 1988 ќе ја има својата премиера на престижниот фестивал во август. Од старата постава во него игра само Мајкл Китон.