Bookbox

Мал број спортски настани успеале да го надминат значењето на играта како Светското првенство во фудбал. Од скромен турнир со 13 репрезентации во 1930 година до глобален настан што денес го следат милијарди луѓе, купот прерасна во повеќе од спортско натпреварување – тој стана огледало на политички, економски и општествени промени. Тоа не е само историја на фудбалот, туку и приказна за светот што се менува(л) заедно со него.

Една шише фрлено во море, неколку реченици на хартија и милиони километри неизвесност. Пораките во шише одамна се дел од романтичните приказни и филмовите, но зад нив стои и нешто подлабоко - човечката потреба да оставиме трага, да воспоставиме контакт или едноставно да веруваме дека некој, некаде, ќе нè пронајде.

Зошто нулата во тенис се вика „љубов“?

Тенисот отсекогаш бил спорт со необични правила и уште почуден речник. Поени како 15, 30 и 40, термини како „дјус“ и „предност“, како и фактот дека нула поени се нарекуваат „лав“, збунуваат. Како збор што обично го поврзуваме со романтика и чувства станал официјален начин да се каже дека некој нема освоено ниту еден поен?

Од ризницата на древните лажни вести: Александар Македонски и Кипар

Историјата на Александар Maкедонски е исполнета со битки, освојувања и легенди што со векови ја замаглуваат границата меѓу фактите и митот. Колку повеќе растела неговата слава, толку повеќе приказни почнале да се плетат околу неговото име - некои вистинити, некои преувеличени, а некои целосно измислени. Една од нив е и приказната за неговата наводна посета на Кипар и необичното крунисување на сиромашен градинар. 

Diei duri dox: професорот од 60-тите што ги преведувал Битлси на латински

Учењето странски јазици, дури и на наједноставните, не е лесно. Затоа наставниците со години бараат покреативни начини за приближување на јазиците до учениците — преку серии, стрипови, музика и популарна култура. Но што се случува кога станува збор за латинскиот, јазик кој многумина го доживуваат како далечен, строг и „мртов“? Еден британски професор нашол неочекуван одговор: Битлси.

Зошто Јозеф Хајдн бил погребан без глава?

Славниот композитор умрел на 31 мај 1809, на 77 години. Моментот не бил погоден за достоен погреб, кој се случил дури десет години подоцна. Кога го отвориле сандакот за да ги преместат моштите, внатре нашле тело со мувлосана перика наместо глава.

Аргументите за и против домашно школување

Пандемијата ги затече образовните институции, кои мораа многу бргу да се прилагодат на новонастанатата ситуација. Сето тоа и кај нас, и на глобално ниво, делуваше прилично невоедначено, често преамбициозно и непотребно панично. Дали домашното школување би била подобра опција, и во и вон карантин?

Почина батлерот кој служел под 11 американски претседатели

Вилсон Џерман, кој во Белата куќа најпрвин работел во времето на Ајзенхауер, а се пензионирал под Обама, починал од коронавирус на возраст од 91 година.

Како да не добиеш Нобел

Во својата книга „Како ја изгубив Нобеловата награда: приказна за космологија, амбиција и опасностите на највисокото научно признание“, физичарот Брајан Китинг раскажува приказна која вклучува голем ентузијазам, разочарување и научени лекции од целиот потфат.

Фонограф од 1930 - будилник во комбинација со грамофон

Се вика „Петар Пан“ и може да ве буди со омилената грамофонска плоча, која ако барем малку ви значи нема да се осудите да ја оштетите со мавање по будилникот. 

Самопрогласениот крал на Германија

Петер Фицек е дел од радикално десничарско движење кое го одрекува постоењето на модерната германска држава. Рахјсбургерите - неговите поданици - имаат свој пасош и свои „ангелски“ пари. Колку и да звучи откачено, сето ова со години функционира, и покрај обидот на властите за растурање на „кралството“.

„Крик“ на Мунк треба социјално да се дистанцира

Ремек-делото кое може да се толкува како илустрација на ужасите на 20 век, но и анксиозноста на нашиот, треба да се заштити од влажноста на здивовите на љубителите на уметноста. Дали тие ќе треба да носат маски, да не се приближуваат до сликата или просто да не дишат?

Самоукиот затвореник кој објавува статии во математички списанија

Иако не е најпријатното нешто што може да му се случи некому, престојот во затвор може да го обезбеди потребниот мир за размислување. Во овој пример на човек осуден за убиство, кој сега е ко-автор на статија од областа на теоријата на броеви.

Музеј на КОВИД-19: како историчарите ја документираат пандемијата

Колку и да звучи грубо, периодов е „златна кокошка“ за агилните етнолози, историчари и хроничари. Под „агилни“ мислиме на таквите кои не чекаат нешто да биде со декрет прогласено за историски релевантно за да почнат да се занимаваат со него. И притоа да загубат скапоцено време.

Тајната библиотека во град под опсада

Пандемијата го киднапираше јавниот дискурс, и истурка други значајни теми на маргините. Една од нив е како да се преживее, и физички но и ментално, во град под опсада. Не од вирус, туку од војна. И не со трупање тоалет хартија, туку со спасување книги. 

Првиот северно-корејски роман објавен на англиски

„Пријател“ од Паек Намнјонг во Северна Кореја била издадена прв пат во 1988. Триесет години подоцна, таа станува првиот севернокорејски роман кој е објавен на англиски, од престижниот издавач Коламбија јуниверзити прес.

Покривајте си ја устата: јапонски здравствен прирачник од времето на „шпанскиот грип“

Во август 1918 група сумо борачи се вратила во Јапонија од Тајван. Кога почнале да покажуваат симптоми, докторите мислеле дека станува збор за бронхит или пневмонија. Излегло дека донеле шпански грип.

Полица за книги која може да се претвори во ковчег

Во рубрикава сме промовирале стратегии на нула отпад и штедење (друго е дали навистина сме ги остварувале). Ама ова решение ги нароси нашите креативни пори, што од шубе, што од интересно.

Француската академија порачува: Ковид-19 е именка од женски род

Можеби научниците се уште имаат куп дилеми околу вирусот. Ама барем едно се разјасни: тој е всушност таа.

Прва оригинална драма која се одвива на платформата Зум

„За што треба да зборуваме?“ на Ричард Нелсон се одвива на необична сцена - видеоконференциската платформа Зум. Но ова не е само финта, туку интегрален дел од заплетот.

Дејвид Линч од карантин емитува временска прогноза

Линч тринаесет години нема режирано игран филм, но тоа не значи дека седи без работа. Во овој период, меѓу другото, тој сними албум, напиша мемоар, одржуваше мастерклас и учествуваше во развојот на VR играта Твин Пикс. Сега, во време на пандемија, одлучи да снима - временски прогнози.

Пребогатата жена која 25 години живеела во хотел без контакт со светот

Деновиве објавуваме статии поврзани со темата „изолација“ - за луѓе кои во склоп на научно истражување минале неколку години затворени во „биосфера“. Или за шест момчиња кои живееле на пуст остров повеќе од една година. На ред е приказна за жена која во 1907 земала соба во њујоршки хотел. А од таму прв пат излегла во 1932, мртва.

Подкастот што го доби првиот Пулицер за аудио новинарство

Малку е необично после толку долга историја на радиото, дури оваа, 2020-та, да се воведува Пулицер за аудио новинарство, категорија која вклучува радио програми и подкасти. Погледнато од добрата страна, ова е големо признание за авторите и продуцентите на подкасти, но и поттик за оние кои допрва мислат да се занимаваат со овој жанр. Ние, признаваме, се навлековме.

Како Буда го добил своето лице?

Неговата слика е толку вообичаена, онака спокоjно седнат во лотус поза, што изгледа како таа да постоела отсекогаш. Но цели шест векови по неговата смрт, Буда не бил прикажуван во човечка форма, туку само преку симболи.

Шесте момчиња кои живееле на пуст остров повеќе од една година

Романот на Голдинг, напишан во 1951, раскажува за момчиња кои затечени на пуст остров ја манифестират мрачната страна на човечката природа. Но дали е можна поинаква верзија на истата приказна? Една таква е подзаборавена, а датира од 1966. 

„Девс“ (мини-серија, 2020)

За љубители на „технолошкиот ноар“ жанр, ова е серија која делува како трилер, но всушност ги испитува филозофските идеи за постоењето на слободната волја наспроти детерминизмот. И тоа е добрата вест. Следуваат неколку помалку добри.

Погрешно разбраните весели песни

Има мелодии што те тераат да држиш ритам со глава, или да шизиш (макар и во себе), и толку „лепат“ што стиховите во нив се изговараат по автоматизам, без навлегување во нивното значење. А всушност во сето тоа „опа-иха“ има многу мрак.

Најважниот (и најкнижевниот) оброк во денот

Пандемијата, меѓу другото, го редефинира појадокот, како оброк на кој конечно можат да му се посветат оние кои се во изолација или кои работат од дома. Иако нема голем број готвачи со рецепти кои можат да помогнат во негово осмислување (како појадокот да не може да е креативен), истото можат да го направат романи, биографии и мемоари.

„Биосферијанци“ - осуммината кои во 1991 се изолирале од светот

Нов документарец под наслов Spaceship Earth, чија премиера е закажана за утре, 8.5, ја раскажува приказната на осум луѓе кои пред 30 години влегле во огромна купола, структура наречена Биосфера 2 (затоа што број 1 била Земјата). Изолацијата сепак си го направила своето.