Bookbox

Филдсовиот медал, често нарекуван „Нобелова награда за математика“, и годинава ги истакна научниците чии идеи отвораат нови хоризонти не само во математиката, туку и во физиката, информатиката и разбирањето на природата. На Меѓународниот конгрес на математичарите во Филаделфија, четворица истражувачи под 40 години ја добија оваа престижна награда за решавање на проблеми што со децении, па и со векови, им пркосеа на најголемите умови. Меѓу нив особено се издвојува Џон Пардон – тивок, скромен научник чии револуционерни идеи веќе се сметаат за пресвртница во современата математика.

Со години Нетфликс важеше за платформата што целосно ги промени навиките на телевизиската публика, нудејќи цели сезони одеднаш и поттикнувајќи „бинџање“. Но, според сè повеќе аналитичари, токму тој модел денес почнува да му се враќа како бумеранг. Во текст на Слејт се тврди дека стриминг-гигантот ја нарушил една од најважните особини на телевизијата – чувството дека гледачите со текот на времето градат трајна врска со ликовите и сериите што ги следат.

Издавачот на „Хари Потер“ ќе добие милионска отштета од спогодбата со компанијата Антропик

Вештачката интелигенција сè почесто се судира со авторското право, а еден од најголемите судски договори досега покажува дека последиците можат да бидат милионски. Издавачката куќа „Блумсбери“, позната по серијалот за Хари Потер, ќе добие значителен дел од спогодбата меѓу стартапот Антропик и илјадници автори, со што случајот станува пресвртница во односите меѓу креативната индустрија и компаниите што развиваат генеративна вештачка интелигенција.

Букбокс читанка: „Црната молња“ од Башир Храјеф (1961)

Познавачите велат дека туниската литература од втората половина на 20 век се обидува да одговори на едно суштинско прашање: како изгледа едно општество што штотуку ја стекнало својата слобода, но сè уште живее со товарот на колонијалното минато? Едно од делата што на впечатлив начин го отвора токму тоа прашање е новелата „Црна молња“ од 1961 година, напишана од тунискиот писател Башир Храјеф, еден од најзначајните автори во современата арапска книжевност на Магребот.

Куќата во која е роден Хитлер претворена во полициска станица

Куќата во австрискиот град Браунау на Ин, во која во 1889 година е роден Адолф Хитлер, од 22 јули официјално стана полициска станица. Одлуката, донесена по долгогодишни расправи и обемна реконструкција, повторно ја отвори дебатата за тоа како треба да се постапува со местата поврзани со нацистичкото минато и како тие да се зачуваат од злоупотреба.

Зошто средниот век мора да е крвав и мрачен?

Историчарите кои се занимаваат со средниот век знаат дека истражуваат период кој е погрешно разбран и кој се користел (а можеби и уште се користи) за оправдување на однесувањата на некои од најлошите луѓе во историјата. Овој факт за нив е извор на бескрајна фрустрација, бидејќи за нив средниот век е комплексен, интересен и влијателен.

Велшката писателка што го инспирала Хичкок

Се викала Етел Лина Вајт, а нејзините крими романи биле споредувани со оние на Едгар Алан По, Агата Кристи и Дороти Л. Сајерс. Денес малкумина се сеќаваат на нејзиниот лик и дело.

Курта: калкулаторот дизајниран среде концентрационен логор

Го опишуваат како нешто што личело на мелница за бибер. Или на рачна граната. Лесно се носел во рака и всушност служел за пресметување. Но освен што е интересен како предмет, тој е врзан за уште поинтересна историја.

Зошто ни се допаѓаат приказни за уметници кои станале славни по смртта?

Некои од оние чии имиња ги сметаме за најголеми во светот на уметноста, биле сосема непознати во текот на своите животи. Тоа дека по смртта нивниот талент е сепак признаен ни дава надеж, дека генијалноста кога-тогаш триумфира.

Луѓе кои на нејќење биле прогласени за богови

Нова книга е опишана како провокативна историја на случаи кога луѓе (главно мажи), поради склоп на околности, биле издигнати на божествен пиедестал. Преку нивните приказни таа индиректно ја истражува потребата некои помеѓу нас да се над-луѓе.

Мјузиклот „Горчливо мало апче“ на Аланис Морисет ќе стане роман

Приказната од наградуваниот бродвејски мјузикл, именуван според славниот албум на Морисет, „плаче“ за преточување во книга наменета за тинејџери. Истовремено е и можност тие да се запознаат со музичарката која направи кариера лижејќи си ги љубовните рани и зборувајќи за гневот и исцелувањето.

Војната што почнала поради едно уво

Роберт Џенкинс во 18 век бил капетан на британски трговски брод. Неговото уво било пресечено од војници на шпанската крајбрежна гарда. Седум години подоцна, ова послужило како причина за војна помеѓу Британија и Шпанија.

Најдобри научно-популарни книги од 2021

Од мемоари на истражувачи кои делуваат како да се романи до дела на ветерани во областа на науката, ова се дела кои ја збогатија научно-популарната литература во 2021, по избор на магазинот Смитсонијан.

Феминистичка верзија на „1984“ одобрена од наследниците на Орвел

Романот на американската писателка Сандра Њуман ќе ја раскаже дистописката приказна од перспектива на љубовницата на Винстон Смит, Џулија.

Контроверзите со имињата на вирусите и болестите

Од шпанскиот грип до „кинескиот вирус“, именувањето на болестите и вирусите согласно земјата на нивното потекло е криткувано поради поттикнување ксенофобија и расизам. Но именувањето на варијантите на коронавирусот согласно грчкиот алфабет исто така си има свои последици.

Актерот Мајкл Шин се прогласи за „непрофитен“ - ќе ја донира сета заработка за хуманитарни цели

Велшкиот актер и продуцент, со богата кариера од театарски и филмски улоги („Кралицата“, „Полноќ во Париз“, „Ноќни животни“), откако во 2019 организирал кампања за помош на бездомници, одлучил да сврти нов лист.

Нова еко-пластика направена од - сперма од лосос

Истражувачи од Кина дизајнираа алтернатива на пластика која можеби еден ден ќе се користи и за изработка на пластични ќеси. Засега oд неа се направени се делови од сложувалка, модел на ДНК и шоља, од која сепак не е препорачливо да се пие - во допир со вода материјалот се враќа во „желатинестата“ форма.

Вистинската приказна зад „Последниот двобој“ на Ридли Скот

Направен врз основа на истоимена книга на Ерик Џегер од 2005, ова е филм за една историска мистерија, која не е разрешена ни по шест века: дали благородничката Маргарита де Каруж била силувана од штитоносецот Жак Ле Гри? Во средниот век единствен доказ за вистината во отсуство на сведоци била победа во вооружен дуел, на живот или смрт. 

„Проблемот Спиноза“ од Ирвин Јалом

Преплетена приказна за два живота, хронолошки разделени со три векови, но врзани со невидливите конци на судбината, кои предизвикуваат еден еврејски филозоф од 17 век да стане опсесија на нацистички идеолог од 20-тиот.

„Дали Супермен има правено сунет?“ прогласен за најчуден наслов на книга за 2021

Со задоволство традиционално ја следиме наградата Дијаграм, која ги зема предвид насмешните, најчудните и најбизарните книжевни наслови. Минатата година тоа беше „Кучето што моча крај патот“. Ама оваа конкуренцијата била појака.

Кога сме почнале да го мериме времето во недели?

Седмицата или неделата е најскорешна од нашите мерки за време. Па сепак, денес е невозможно без неа да се замисли организацијата и на колективниот живот, и на индивидуалните активности.

A, Б, В: необичната историја на подредувањето по азбучен редослед

Без оглед дали е абецеда, азбука или алфабет, подредувањето на нештата по утврден редослед на почетната буква може да изгледа неутрално и без големо значење. Но престанува да биде такво кога ќе се спореди со не-алфабетски јазици, кои се потпираат на идеограми или слогови, и кои често се приморани да се прилагодат на глобалната доминација на oние другите.

Запознајте го заборавениот „руски Пруст“

Животот и делото на Јури Фелсен, кој бил убиен во Аушвиц во 1943, се актуелизира по најавите дека негов роман конечно ќе биде преведен на англиски.

Maкедонските песни во малку познатата француска збирка звучни цилиндри од 1900-те

Лео Азулај денес не е многу познато име. Француски лекар и антрополог, тој во 1900-тите започнал амбициозен проект, правење збирка на звуци од целиот свет. Помеѓу материјалите има и такви од Македонија. 

По 16 години ослободен погрешно обвинетиот за силување на писателката Алис Себолд

Алис Себолд, најпозната по својот роман „Прекрасни коски“ по кој Питер Џексон („Господар на прстените“) сними филм, во 1999 напиша мемоар во кој клучен момент е силувањето коешто го преживеала во 1981. Сега таа му се извинува на човек кој поминал 16 години зад решетки за дело кое не го сторил. 

Самурајот што го запознал папата и станал жител на Рим

Тоа дека Европејци патувале, тргувале или вршеле мисионерски дејности и низ најзабаталените краишта на светот е познато, како и честите негативни последици од истото. Но обратните примери се поретки и оттаму поинтересни. На пример како во 17 век еден јапонски самурај дошол во Европа.

Зошто инсектите се почувствителни отколку што изгледаат?

Тоа дека една лебарка или винска мушичка би можела да има чувства, дури и за басна звучи претерано. Но како што се трупаат докази за истото, изгледа ќе треба да се преиспита нашиот емоционално потценувачки став кон овие суштества.

Псоријаза: кожната болест што ги поврзува Џон Апдајк, Пабло Ескобар и Владимир Набоков

„Кожа“, нова книга на Серџо дел Молино, ја бара причината за екстремните однесувања на славни личности на место каде што никој до сега не чепнал - во болестите на нивната кожа.

Жозефин Бејкер - првата музичарка која ќе почива во друштво на Волтер и Зола

Жозефин Бејкер е првата Американка, прва музичарка и прва црна жена која утре, 30.11, ќе биде „пантеноизирана“, односно погребана на истото место со најславните француски писатели и политичари.