Bookbox

Во доцниот 19 век, група германски доселеници тргнала кон Парагвај со амбициозна, но мрачна идеја – да создаде „нова Германија“, изолирана колонија наменета за таканаречената „ариевска раса“. Проектот, воден од Бернхард Ферстер и неговата сопруга Елизабет Ферстер-Ниче, сестра на филозофот Фридрих Ниче, бил претставуван како утописки рај, но брзо се претворил во приказна за сиромаштија, болести, разочарување и пропаст. Иако нивната визија пропаднала уште во 19 век, местото Нуева Германија и денес постои, носејќи го товарот на едно необично и контроверзно минато.

Зборот „сикофант“, кој денес во повеќе јазици е преземен со значење човек што лицемерно им ласка на моќните и богатите за лична корист и кодоши други, има необично потекло и тоа директно од античка Грција и од трговијата со еден од најважните производи за тогашната економија.

Писател? Ако, нешто да се работи

Покрај малиот број автори кои „успеваат во животот“ и можат не само да се издржуваат туку и добро да печалат од својата работа, мнозинството кои пишуваат затоа што не можат а да не го прават тоа работат нешто друго во таканаречениот секојдневен живот. Голем број од нив биле толку сиромашни што да можат да се разбудат денес би се чуделе што во меѓувреме нивните книги станале класици.

Букбокс гледанка: „ДТФ Ст. Луис“ (серија, ХБО, 2026)

Ретко ни се случува да не знаеме како да почнеме осврт, но тоа обично е добар знак - дека нештото е повеќеслојно, тешко за доловување низ рационалните алатки на текстот и такво кое мора самиот да го видиш за да сфатиш за што воопшто станува збор. Со тазе изгледана последна епизода од нешто што и не веруваме дека би имало следна сезона, почетокот би можел да гласи - догледајте го ова и покрај тоа што на моменти ќе сакате да го од-видите.

Замислете сите голи слепи кучиња да живеат во мир

Ако мислите дека дворските интриги и борбите за власт се резервирани само за луѓето, грешите. Кај голите слепи кучиња, смената на „кралицата“ обично личи на вистинска војна за престолот. Но една колонија решила да го прескокне хаосот и да направи нешто што луѓето ретко го постигнуваат: мирна транзиција на власт.

Филип Глас: „Еднаш го возев Салвадор Дали во такси“

Има нов проект, а неговата музика може да се слушне и на необични места - од последната сезона на „Стрејнџер тингс“, до британското реално шоу „Лав ајленд“.

„Кога ќе нè видат“ (When They See Us, 2019)

19 април 1989. Петмина црни тинејџери од Харлем го прават она што главно го прават секој ден - учат, јадат бургери, се шмекаат со симпатиите, се дружат. Никогаш претходно немале работа со полиција, ниту пак западнале во некакви неволји. Немаат никакво животно искуство вон рамките на нивниот мал и навидум нормален свет. А светот и голем, и суров кон малите и ранливите.

Социјалните мрежи не го убиваат детството, туку прават детето да не може да порасне

Спротивно oд предвидувањата, интернет не го уништи детството. Наместо тоа децата и адолесцентите денес се повидливи од кога и да е. За прв пат во историјата тие имаат широк пристап до технологии кои им се потребни да си ги конструираат и контролираат животите онлајн. Оттаму, потенцијалната опасност веќе не е исчезнувањето на детството, туку ризикот децата никогаш да не сакаат (и да не можат) да пораснат.

Mеталика објавува детска книга

Насловот е „АБЦ на Металика“, а ја раскажува историјата на бендот, истовремено подучувајќи ја англиската абецеда. Средствата од продажбата се наменети за хуманитарни цели.

Вештачка интелигенција тренирана на стари научни статии дојде до откритија кои луѓето ги промашиле

Врз основа на јазикот на милиони постари научни текстови, алгоритам за машинско учење успеа да направи сосема нови научни откритија.

Koга авангардниот композитор Шенберг смислил симболи за тениски натпревари

Љубовта кон тенисот се врзува за голем број уметници, особено за писатели: Набоков, Дејвид Фостер Волас, Мартин Амис, чии дела содржат елоквентни мисли поврзани со тенисот. Но помеѓу оние инспирирани од играта има и композитори.

Пропаднатиот план за киднапирање и убиство на Хајзенберг

Малку позната епизода од Втората светска војна, кога во 1944 група необични ликови требало да го намамат, киднапираат или убијат „мозокот“ на германската нуклеарна програма - Вернер Хајзенберг. 

Tеатарска претстава за вистинско убиство во која глумат блиски на убиениот

На 22 април 2012, Исане Џарфи напуштил геј бар во Лиеж, Белгија, и почнал да муабети со неколку мажи во паркиран голф. Откако сите заминале со колата, 32-годишниот Мароканец бил мачен и убиен. Сега една претстава се обидува да го реконструира настанот, ама како што тоа се прави во филмски документарци.

Од каде потекнува англискиот израз „тоа е чајот“?

На неодамнешното полуфинале на светското првенство во женски фудбал, на мечот помеѓу САД и Британија, фудбалерката која го заби победничкиот гол за Американките, Алекс Морган, го прослави истото со необична мимика - пиење шоља чај.

Нова графичка новела посветена на Стивен Хокинг

Главен лик во графичката новела е научник чии книги беа на листата на бестселери на Њујорк тајмс, и кој предаваше на престижен универзитет. Случајно или не, и нејзиниот автор е исто така поранешен нуклеарен инженер, кој се најде на бестселер листата на Њујорк Тајмс и во моментов е библиотекар на Универзитетот Мичиген. Некако е логично што токму тој се фатил со претставување на славниот теориски физичар и космолог.

Древниот Бугарин од супермаркетот

Посетата на земјава на принцот и принцезата од Хунза кои на скопскиот аеродром беа пречекани со највисоки државни почести, во сенката на сè што се случи последниве 11 години од тогаш, изгледа како откачен перформанс. Митските настроенија на претходната власт се наводно сузбиени, а идејата за Голема Македонија е заменета со онаа за мала Северна. Но таквиот прогресивен процес не оди така лесно кај соседите.

Како Џорџ Харисон ги спасил Монти Пајтон

Да не бил Харисон антологискиот филм на пајтоновци „Житието на Брајан“ сега немаше да слави 40 години од премиерата. И не само тоа, немаше да постојат и уште куп антологиски британски филмови од 1980-тите.

Дали „лажниот текст“ е следна глобална политичка закана?

Опседнати со „дипфејк“ видеа, забораваме на една друга опасност - вештачка интелигенција која пишува текстови и преку нив си комуницира меѓу себе, при што е речиси невозможно да се направи разлика меѓу човек и машина.

Измамникот кој ги убедил Германците дека Ивица и Марица се вистински

Eдна од оние лажни вести која е направена за да исмее и поучи - дека голем дел од она што се продава како наука и археологија може да е чиста измама. Но луѓето толку сакале таа да биде вистина, што овој поучен аспект некако паднал во сенка на сензацијата.

Грчкиот уметник кој и на 93 години си игра со магнети

Денес, 3 јули, во галеријата Тејт во Лондон се отвара изложба на Такис, кого го нарекуваат пионер на кинетичката скулптура. Иако нема ништо натприродно во неговите дела, тие делуваат како врз нив да дејствува некаква невидлива, магична сила. А истите се продаваат и за магично големи суми.

Aпокалипсата на е-книгите на Мајкрософт

Да поседуваш нешто, и да купиш дозвола која овозможува пристап до тоа нешто, се две различни работи. Тоа сега на груб начин го разбраа корисниците на е-книгите на Мајкрософт. А наскоро може да го разбере секој со пристап до кој и да е сличен сервис, за филмови, книги или музика.

Кошмар на пијанистот: кога оркестарот ќе почне да свири погрешен концерт

За публиката и така и така. Ама кога солистот очекува дека ќе почне едно дело, а почнува друго, тој има многу малку опции на располагање. Главно се сведува на - и да погинеш, колку-толку ќе се спасиш.

На денешен ден: 60 години од „Тејк фајв“

На 1 јули 1959 квартетот на Дејв Брубек во студиото на Колумбија рекордс во Њујорк сними песна која цели две години речиси никој не ја забележуваше. Потоа стана хит, и најдобро продаван џез сингл на сите времиња.

Разликата помеѓу „кукање“ и „поплака“

Во англискиот има разлика помеѓу vent и complain. Првото означува да си олесниш на душата со тоа што некому ќе му се пожалиш (читај: ќе му кукаш), а второто има конкретна цел - нешто или некого да поправи.

Јувал Ноа Харари: 50 години после Стоунвол

Пет децении по најзначајниот настан од поновата историја на борбата за геј права работите изгледаат навидум подобро отколку во таа, 1969. Но ризикот работите да тргнат во спротивна насока со подемот на радикалните десничарски движења е голем, а во тој случај нема да има веќе безбедни „ормари“ во кои некој би можел да се скрие. 

Проект: клупа за муабет против осаменост

Не е некоја уметничка инсталација, ниту пак експеримент. Целата приказна ни зазвучи како од некоја дистопија, затоа што покажува дека нешто не е во ред со цивилизацијата каква што ја знаеме.

„Анима“: краток филм за новиот соло албум на Том Јорк на Нетфликс

Режисер е Пол Томас Андерсон, а ова е негов прв проект по „Фантомската нишка“ од 2017. Филмот, или филмчето, е наречено „еднокотурно“ (one-reeler) во чест на ерата на немиот филм.

Лувр прави парфеми инспирирани од славни уметнички дела

„Крилестата Ника Самотрачка“, мермерна скулптура на грчката божица, мириса како бел цвет од тубероза помешан со дрвенести тонови. „Разговор во паркот“ на Томас Гејнсборо има арома на тукушто процветани рози. A „Капачката“ на Жан-Огист-Доминик Енгр пак на ноти лаванда, портокалови цветови и масло од нероли.

50 годишнината на Монти Пајтон ќе биде одбележана со обид за рушење рекорд

Пет децении по првото емитување на „Летечкиот циркус“, луѓето кои се повеќе политички аналитичари, филозофи и пророци отколку комичари ќе го одбележат својот јубилеј на начин кој ќе покажел дека светов во којшто живееме станува сè „попајтоновски“. Камо среќа, бар ќе беше смешен.