Bookbox

Поимот „психопат“ е длабоко вкоренет во популарната култура, во филмовите и трилер-романите. Често го, или ја замислуваме како личност без совест, без емпатија и без емоции – некој што манипулира со другите и е склон кон насилство. Но според современи истражувања во психологијата и филозофијата на науката, луѓето кои ги нарекуваме психопати можеби не припаѓаат на посебна психолошка група, туку се многу различни луѓе со различни проблеми, карактери и животни приказни.

Меѓу различните практики поврзани со бракот, еден од најраспространетите низ историјата е миразот. Иако денес во многу општества се смета за застарена или неправедна практика, тој со векови играл важна улога во уредувањето на брачните односи, наследството и економските врски меѓу семејствата. 

Наједноставниот јазик во светот со помалку од 150 зборови

Иако современите јазици имаат стотици илјади, па и милиони зборови, понекогаш сепак тешко ја изразуваме „суштината на животот“. Токму затоа вниманието го привлекува Токи Пона – вештачки создаден јазик со околу 137 основни зборови, кој се смета за еден од наједноставните во светот.

Што ако вештачката интелигенција ни открива нешта што не ги разбираме?

Во време кога вештачката интелигенција сè повеќе навлегува во научните истражувања, се поставува клучно прашање: што ако ВИ почне да открива знаење што луѓето не можат да го разберат? Како што шаховските компјутери одамна ги надминаа играчите, така и ВИ-системите би можеле да ја надминат човечката наука – но по цена на разбирливоста. А она што не може да се разбере, колку и да е корисно, не може ни да се примени.

Како еден одгледувач на кокошки станал двоен германско-британски агент

Британското кодно име му било Гарбо. Германците го воделе под Аларик. Бил обичен селанец, кој поттикнат од својата омраза кон фашизмот самиот - без да биде „регрутиран“ од никого - почнал да шпионира за Британците. Одиграл клучна улога во успехот на Ди-деј во текот на Втората светска војна, иако за малку сопругата ќе ги расипела плановите, а со тоа ќе го променела и текот на историјата.

На  13 мај, Меѓународниот ден на миксологијата: што значи зборот „коктел“?

Денес под коктел се подразбира напиток кој се состои од еден или повеќе алкохоли помешани со други состојки, како овошен сок или сирупи. Но потеклото на зборот всушност нема никаква врска со пиење. 

Како филм на Куросава го променил кривичниот закон на Јапонија

Трилер на славниот јапонски режисер од 1963, во кој се случува киднапирање на дете, во тоа време го актуелизирал „лабавиот“ закон кој ја покривал оваа област, кој предвидувал само 5 години затвор за сторителот доколку киднапираниот не е од непосредното семејство на уценетиот. 

Последното интервју на Иван Ивањи

Како некој да го местел датумот, писателот, преведувач и новинар кој пишуваше за белградско „Време“, Иван Ивањи, почина на 96 години на 9 мај, денот на победата над фашизмот. Уште поинтересно е каде - на чекор до логорот во кој бил депортиран пред 80 години, во Вајмар, во омилениот хотел на Хитлер!

Има повеќе од еден начин да си осамен

Чувство дека немаш сродна душа на овој свет. Тага поради загуба на близок човек или место. Вознемиреност дека околината не те разбира. Осаменоста не е едно нешто, туку калеидоскоп на искуства кои се и емоционално, но дури и физички опасни. 

Шкотски уметник собира 1984 примероци од Орвеловата „1984“-та

Уметникот Ханс К Клаусен објави повик читателите да му испраќаат примероци од дистопискиот роман на Орвел, заедно со нивните лични доживувања. Тие ќе бидат дел од инсталација која ќе ја одбележи 75-годишнината од излегувањето на ова славно дело. 

Кога легендарниот продуцент Стив Албини им пишал на Нирвана

На 7 мај од срцев удар ненеадејно почина американскиот музичар, аудио инженер, продуцент и новинар Стив Албини (61). Легендите велат дека има работено на неколку илјади албуми во текот на кариерата, меѓу кои со Пиксис, Пи-џеј Харви и со поранешните членови на Лед Цепелин. Но она што деновиве најмногу се цитира е почетокот на неговата приказна со Нирвана. 

Британскиот поштенски скандал долг дваесет години преточен во мини-серија

„Господин Бејтс против Поштата“ е комбинација на играна и документарна серија во која се опишува случај кој практично уште не е завршен и по две децении истрага и судски спорови. Сè започнало кога британската пошта тужела стотици невини раководители на локални пошти за кражба на средства, чиј кусок всушност бил предизвикан од дефектен сметководствен софтвер развиен, одржуван од компанијата Фуџицу. 

Би гледале ли реално шоу во кое гол човек е затворен во соба и не знае дека го следат 17 милиони луѓе?

Го викаат „Насуби“ (со акцентот на 'а') што на јапонски значи модар патлиџан, поради долгнавестиот облик на неговото лице. Сонот му е да стане познат комичар, па се пријавува на аудиција за реално шоу. Она што потоа му се случува е многу по хорор верзија на Труман шоу. 

Mузеј ќе се самопрогласи за тоалет за во него да можат да влезат само жени

Поставка дозволува влез исклучиво на жени, пандан на простори каде имаат пристап само мажи, со намера на овој начин да укаже на мизогинијата и патријархатот. Еден посетител кому не му е дозволен пристап до изложбата тужи дека му е загрозено правото на добра и услуги врз основа на неговиот (машки) пол. Судот пресудува во негова корист. Авторката на изложбата наоѓа дупка во законот.

Кој доби Пулицер за 2024-та?

Вчера, 6 мај, на Универзитетот Колумбија беа доделени традиционалните признанија за достигнувања во новинарството, книжевноста и музиката. Најпрестижните награди во овие области во САД се доделија по 108-ми пат. 

Букбокс гледаше: „Случајот Колини“ (2019)

Снимен врз основа на роман-бестселер на германски адвокат и потомок на високи нацистички функционери, филмот зборува за фиктивно судење за одмазничко убиство. Истовремено, тој открива еден малку познат факт од историјата на современа Германија - дека голем број од некогашните СС-овци и нацисти по војната тивко заземале позиции во власта и направиле сè нивните злодела од војната да застарат. 

Лепорифобија или страв од - зајчиња

За оние кои страдаат од реткиот феномен на страв од зајци нема полош момент од Велигден, со сите тие украси и чоколадни фигури на ова животно. Тоа би требало да асоцира на плодност и будење на природата, ама лепорифобот има поинакви мисли.

Нашиот најдобар пријател - вознемиреноста

Нова книга на Самир Чопра, под наслов „Вознемиреност: филозофски водич“, тврди дека таа е дел од човечката состојба и дека ако ја третираме како непријател, а не како придружник, само си правиме полошо. 

Букбокс репортажа од Солун: Дали - дигитално патување низ умот на генијот

На 29 март во Солун се отвори изложба посветена на Салвадор Дали, преглед на неговото творештво од нова перспектива - со користење на дигитални алатки и вештачка интелигенција. Фактот дека таа ако веќе не е кај нас е блиску до нас, е повод да ја посетите до 29 јуни. 

Последните часови од животот на Платон реконструирани од свиток кој ја преживеал ерупцијата на Везув

Папирус кој бил закопан под слоеви вулканска пепел по ерупцијата на Везув во 79-тата година фрла нова светлина врз тоа како починал и каде е погребан еден од најголемите мислители на западната филозофија. Тој бил пронајден уште во 18-тиот век, но до сега делови од јагленосениот документ биле нечитливи. 

„Прозорски зомбиња“: и Јапонците имаат луѓе што ништо не работат, само од поинакви причини

Велат дека ако влезете во канцелариите на која и да е од големите јапонски корпорации може да наидете на „прозорското племе“ - напуштени души на јапонскиот бизнис сектор, на чии лица се исчитува очај и досада. Тие немаат што да прават по цел ден, па зјапаат низ прозорците, чекајќи некој да се смилува и да им даде работа. До толку ги јаде срам, што по некое време сами си одат.

427-те куфери пронајдени на таванот на затворена психијатриска болница

Во 1995 била затворена психијатриска болница за „хронично ментално болни“ во Њујорк. Подоцна на таванот на зградата биле пронајдени над 400 куфери кои им припаѓале на некогашните пациенти. Во една имало војничка униформа од Втората светска војна, во друга библиотечна потврда за позајмица на книга од Фројд од 1929. И ова е само дел од предметите кои раскажуваат приказни за нивните сопственици. 

Иницијатива за преименување на Букеровата награда

Водител на радио шоу кое оди секоја недела на Би-би-си екстра поттикна дискусија за името на престижната книжевна награда, реагирајќи на напис на официјалниот сајт на организаторите. Таму до скоро пишуваше дека основачите „менаџирале околу 200 заробени луѓе“. „Не менаџирале, туку самите ги имале заробено“, вели Брејв, повикувајќи се на своето законско презиме.

Лувр размислува за преселба на Мона Лиза под земја

Вообичаена сцена во Лувр е посетителите да дремат со часови во ред за да го видат познатиот портрет на Да Винчи. Но кога еднаш ќе се најдат пред него, веројатно заради превисоките очекувања, тие се разочарани. Така ли?

Зошто токму пингвин станал заштитен знак на една од најпознатите издавачки куќи во светот?

Пингвин e британска издавачка куќа, основана од тројца браќа кои извршиле револуција во издаваштвото во 1930-тите, со печатење на евтини изданија со мек повез, кои се продавале во синџири стоковни куќи и други продавници за само шест пени. Денес таа е конгломерат формиран преку спојувањето со американската Рендом Хаус. За сите овие 89 години издавачот е препознатлив по една птица на своите книги.

За поинтересни изборни кампањи: американски сенатор предлага враќање на вооружените двобои

Во јануари 2024, член на државниот сенат на Мисури предложил закон кој, доколку биде изгласан, повторно ќе го легализира дуелот како начин политичарите да разрешат лични несогласувања. И вие веднаш замисливте како ова би изгледало кај нас?

Легендата дека сите Англичани имаат опашки која траела цели четири века

Нема нешто што нема да се измисли за „другиот“ - во овој случај за островски народ за чии претставници оние од копнениот дел на Европа велеле дека се родени понекогаш со кратки опашки, „како елени“, друг пат дека имаат пуфкасти и накострешени израстоци, како лисици. Ова било резултат на клетва, но подоцна причината била заборавена, а она што останало бил стереотипот на анималност. 

Букбокс гледаше: „Безобразни писменца“ (2023)

На почетокот на 1920-тите мал крајбрежен град во Сасекс бил потресен од скандал кој вклучувал стотици анонимно испраќани писма со содржина која е малку да се нарече „мрсна“. Сега нов филм инспириран од овој настан ја открива вистинската приказна. Или барем нешто блиску до неа. 

Вистинската приказна зад англискиот морнар Џон Блекторн во серијата „Шогун“

Некои од нас сè уште се сеќаваат на мини-серијата „Шогун“ од 1980, со Ричард Чемберлен и Тоширо Мифуне, за англиски морепловец кој станува дел од комплицираните политички игри во феудална Јапонија. Речиси половина век подоцна, новата верзија е визуелно многу побогата, но и уште повозбудлива.