Bookbox

Во време кога научните трудови влијаат врз јавни политики, здравствени препораки и образовни системи, се поставува суштинско прашање: колку се стабилни резултатите на кои им веруваме? Таканаречената „криза на репликабилноста“ откри дека значаен дел од истражувањата не ги издржуваат повторните проверки. Наместо да се прифати тоа како скандал, дел од научната заедница почнува да го третира како можност – да се врати науката кон нејзиниот основен принцип: проверливост. 

Иако современите јазици имаат стотици илјади, па и милиони зборови, понекогаш сепак тешко ја изразуваме „суштината на животот“. Токму затоа вниманието го привлекува Токи Пона – вештачки создаден јазик со околу 137 основни зборови, кој се смета за еден од наједноставните во светот.

Како еден одгледувач на кокошки станал двоен германско-британски агент

Британското кодно име му било Гарбо. Германците го воделе под Аларик. Бил обичен селанец, кој поттикнат од својата омраза кон фашизмот самиот - без да биде „регрутиран“ од никого - почнал да шпионира за Британците. Одиграл клучна улога во успехот на Ди-деј во текот на Втората светска војна, иако за малку сопругата ќе ги расипела плановите, а со тоа ќе го променела и текот на историјата.

Почина Мајкл Силверблат, човекот што на радио зборуваше со најголемите американски автори

Мајкл Силверблат, долгогодишниот и посветен водител на книжевната емисија „Букворм“ на радио станицата KCRW, почина на 73-годишна возраст. Во текот на повеќе од три децении пред микрофонот, тој ги интервјуираше речиси сите големи имиња на современата книжевност. Поточно, им зборуваше, исто онолку колку што тие му зборуваа нему. 

Зошто медицинските драми се толку привлечни?

„Ургентен центар“, „Доктор Хаус“, „Oва ќе боли“, „Добриот доктор“ или „Д Пит“. На првa, не изгледа особено привлечно да се гледа серија што го следи секојдневието на лекарите: медицински термини, повреди, крв, неизвесност и смрт. Сепак, високата гледаност и долгите сезони на овие серии покажуваат дека публиката е заинтересирана, дури и опседната. Зошто?

Психологијата зад „Бејби рејндир“ - една од најдобрите серии на 2024

Долго време се опиравме да ја почнеме серијата за која најмногу се зборуваше изминатата година. Но она што на прв поглед изгледаше како црна комедија за сталкерка излезе нешто многу, многу повеќе.

„Буквално“ - непотребниот потребен збор во повеќе јазици

„Значи како се начукав, буквално не знаев кај сум празнициве“ - ова можеби ќе биде наскоро нечија реплика, која ќе ја сфатиме метафорично или...буквално.

Прва корица на албум што е истовремено и друштвена игра

Откако собра средства со онлајн кампања, еден британски бенд вклучи игра со симболична содржина во првите 200 примероци од својот нов албум, надевајќи се дека со неговата продажба ќе можат да финансираат уште копии. 

Букбокс гледаше: „Поротник број 2“ (2024)

Клинт Иствуд сними филм на 94 години. Тој е можеби послаб од неговите најдобри дела, но сепак поставува сложени етички прашања, во кои се препознава влијанието на класикот „12 гневни луѓе“, ама со „твист“.

Најсуровите книжевни критики на 2024

Во нашата средина не сме навикнати на „сосекувачки“ критики за што и да е од областа на уметноста. Дури и оние кои сакаат да укажат на недостатоци на делото сепак ги бираат зборовите, затоа што средината е мала и лесно е да се замериш. Но тоа не е така во поширокиот книжевен свет.

Како да победиш на шпанскиот Скребл без да знаеш збор шпански?

Веднаш да одговориме, за да не ве држиме во неизвесност. Тајната на тоа да станете шампион во оваа игра на зборови, на јазик кој не го познавате е - да го запомните целиот негов речник. Лесно, нели?

Иконофагија или јадење слики за здравје

Нова книга на Џереми Керинг, професор по историја на уметност на Универзитетот во Фрибург, Швајцарија, се занимава со историјата на верувањето дека јадењето делови од свети слики и реликвии помага во лекувањето на одредени болести. Секако, ова историски подразбирало нивно делумно или целосно уништување. 

2024-та низ најчитаните статии на Википедија

Отворената енциклопедија е најголемиот ресурс на знаење во историјата на светот и е бесплатно достапен на секого, насекаде. Тоа што луѓето го бараат тука како информација, кажува многу за тоа кои биле темите што доминирале во јавниот дискурс (во случајов на англиски јазик).

Фјодоровска треска: како Достоевски стана сензација на ТикТок

„Бели ноќи“, новелата на рускиот автор од 1848, не звучи како веројатен кандидат да стане популарна на социјалните мрежи. Но приказната за осамениот наратор среде суровоста на руската зима некако стана вирална. 

„Извинете, ве измамив“ - британскиот политичар кој беше фатен дека ја лажирал сопствената смрт

Кога облеката на Џон Стоунхаус била најдена крај Мајами бич на 20 ноември 1974, многумина претпоставиле дека британскиот парламентарец се удавил пливајќи. До моментот кога на Божик истата година се појавил жив и здрав во Австралија. Ова е необична приказна за човек кој умрел два пати, вториот пат навистина.

Ниту една од овие книги не постои. А што ако беше поинаку?

„Замислени книги: загубени, недовршени и фиктивни дела“ е нова изложба на повеќе од 100 текстови напишани или измислени од автори како Шекспир, Бајрон и Хемингвеј.

На најдобро продаваниот пијано албум на сите времиња инструментот е - расипан

Пред речиси 50 години, тогаш младиот пијанист Кит Џерет пристигнал во западно-германскиот град Келн. Тукушто минал 800 километри со старо Рено 4 од Швајцарија, каде имал концерт претходниот ден. Немал јадено бидејќи во ресторанот му ја згрешиле нарачката, а настапот бил закажан во 11:30 вечерта. Врв на сè - клавирот не бил тој што го побарал, плус бил расипан. Ама...

Најпознатиот фалсификатор на 20 век, кој му продаде лажна слика на Геринг

Се викал Хенрикус Антониус „Хан“ ван Мегерен и како индивидуален уметник не бил многу фален од сонародниците. Иронично, но неговиот сјаен талент за копирање на големите мајстори му донела слава по нацистичката окупација на родната Холандија.

Јапонски симбол на 2024: пари

Канџито 金, кое означува злато или пари, е победник на онлајн гласањето за збор/симбол на годината што полека изминува. Изгледа дека Јапонците барем последниве две години се опседнати со економијата, бидејќи лани симболот беше - данок.

Како „вибрациите“ ги заменија фактите

Од просветителството наваму, фактите беа кул едно 250 години. Но како нивното време да истекува, бидејќи денес е поважно што чувствуваш, или што би се рекло, каков „вајб“ инстинктивно насетуваш.

Нешта кои ги научив(ме) во 2024

Обично годините кои се зад нас ги оценуваме како добри или не толку добри во зависност од личните или глобалните околности - војни, пари, здравје. Но кога би ги проценувале во однос на тоа што сме научиле, нештата би можеле да бидат поинтересни и да мотивираат списокот следната да биде уште поголем.

Наследникот на хотелот Риц кој го научил Хемингвеј да лови риба

Чарлс Риц бил француски хотелиер, бизнисмен, но и експерт за мушичарење. Еден настан поврзан со ослободувањето на Париз од нацистите довел до негово познанство со „Хем“, кому му пренел нови методи и финти за рибарењето со мушички.

„Сабја“ не е само серија за атентатот врз Ѓинѓиќ туку и за современите медиумски (не)слободи во Србија

Од некаков уметнички аспект, серијата која ги прикажува настаните пред и по атентатот на поранешниот премиер Ѓинѓиќ, можеби и не е некој врв на телевизијата. Но детали од неа, особено таквите поврзани со новинарската работа во Србија на почетокот на овој век, се баш погодени, за со истите (носталгично) да се спореди денешната ситуација. 

Италијанскиот град кој секоја зима станува една голема друштвена игра

Зого дел'Ока e традиционален настан кој се одржува во Мирано, град во пошироката област на Венеција. Секој ноември жителите ги зафаќа „гускино лудило“ - целиот град е украсен со постери на гуски, а главно јадење по кафаните се колбаси и равиоли направени со месо од оваа птица. Плус, на главниот плоштад се организира друштвена игра.

Кога Божик цели 22 години бил официјално забранет

И денес многумина се противат на комерцијализацијата на празник кој во суштина би требало да се врзува со солидарност, споделување и скромност а не со потрошувачко лудило. Многу порано од современите поплаки, истово ова го тврделе и дел од американските колонии. 

Првиот семафор на светот работел на плин

На 9 декември 1868 во Лондон прв пат е поставено нешто налик на денешниот семафор. Отпрвин, реакциите на него биле помешани. Но потоа еден несреќен случај одеднаш го збришал целиот проект. 

Сара Џесика Паркер е член на жирито за Букеровата награда за 2025-та

И вие реагиравте со „од кај сега ова“? Ѕвездата на „Сексот и градот“ и самата била збунета кога ја добила оваа понуда, да биде дел од панелот кој ќе одлучува кој ќе ја добие престижната книжевна награда. 

Книги на 2024: „Сум слушнал дека постои таен акорд: музиката како лек“

Од авторот на бестселерот „Ова е твојот мозок на музика“, Дaниел Џ. Левитин, оваа книга продолжува да ги открива длабоките невролошки врски помеѓу музиката и подобрувањето или одржувањето на здравјето.

Најчудниот наслов на 2024-та воопшто не е чуден

Малку сме разочарани од исходот на овогодинешната награда Букселер/Дијаграм, која изминатите години (а се доделува цели 46) никогаш не изневерила. Можеби уредниците по издавачките куќи се станати повнимателни кога одредуваат наслов или пак самата публика што гласала овој пат не била толку шегобијна.