Bookbox

Од изгледот и здравјето до работата, спиењето и дури одморот – во 2026 година се чини дека сè може да се оптимизира. А сега за таа опсесија постои и збор на годината.

Кога една биографија ќе исчезне од најголемата онлајн енциклопедија во светот, не исчезнува само текстот. За некои луѓе, тоа е и губење на признанието дека нивната работа е доволно важна за да биде забележана.

Букбокс гледанка: „Скапани јаболки“ (Bad Apples, 2026)

Филм кој на дел од сајтовите е класифициран како „комедија“ всушност е болна сатира за тоа како современите образовни системи, ориентирани кон квантитативно мерливи „постигнувања“, се справуваат со „скапаните јаболки“ помеѓу учениците - оние кои го нарушуваат одвнатре. Како да решиш проблем со еден таков пред доаѓањето на инспекција? Заклучи го во визба. 

Хризантема: цветот што ја победува есента

Кога воздухот станува посвеж, хризантемата одбива да ја прифати промената на сезоната. Раскошна, со густо наредени ливчиња во бои од бела и жолта до бронзена, лила и темноцрвена, таа ги разубавува градините токму кога повеќето други растенија веќе се подготвуваат за зимскиот одмор. Но, таа не е само есенски украс. Нејзината приказна трае повеќе од три илјади години и ги поврзува древната медицина, царските дворови и различните културни претстави за животот и смртта.

Oд каде името „макадам“?

Цело време мислевме дека станува збор за турцизам. Ама името да ти доаѓало од шкотскиот инженер Џон Лаудон Мекaдам, кој осмислил поевтин и потраен начин за изградба на патишта, поставувајќи ги темелите на технологијата што подоцна ќе доведе до современите асфалтни коловози.

Дали Шекспир дувал и зошто тоа e „вест"?

Интернет деновиве се запали по „откритието" дека Шекспир сакал да дува. Светските медиуми се тркаа во објавување на форензички анализи од лулињата кои ги користел Бардот. Како што обично бива, она што останува откако разбрануваните онлајн води ќе се повлечат, е по некој скелет од информација, кој само покажува колку сме суштински некритични кон она што ни се сервира како „вест".

„Новото новинарство" и неговите непријатели

Кога сакаат да создадат чувство на „сторија" - новинарски жанр кој не е чисто информативен, туку навлегува подлабоко во опишаните ликови и настани, нашите новинари обично го почнуваат текстот (или ТВ сторијата) со човек со име и презиме, полека воведувајќи нè во контекстот преку неговото доживување на нештата.

Мемоарот на Пети Смит ќе стане ТВ серија

„Само деца", бестселерот кој раскажува за доаѓањето на славната музичарка во Њујорк со неполни 21, и нејзиното пријателство со фотографот Роберт Мејплтроп, ќе послужи како основа за телевизиска серија, во продукција на американската телевизиска мрежа Showtime.

Како Хрватска отстранила 2.8 милиони неподобни книги

Во загрепската галерија „Нова" во тек е изложба под наслов „Отпишаните" со која хрватскиот колектив WHW, по повод 20-годишнината од „Бура", потсетува на книгите кои во текот на 1990-тите биле насилно исфрлени од книжарниците и од библиотеките.

Скандал со љубовно романче за нацист и Еврејка

За необичниот наплив на нешто што на прво слушање звучи ко оксиморон - „смерни љубовни романчиња" - пишувавме и претходно. Но деновиве нишата е „збогатена" со ново дело, кое можеби ќе останеше незабележано доколку не беше кандидирано за награда којашто се смета за пандан на филмскиот Оскар во овој жанр.

Гркот кој зборува 32 јазици

Во ерата на Гугл транслејт човечките полиглоти не престануваат да го привлекуваат вниманието и да предизвикуваат восхит. Еден од нив е Грк кој работи како преведувач во Европската комисија во Брисел. Не знаеме дали зборува македонски, но веруваме дека многу бргу би го научил. 

Вернер Херцог во тажен филм за пластична ќеса

Ја знаете сцената во „Американска убавина", во која летањето на една пластична ќеса на ветерот треба да ја симболизира бесмисленоста на животот. Оваа пак приказна е раскажана од аспект на една слична (жолта) ќеса, и тоа со глас кој не остава рамнодушен. На крај може ќе пуштите и солза.

Болката и досадата се корисни

Андреас Елпидору е професор по филозофија на Универзитетот Лусвил во Кентаки. Неговата книга која ќе излезе во 2016 се вика „Физикализмот и магијата на свеста", а во неа, меѓу другото, тој се занимава со споредбата на здодевноста и болката. Обете, вели тој, еволутивно ни овозможуваат не само да опстанеме, туку и подобро да живееме.

Maшината што го анализира тонот на напишаното

Уште не ни се верува дека ќе може да ги дофати сите „помеѓу редови" нијанси и повеќекратни значења за кои некои од нас се способни, но IBM тврди дека една нивна програма би можела да ве спаси од тоа да бидете погрешно сфатени, или од тоа да промашите важен подтекст на она што вам ви го порачале.

Политиката на засладениот чај

Роден пред 223 години, славниот романтичарски поет Перси Шели имал спартански навики - не јадел месо, а и генерално бил индиферентен кон храната, јадејќи колку да преживее додека вистински ги „голтал" античките автори. Но едно нешто го мачело - неговата зависност од чај.

Кога „Црните хроники“ биле забавна рубрика

Понекогаш среде сите локални „дна" на интернет, човек ќе наиде и на ризница. На сајтот oldprilep.com, на којшто се објавуваат текстови поврзани со историјата и културата на градот „под Марковите кули", има рубрика „новинарство" и подрубрика „црна хроника". 

Изложба посветена на интернет мачките во Њујорк

Eден од интернет феномените кои ќе останат после нас, како материјал за идните дигитални археолози, се мачките на интернет. Од LOL мачките, преку „мачката-мрчатор" до Caturday, еден музеј од Њујорк сега им посветува ретроспективна изложба.

Нов документарец за Брандо

„Слушај ме, Марлон...Ова е делот од тебе кој му зборува на друг дел од тебе. Слушни го звукот на мојот глас и верувај ми. Знаеш дека ти мислам најдобро."

Чија е песната од „Палп фикшн"?

Пред некој ден во кафана се случи сцена како излезена од бугарскиот филм „Чија е таа песна?". Додека латино бенд во живо изведуваше позната тема од Палп Фикшн на Тарантино, еден Грк со гордост нè извести дека се работи за грчка песна. На тоа веднаш се надоврзаa присутните од други земји, па набргу таа беше наречена еврејска, турска, српска. Навистина, чија е песната од Палп Фикшн?

Сексот во литературата во последните 200 години

Книжевниот секс не еволуирал во права линија од воздржан до пуштен од синџир. И тој си има трендови, кои сега се тема на истражување на еден британски сајт за - здравје.

Мајчински обреди низ фотографија

Во различни светски култури, па и во македонската, прворотката ужива посебна почит, но е подложна и на различни забрани. Еден француски фотограф ги истражува ваквите обреди во Демократска Република Конго.

Зошто ако успееш „на среќа“ не ти се брои?

Улогата на среќата во постигнувањето некаков резултат знае да биде пренагласувана, и оттаму напорната работа на некој којшто постигнал успех да биде потценувана. Но оние воспитани во трудољубив дух одат во спротивниот екстрем - негираат какво и да е нејзино влијание, особено во сопствените успеси. Вистината, како и секогаш, е некаде помеѓу.

Нови документарци за тројца славни музичари

Кит Ричардс, Роџер Вотерс и Френк Запа се музичарите кои наскоро ќе добијат нови документарци, базирани на нивниот живот и дела. Ричардс на истиот ден кога ќе излезе филмот ќе објави и соло албум, прв по повеќе од дваесет години.  

Историја на грижата

Грижењето, или по нашки секирањето, е необична активност за „жанровско" одредување. За оние кои често го прават тоа, работата е сериозна. Но ниту еден психијатар нема да ви каже дека сте патолошки случај само затоа што се грижите, освен ако тоа не преминува во параноја.

Интервју со Лајбах пред нивниот настап во Северна Кореја

Вест којашто го обиколи светот - на 19 и 20 август Лајбах настапува во Пјонгјанг. Во разговорот со Ирена Шентевска од „Време", од кого пренесуваме делови, Лабах зборуваат за ова гостување, за народната музика и за ретроспективната изложба во Модерната галерија во Љубљана, која е во тек.

Mистеријата на збирката на Ерих Шломовиќ

Неодамна, во саботниот печатен додаток за култура на српска „Политика" (пријател ни ги собира и ни ги дава топтан) излезе долг текст, во две продолженија, посветен на случајот Шломовиќ и неговата славна збирка уметнички дела, во која најинтересниот артефакт е всушност една - тетратка.

Кога Стефан Миленковиќ свири (и игра) танго

Се сеќаваме на него како симпатично русокосо дете со шишки, бел фрак и пресериозно лице, концентрирано на виолината. Сега Стефан е пораснат и доаѓа во Охрид не со Паганини, туку со аргентинско танго.

Лингвистичката врска помеѓу Сталин и Путин

Начинот на изразување во политиката е значајна вештина, а јазикот со којшто се служат политичарите е многу повеќе од комуникациска алатка. Еден од примерите за тоа е рускиот - според најново истражување современите руски политичари не зборуваат многу поразлично од оние од времето на Сталин.

Пророчко интервју со Хаксли од пред 57 години

Вчера, 26.07 се навршија 121 годинa од раѓањето на Олдос Хаксли, авторот на антологиската „Храбриот нов свет" од 1932. По тој повод едно ретко телевизиско интервју со него од 1958, кое не само што во голема мерка е визионерско за тоа како стојат работите во светот денес, туку е и пример за тоа како се прават интервјуа - како вкрстено испрашување, без пардон, и со - цигара во уста!