Bookbox

Поимот „психопат“ е длабоко вкоренет во популарната култура, во филмовите и трилер-романите. Често го, или ја замислуваме како личност без совест, без емпатија и без емоции – некој што манипулира со другите и е склон кон насилство. Но според современи истражувања во психологијата и филозофијата на науката, луѓето кои ги нарекуваме психопати можеби не припаѓаат на посебна психолошка група, туку се многу различни луѓе со различни проблеми, карактери и животни приказни.

Меѓу различните практики поврзани со бракот, еден од најраспространетите низ историјата е миразот. Иако денес во многу општества се смета за застарена или неправедна практика, тој со векови играл важна улога во уредувањето на брачните односи, наследството и економските врски меѓу семејствата. 

Наједноставниот јазик во светот со помалку од 150 зборови

Иако современите јазици имаат стотици илјади, па и милиони зборови, понекогаш сепак тешко ја изразуваме „суштината на животот“. Токму затоа вниманието го привлекува Токи Пона – вештачки создаден јазик со околу 137 основни зборови, кој се смета за еден од наједноставните во светот.

Што ако вештачката интелигенција ни открива нешта што не ги разбираме?

Во време кога вештачката интелигенција сè повеќе навлегува во научните истражувања, се поставува клучно прашање: што ако ВИ почне да открива знаење што луѓето не можат да го разберат? Како што шаховските компјутери одамна ги надминаа играчите, така и ВИ-системите би можеле да ја надминат човечката наука – но по цена на разбирливоста. А она што не може да се разбере, колку и да е корисно, не може ни да се примени.

Како еден одгледувач на кокошки станал двоен германско-британски агент

Британското кодно име му било Гарбо. Германците го воделе под Аларик. Бил обичен селанец, кој поттикнат од својата омраза кон фашизмот самиот - без да биде „регрутиран“ од никого - почнал да шпионира за Британците. Одиграл клучна улога во успехот на Ди-деј во текот на Втората светска војна, иако за малку сопругата ќе ги расипела плановите, а со тоа ќе го променела и текот на историјата.

ПостСикрет - проект на испраќање анонимни картички со тајни кој трае 20 години

Создаден од Френк Ворен во 2004, овој концепт изгледа како никогаш да нема да запре. Затоа што луѓето секогаш ќе имаат тајни, и исто така секогаш ќе сакаат да ги споделат, особено анонимно, и макар и напишани на самоделски разгледници. Има само едно правило - тајната да е вистинита и никогаш претходно да не е споделена.

Професорка се секирала дека никој нема да го чита нејзиниот труд за алги па го споила со музика

Како звучи наслов на стручен текст „Влијанието на цветањето на алгите и уништувањето на коралните гребени врз туристичката индустрија на регионот“? Не многу атрактивно, нели? Но што ако истиот биде придружен со музика која ја доловува тагата од последиците на истото, а е компонирана токму врз основа на податоците од истражувањето?

Музеј кој овозможува разговор со ВИ копии на ветерани од Втората светска војна

Осумнаесет Американци кои учествувале во војната одговориле на над 1000 прашања пред камера, за со помош на вештачка интелигенција да може да се креира нивна интерактивна видео верзија. 

Сите Јапонци до 2531 ќе се презиваат „Ѓоргиевски“

Добро, не е буквално Ѓоргиевски туку е Сато, а еден од преводите на ова име, кое може да биде и лично и фамилијарно, е „селанец“ или „земјоделец“, исто како и Ѓорги (од грчкото Georgos или Јорго). Дека ова ќе стане единствената опција за некои пет века во Јапонија покажува нова студија, која истовремено алармира дека за да се превенира ваквата ситуација ќе мора да се смени важечки закон од крајот на 19 век.

Ве нервира што треба да плаќате даноци? За тоа се виновни древните Египќани

Од мумифицираните фараони до Големата пирамида во Гиза, древната египетска историја изгледа дека е прилично позната. Но она што малкумина го знаат е дека оваа цивилизација го развила првиот познат даночен систем.

Што ќе се случи со лустерот во хотел Југославија составен од 40.000 сваровски кристали?

Тежок е 14 тона, стои пред и во Свечената банкет сала на некогаш најубавиот хотел во Југославија, кој од неодамна е во приватна сопственост. Плановите на новите газди е да го рушат. А лустерот?

Доаѓа крајот на учењето странски јазици?

Благодарение на вештачката интелигенција, луѓето сè помалку ќе чувствуваат практична потреба да учат втор, а за трет-четврт јазик и да не зборуваме. Оние кои сепак би се интересирале за оваа работа тоа би го правеле од поезотерични причини. 

Човекот што пет години живеел бесплатно во познат њујоршки хотел (а сега тврди и дека е негов)

Eдно јунско попладне во 2018, човек по име Мики Барето зел соба во познатиот хотел Њујоркер на Менхетен. За една вечер платил 200 долари и 57 центи. Но следниот ден не излегол од неа. Ниту пак следниот. И така пет години, без да плати ниту цент. Сега е на суд, затоа што отишол чекор понатаму, фалсификувајќи документи и тврдејќи дека хотелот е негов. И сето тоа, по негови зборови, како чин на активизам. 

Кога Би-би-си направи лажен документарец за „дрвја што раѓаат шпагети“

Околу осум милиони гледачи пред малите екрани со љубопитство следат документарец за семејство во Тичино, Швајцарија, кое одгледува шпагети кои растат на дрво. Годината е 1957, програмата е на реномираниот Би-би-си, а гледачите следниот ден - втори април - вртат телефони во телевизијата за да дознаат каде можат да купат од садниците. 

Еротскиот бестселер напишан како првоаприлска шега

Била објавена под псевдоним, но зад книгата стоеле 24 новинари од списанието „Њусдеј“. Иако целта била да се исмеат книгите од жанрот романса и еротика, ефектот барем некое време бил тотално спротивен - книгата се продавала како алва, дури и откако самите новинари признале дека станува збор за зафрканција.

Почудно од измислено: детално планираното убиство на продуцентот на серијата „Проблемот на трите тела“

The 3 Body Problem, првата книга од дистописката трилогија на кинескиот автор Лиу Цијшин, ја опишува средбата на Земјаните со вонземска цивилизација, од близок систем кој се состои од три сонцолики ѕвезди кои орбитираат едни околу други. Сега романот е екранизиран во долгоочекуваната серија на Нетфликс. Нејзината инстантна популарносст многумина потсети на подзаборавената мрачна приказна зад шоуто, која доби завршница на истиот ден со премиерата. 

Стиховите на песните стануваат поедноставни, полути и понарцисоидни

Наводно не било (само) до тоа дека сме постари. Според студија објавена оваа недела, во последниве 40 години песните, барем на англиски, и тоа во повеќе жанрови, стануваат сè „побазични“ - со поедноставни фрази кои се повторуваат. Во однос на содржината, доминираат песни кои не се весели. 

Вештата шпионка која го спречила Хитлер да го испразни Лувр

На прв поглед, со фустанчето со штиркана јака, уредната фризура и наочарите, така сместена среде сликите, изгледа како типичен „н'рд“ - историчар на уметност. Но Роза Антонија Марија Валан била многу повеќе од тоа - осамена шпионка која си го ризикувала животот од љубов кон уметноста.

Музеите во Италија водат војна против „вулгарната“ и комерцијална употреба на делата од нивните колекции

Статуата на Давид на Микеланџело е еден од симболите на Италија. Но дел од културниот естаблишмент смета дека верското и политичкото значење на ова, како и на други уметнички дела, се вулгаризира со продажбата на илјадници магнети и други сувенири, чија главна цел е комерцијална. Домашните закони се на нивна страна, но забраните можат да имаат контра-ефект.

Оксфордскиот речник на англискиот јазик додаде дури 23 јапонски зборови

Пoвеќе од половината позајмени зборови се однесуваат на готвењето. Вклучено е и „кинцуги“, популарната вештина на поправање оштетена керамика со златен лак. Најинтересен пример е всушност англиски збор, најпрвин преземен од јапонскиот, а сега повторно влезен во англискиот во својата јапонска варијанта.

Џереми Ален Вајт ќе го игра Брус Спрингстин во нов биографски филм

Главниот лик од серијата „Мечката“ (The Bear) од ресторанска кујна ќе треба да се прешалта на музичката сцена и да го игра Спрингстин во времето кога овој го снима албумот „Небраска“.

Букбокс гледаше: „Ефтеркланг: Македониум бенд“ (2024)

„Креативниот процес е како патување во непознатото, каде секоја песна е нова дестинација која чека да биде истражена“. Со овој цитат на Тоше почнува приказна која е многу повеќе од музичка, а тешко се опишува и со студениот термин „колаборативна“, кај нас навлезен преку проектните терминологии кои го имаат исцедено од неговиот благороден потенцијал. Единствен начин да го споделите чувството е да го погледнете филмот и потоа да се фатите на орото, „напраени“ од љубов и убавина.

40 години од смртта на Бранко Ќопиќ: „Бев неколку чекори зад него кога се фрли од мостот“

Помладите веројатно не го знаат, освен ако негова книга не останала на рафтовите на домашната библиотека. Беше еден од славните имиња на југословенската книижевност, но замина трагично, токму на денешен ден, 26 март 1984. Досега знаевме дека е во прашање самоубиство, но еден документарец ни ги открива и деталите.

Непреводливиот корејски збор за вечна љубов

Сте се сакале од деца, ама никогаш не сте ја „материјализирале“ таа љубов. Сте биле во исто друштво ама во врска со други луѓе, иако сте посакувале да бидете заедно. Никогаш не сте биле дечко и девојка ама сте зборувале со саати на телефон и сте делеле ист вкус за книги и музика. Во Кореја имаат збор за ова. 

Што ни кажуваат имињата на ракетите за стратегијата на државите кои ги поседуваат?

Текстот е за вооружување, но спаѓа во категоријата психолингвистика. Затоа што јазикот не служи само како средство за комуникација, туку изборот на зборови може да го интензивира или да го минимизира значењето на кое и да е прашање. Номенклатурата на стратешките ракетни арсенали, особено во јужна Азија, е поврзана со религискиот, историскиот и културниот контекст, а целта е моделирање на јавната перцепција и на динамиката на регионалната безбедност преку именување на - ракети.

Вистинската приказна зад „Ширли“ - новиот филм за првата црна кандидатка за претседател на САД

Иако Ширли Чисхолм на повеќе начини ја променила американската историја, таа не е ни оддалеку позната како Мартин Лутер Кинг помладиот или Роза Паркс. Сега Нетфликс сака тоа да го смени со „Ширли“, биографски филм кој се фокусира на историската претседателска трка на Чисхолм од 1972.

Кој сака да биде цар на неколку месеци?

Целосното замрачување на сонцето во Асирското царство значело можна смрт на владетелот. Решението - постави лажен цар на еден ден и после убиј го. Имало и доброволци, ама главно страдале воени затвореници, криминалци и сиромашни селани.

Најбавните (а славни) писатели

Во свет кој ја цени брзината, па и во пишувањето и издавањето книги, за публиката случајно да не го заборави, бавниот писател учи да ја толерира неизвесноста која оди рака под рака со долгите проекти. Можно ли е да се исклучи вревата на сомнежот додека лежерно се троши времето на лангзам пишување?

Тимоти Шаламе ќе го игра младиот Боб Дилан

По повеќе одложувања на продукцијата, новиот биографски филм за нобеловецот Дилан конечно започна да се снима. Нормално, веднаш штом се појавија првите фотографии почна мрчењето за изгледот на главниот актер, кој според коментарите повеќе личел на руски емигрант отколку на самиот Боб.