Bookbox

Кога Лионел Меси го крена трофејот на Светското првенство во 2022 година, тој момент за него и за милиони навивачи беше влез во фудбалска вечност, како што претходно било за легенди како Диего Марадона, Зинедин Зидан, Роналдо Назарио и Бастијан Швајнштајгер. Но, златниот трофеј чие кревање предизвикува транс не бил отсекогаш истиот.

Од античкиот Рим до средновековна Англија и царска Русија, историјата е полна со драматични конфликти меѓу татковци и синови. Борбите за власт, различните карактери, љубомората и амбициите честопати ги претворале семејните односи во вистински политички и лични пресметки. Некои од овие судири завршиле со бунтови, предавства, па дури и смрт, оставајќи длабока трага во историјата. 

„Да даде Господ...“: клетва стара 2.000 години откриена во Холандија

Археолозите во Холандија открија необичен римски артефакт што фрла нова светлина врз верувањата и магиските практики во античкиот свет. Станува збор за мала оловна плочка со испишани клетви и повикувања на божества и демони, која била користена за нанесување штета на непријатели. Истражувачите се особено заинтересирани од необичната комбинација на јазици и културни влијанија што се забележуваат во натписот.

Паноптикон: малку познатиот затвор на Крф инспириран од визија на британски филозоф

Паноптиконот (еден можен превод - Севид) е еден од најпознатите архитектонски и општествени концепти во историјата. Замислен кон крајот на 18 век од британскиот филозоф Џереми Бентам, тој требало да биде револуционерен модел за затвори, болници и други институции. Денес овој концепт најчесто се споменува во дебатите за надзор, контрола и приватност, но неговите траги можат да се пронајдат и во реални градби, меѓу кои и еден затвор на грчкиот остров Крф.

Манастири како кредитори: пред банките, пари позајмувале калуѓерки

Кога ќе се спомене средновековното банкарство, повеќето луѓе помислуваат на трговци, благородници или богати семејства. Но во средновековна Виена важна улога во финансискиот живот на градот имале и женските манастири. Во време кога модерни банки сè уште не постоеле, калуѓерките не само што управувале со значителни средства, туку и позајмувале пари, финансирале имотни трансакции и придонесувале за стабилноста на градската економија.

Срамот од тоа да читаш книги до пола

Има разни типови читатели на книги, и претходно сме пишувале за некои од нив, на пример за оние „сериски моногамните" кои истовремено читаат неколку книги. Но има еден особен тип, читатели „до пола". 

Бекет и Андре Џинот

Андре Рене Русимов или „Нежниот џин" како што уште го нарекувале, се родил во Гренобл, Франција. Уште во детството се покажало дека тој не е како останатите - страдал од акромегалија или гигантизам, хормонално нарушување кое резултира со прекумерен раст.

Што е тоа „дркаџија“?

Не, тука не се работи за анализа на нечии сексуални навики, туку за „проклетства од луѓе кои само одат и серат“. Откако го прочитавме текстов по малку се вознемиривме од бројот на таквите кои ги познаваме. Од друга страна, некако нè утеши тоа што тој тврди дека дури и за нив има надеж.

„Војни на ѕвездите“ на навахо

На 3. јули на територијата на народот Навахо во Аризона, полу-автономна област на домородните Американци во рамките на САД, ќе биде промовиран нов превод на класикот од 1977. 

Субкултурата на брадестите

Брадата е еден благороден израсток на машкото лице, кој историски асоцира на востаници и одметници, а современо на наши драги пријатели и домашни. Како поддршка на нивните напори за небричење, и критика на секој обид за интервенција во оваа смисла, еве една фото серија, која отсликува една цела „брадеста" подкултура.

Итало Калвино за абортусот и смислата на животот

Некако е логично дека најзагрижени околу стегањето на обрачот кога се во прашање репродуктивните права би биле жените. Но во текот на историјата на борбата за женските права ним им се придружиле и некои мажи. И тоа не само заради меѓуродова солидарност, туку како дел од нивниот светоглед.

Maла бесплатна библиотека

Неколку пати сме објавувале вести за отварање на неформални библиотечни пунктови низ градови во светот, пропагирајќи нешто слично да се случи и кај нас, па макар и на ниво на експеримент. Едни читателки најавија, и се надеваме ќе истраат во намерата. Не дека им вршиме притисок (чувај боже), ама еве уште еден пример, од Њујорк.

Должината (не) е важна

Укинување на збор со закон е необична постапка, и во поинакви околности би можело да биде повод за масовни протести на лингвистите. Но заминувањето на овој конкретен термин е дочекано со олеснување.

Нацртај ги сите згради во твојот град

Како што тргнала работата со масовното градење, но и со преправање на старото, во одредени кругови попознато како „разубавување", почнуваат да исчезнуваат градби или простори на кои сме навикнале, со кои ни се врзани спомени, или кои просто ни се убави.

Холивудските ѕвезди за човековите права

На 28 август 1963, денот кога Мартин Лутер Кинг го одржал славниот говор „Јас имам сон", во Вашингтон неколкумина холивудски актери се собрале на округла маса. Ова е историска снимка на дискусијата која ја воделе.

Бриселски жаргон

Од моментот на проширувањето на ЕУ во 2004 англискиот почна да станува „лингва франка" на европските институции и агенции. Сепак, за повеќето службеници англискиот не е мајчин јазик, што резултира со интересни извитоперувања на речникот, кој вклучува зборови кои во литературниот англиски или воопшто не постојат, или речиси и не се употребуваат.

„Лапање" конечно во францускиот речник

„Францускиот бакнеж" отсекогаш бил француски. Но дури сега тие самите правописно го усвоија терминот, па можат вака да се бакнуваат без јанѕа дека прават..хм..јазична грешка.

Дали лош човек може да создава добра уметност?

Дали „Лимениот барабан" го читате поинаку во светлината на обвинувањата упатени кон Гинтер Грас за антисемитизам? Дали априори одбивате да прочитате дело на домашен автор, затоа што тој не ви застанал на пешачки? Дилемата е стара, но секогаш актуелна.

Обредна пролетна сланина

Вчера, 29. мај, пишувавме за јубилејот, сто години од премиерата на контроверзниот балет на Стравински, и неговото влијание врз формирањето на модерната музика. Сега ви нудиме трибјут клипчиња базирани врз последната минута од делото. Некои од нив се навистина цепки.

Памук и Еко на иста маса

Неодамна на Босфорскиот универзитет во Истанбул две водечки имиња на современата светска литература одржаа предавање во форма на дијалог. Темата: „За фактите, книжевната фикција и историјата". 

Скандалот што ја промени историјата на музиката

На 29. мај 1913 новоотоворениот театар на Шанзелизе бил преполн. Но кога се зачуле првите ноти oд делото на тогаш малку познатиот руски композитор Игор Стравински, публиката почнала да се вознемирува. 

Бертолучи повеќе ги сака сериите

Кога имал 12 години малиот Бернардо се гледал во огледало и се замислувал како Џон Вејн. Сега има 73, врзан е за количка, но сè уште го има стариот шарм.

Мртви метафори

Koга метафората од живописна и игрива стилска фигура станува досадно и бескрвно клише, кое ви ја сече гранката на која седите. Метафорично, де.

Концерт за бубачки и саксофон

Цикадите се вид инсекти на кои им требаат 17 години да минат од ларва до бубачка. Во САД оваа година се подготвија за наезда на овие прилично иритирачки суштества, кои се множат во милијарди. Но композиторот Дејвид Ротенберг решил нивната инвазија да ја искористи за - музика.

Екстремен минимализам

Полскиот дизајнер Михал Краснополски одлично ги илустрира темите од славните филмови, како Војна на ѕвездите или Супермен, користејќи само една „решетка" составена од круг внатре квадрат и дијагонални линии. Во светот на вербалното тоа му доаѓа како да раскажеш филм во три збора.

И навреда, и разгледница

Успехот на електронските картички од типот на Wrongcards, кои содржат саркастични а понекогаш и навредливи пораки до оној кому му се упатени, може да се објасни со малиот злобник во секој од нас. Но ова е поинакво - молиш некого да те хејта. Ама со посебно изработена разгледница само за тебе.

Знаци дека сте навлечени на книги

После куп вакви списоци на „знаци кои...“, конечно дочекавме и таков кој се однесува на книги. Но не се секирајте, дури и да не задоволувате голем број од овие услови, тоа не значи дека не ги сакате книгите. „Навлеченост“ конечно и не е најздравиот однос. Ни кон книги, ни кон луѓе.

Почина Жорж Мустаки

Еден од најсаканите француски композитори и шансоњери почина на 79 години по долга болест.

Дежуловиќ конечно на македонски

Другарот Боро бил толку присутен на овој сајт, што понекогаш се воздржуваме да не преведеме нешто ново од него, само за да не ве удавиме. Ама сега еве ветуваме дека за некое време ќе апстинираме. И тоа затоа што - му објавивме книга!