Bookbox

Паноптиконот (еден можен превод - Севид) е еден од најпознатите архитектонски и општествени концепти во историјата. Замислен кон крајот на 18 век од британскиот филозоф Џереми Бентам, тој требало да биде револуционерен модел за затвори, болници и други институции. Денес овој концепт најчесто се споменува во дебатите за надзор, контрола и приватност, но неговите траги можат да се пронајдат и во реални градби, меѓу кои и еден затвор на грчкиот остров Крф.

Кога ќе се спомене средновековното банкарство, повеќето луѓе помислуваат на трговци, благородници или богати семејства. Но во средновековна Виена важна улога во финансискиот живот на градот имале и женските манастири. Во време кога модерни банки сè уште не постоеле, калуѓерките не само што управувале со значителни средства, туку и позајмувале пари, финансирале имотни трансакции и придонесувале за стабилноста на градската економија.

Промени во Греми наградите за 2027 - пет нови категории

Најпрестижната музичка награда во светот продолжува да се прилагодува на промените во музичката индустрија. Организаторите на Греми наградите најавија воведување на пет нови категории и низа измени во правилата за гласање и номинации, кои ќе важат од изданието во 2027 година. 

Шон Пен ќе режира филм инспириран од нападот врз Капитол

Американскиот актер ќе режира нов филм посветен на настаните од 6 јануари 2021 година, кога приврзаници на Доналд Трамп насилно упаднаа во зградата на Конгресот во Вашингтон. Проектот, кој ќе го реализира во соработка со студиото Ворнер брос, е заснован на сценарио на Пен, а снимањето се очекува да започне во 2027 година.

Кога Европа се плашела од патлиџани

Денес без домати не може да се замисли европската софра - го има во салати, пици, тестенини. Но кога првпат пристигнал во Европа од Америка, наместо во чиниите, завршил во градините како украсно растение. Со векови многу Европејци верувале дека доматот е отровен, па дури и поврзан со вештерство и магија. Потребни биле речиси двеста години за ова црвено овошје да ја надмине својата лоша репутација и да стане едно од најомилените во европската кујна.

Најважните македонски книги објавени во 2015

Една од работите за кои сами себе си замеруваме секоја година е што недоволно сме ги следеле македонските автори и нивните нови книги. За тоа имаме грст оправдувања - од тоа дека денот има 24 часа а дека ова е човек-рубрика, преку тоа дека често сме се разочарале од она што стои помеѓу корици а е напишано на македонски па дуваме и на книжевен јогурт, до - најважното - дека немало кој да ни каже што вреди и тоа да е навистина така.

Четиридневно маратонско читање на „Војна и мир"

Пред некое време известивме за маратонско читање на сите 18.225 стихови од „Илијадата" со 66 актери во Лондон. Сега Русите го возвраќаат книжевниот удар.

Издавачите кои исчезнаа

Минатиот месец беше објавено дека четворица издавачи од Хонг-Конг, чии книги ја критикуваат кинеската комунистичка елита, исчезнаа. На тројца од нив трагата им се губи во Кина, а на еден во Тајланд.

„Викторија" (2015)

Сниман на 22 локации, во тек на неколку часа, и во еден „тејк", ова сепак не е само логистичко чудо од филм, ниту само кинематографска егзибиција.

Нов проект на Марина Абрамовиќ: една поинаква изведба на Бах

Од денес, 7.12, па до 19 декември во Park Avenue Armory, историска зграда во Њујорк, ќе се изведуваат „Голдбергови варијации" на Бах. На пијано, руско-германскиот музичар Игор Левит. Мастермајндот позади сцената - Марина Абрамовиќ.

Жената која ги поврзува Андриќ и Бергман

Историјата ја памти како Гун Хагберг, Гун Грут и Гун Бергман. Поточно, историјата ја има подзаборавено, иако се работи за жена со многу интересна биографија, во која се вмешани двајца значајни мажи.

Кокосот на смртта: необична приказна за една опсесија

Млеко, масло, вода, во таблети - кокосот го има каде и да се свртиш, и сите те убедуваат дека тој е добар за здравјето. Еден човек во својата опседнатост со овој плод отишол малку подалеку, цели 17 години јадејќи само кокосови ореви. Неговата судбина е опишана во роман, кој оваа година беше преведен на англиски.

Кои беа книжевните трендови во 2015?

Иако ни е тешко да сфатиме кога (по ѓаволите) помина уште една година, списоците за „нај" нештата во 2015 почнаа да пристигнуваат. 

Доналд Трамп да ти бил поет

Тролањето на претседателските кандидати во САД, традиционално креативно, добива нови димензии со ликот и делото на Трамп. Најново - книга песни составени од негови интервјуа, говори и твитови.

Жижек за лошите страни на дигиталната потрага по партнер

Обидувајќи се да се претставиме како совршени (и онлајн и во реалниот живот) ние всушност работиме против себе, против слатките мали недостатоци кои прават некој да ви стане неподносливо драг. Парадоксално, но истата лоша услуга си ја правиме и кога ги негираме нашите базични нагони - вели Жижек, чија идеја за совршена романтична вечер ќе ве изненади.

Наградата „Лош секс 2015" оди кај...

Редовните читатели ја знаат нашата неуморност во следењето на оваа награда, која од 1993 се доделува на најлош опис на коитус во проза. Описите имаат нешто заедничко - не се убави, ама затоа пак се многу упорни во својата намера.

„Шнајдер наспроти Бакс" (2015)

Откачен филм на холандскиот режисер Алекс ван Вармердам, кој е нешто помеѓу комедија, трилер и, на моменти, хорор. Истовремено, тој е и остра критика на нашата неспособност да препознаеме насилство, дури и кога ни се одвива пред очи. 

Автобиографија и нов албум на Том Џонс

Kнигата „Преку врвот и назад" и албумот „Одамна загубениот куфер" излегоа истовремено, и се надополнуваат како книжевно-музичка приказна. Тие зборуваат за корените на славниот пејач, кој на 75 години звучи како да има уште многу за возење.

Кога Брајан Ино го сретна Варуфакис

Едниот музичар, другиот математичар со докторат од економија и поранешен министер. Двајцата со радикални идеи во нивните области, пријатели кои од време на време одат заедно на концерти. Нивен неодамнешен двочасовен разговор за сè и сешто - од кучиња-скитници, природата на верата, нападите во Париз и, најважното, нивниот активистички оптимизам.

Книжарски одговор на „црниот петок"

Aко следната година нашите книжарници се инспирираат од оваа иницијатива, нека не се мачат со батлер и вино, сосема е доволна и по една жолта, цивилизирано сервирана во бокалче. Мезето се подразбира.

Ајнштајн и Пикасо: спрегата помеѓу уметноста и науката

Овој месец се одбележуваат сто - земски - години од Ајнштајновата општа теорија на релативност. Таа, како и делото на Ајнштајн воопшто, извршила огромно влијание не само врз научната мисла, туку и врз уметноста.

Субверзивноста на балканските жени

Веројатно се сеќавате на списокот на 10 особини на балканскиот менталитет. Но дали има нешто специфично за балканските жени? Светлана Слапшак зборува за нивниот статус, кој историски и актуелно е мешавина на понизност и бунтовност.

Зошто ни фали Хиченс?

По неговата смрт во 2011 излезе само една збирка есеи под симболичен наслов „Смртност", за која детално пишувавме тука. Пред неколку дена излезе и втората, којашто е веројатно последна асална, пред да почне да „се гребе дното од казанот" - стандардна процедура за заработка од починати славни автори

Eл Лектор: читачите во фабрики за цигари

Од 19 век па до денес во кубанските погони за производство на пури и кубански цигари многу важна улога имаат тн. „лектори" или читачи. Тие не само што информираат и забавуваат, туку од ваквата своја улога црпат и големо политичко влијание.

Дали „Црна ѕвезда" има врска со радикалниот исламизам?

Во тазе интервју за Ролинг Стоун продуцентот Тони Висконти вели дека целта на Боуви била „да се избегне рокенрол", а еден член на бендот тврди дека стиховите на првиот, истоимен сингл, се однесуваат на Исламската држава.

Кога грдото е привлечно

Непосредната вест е следна: на четвртиот годишен избор на Г-дин Грд во Зимбабве се случиле нереди, бидејќи миленикот на публиката загубил од некој којшто бил - премногу убав.

Tрендот на создавање уметност која ќе се обелодени по еден век

Минатата година, со книга на Маргарет Атвуд, започна проект во кој познати автори треба да напишат сто книги кои ќе им бидат објавени дури по сто години. Сега сличен потез прават и двајца филмаџии. „100 години" на Малкович и Родригез ќе биде ставен во временски програмиран сеф, која - здрави-живи - ќе биде отворен на 18 ноември 2115.

Џудит Батлер за ранливоста и отпорот

Една од најславните филозофски фигури на денешницата, од оние за кои се вели дека „нема потреба посебно да се претставуваат", Џудит Батлер беше пречекана со овации од младата белградска публика. Од нивниот ентузијазам можеме нешто да научиме, и за отпорот, и за желбата да се слуша филозофско предавање со мерак, ко да е концерт на Цеца.