Bookbox

Покрај малиот број автори кои „успеваат во животот“ и можат не само да се издржуваат туку и добро да печалат од својата работа, мнозинството кои пишуваат затоа што не можат а да не го прават тоа работат нешто друго во таканаречениот секојдневен живот. Голем број од нив биле толку сиромашни што да можат да се разбудат денес би се чуделе што во меѓувреме нивните книги станале класици.

Ретко ни се случува да не знаеме како да почнеме осврт, но тоа обично е добар знак - дека нештото е повеќеслојно, тешко за доловување низ рационалните алатки на текстот и такво кое мора самиот да го видиш за да сфатиш за што воопшто станува збор. Со тазе изгледана последна епизода од нешто што и не веруваме дека би имало следна сезона, почетокот би можел да гласи - догледајте го ова и покрај тоа што на моменти ќе сакате да го од-видите.

Ај нафта, ама што значи ако снема хелиум?

Војната во Иран и затворањето на Ормускиот теснец го нарушија глобалниот синџир на снабдување со нафта и гас, што директно влијае врз бројни индустрии – од производство на ѓубрива до пластика и алуминиум. Еден помалку очигледен, но многу важен ресурс што се најде во фокусот е хелиумот.

Хиени и жаби: Стив Коупленд од „Полис“ со нов албум со звуци од дивината

Вчера, 20.04., излезе албумот „Див концерт“, кој балансира на граница меѓу звукот, науката и екологијата. Во центар на оркестарска композиција се гласови на животни. Но тој не е замислен само како експериментална форма, туку и како силна порака за кревкоста на животната средина и итноста од нејзино зачувување.

На 98 почина Дезмонд Морис, авторот на бестселерот „Голиот мајмун“

Зоолог, писател, уметник и ТВ водител, Дезмонд Морис при крајот на 1960-тите стана еден од првите бестселер автори на научно-популарна литература во која ги застапуваше своите социо-биолошки теории. Накратко - дека луѓето и не се толку различни од мајмуните, освен во влакнестоста.  

Папи и внуци: за потеклото на „непотизам“

Кога некој на висока позиција во државна институција ќе почне да вработува свои блиски роднини во истата велиме дека станува збор за „непотизам“. Притоа обично се мисли на братучеди, сватови, кумашини. Ама во коренот на зборот е термин за друг роднински однос кој има своја историска логика.

Најмала веројатност за самоубиство - професори и библиотекари

Работното место игра голема улога во проценката на ризикот од смрт со самоубиство. На пример музичари и работници во нафтената индустрија имаат многу повисоки стапки на самоубиства од остатокот од популацијата. Интересни се оние со најниски стапки, барем во истражуваниот примерок.

Романот „Џејмс“, инспириран од „Хаклбери Фин“, добитник на Пулицеровата награда за проза 2025

Вчера, 5.5., беа соопштени добитниците во бројните категории за високото Пулицерово признание. Помеѓу нив и она за проза, кое оваа година отиде кај Персивал Еверет за замислена приказна за пријателот на Хак Фин од оригиналното дело на Марк Твен.

На 5 мај - Денот на македонскиот јазик: 80 години од првото списание за деца

„Драги другари, пионери“ - вака започнува текстот на списанието број 1 „Пионер“, излезено на 3 јануари 1945. Следењето на периодиката наменета за деца и младинци дава прекрасен историски преглед на воспитните, социјалните, родовите и други аспекти на содржините кои се сметале за соодветни за оваа возраст. А исто така пружа увид во развојот на јазикот.

Харукичи Шимои: самурај, шпион и поддржувач на Мусолини

Новата мини-серија „М: син на векот“ е посветена на подемот на Бенито Мусолини во 1920-тите, од формирањето на фашистичкото движење до доаѓањето на власт како „дуче“. Помеѓу споредните но значајни улоги, има една фигура во кимоно со катана околу појасот кој изгледа како измислен. Но - не е.

Фиксниот телефон кој не престанува да ѕвони

Во 1953, Џејмс Фој, тогашниот продекан за настава и студентски прашања на Универзитетот Обурн, вовел телефонска линија за студенти, која потоа била отворена и за јавност. Од тогаш па до денес студенти дежураат и одговараат на различни прашања на луѓе кои или навистина не го знаат одговорот, или пак само им се прави муабет со пријатен човечки глас. 

„АјХостиџ“: филм за заложничката криза во продавница на Епл во Амстердам

Инспириран од вистински настан од 2022, филмот ги опишува неколкуте часови на неизвесност, откако вооружен маж влегува во продавница на Епл во Амстердам и бара 200 милиони во биткојни за да го ослободи заложникот. 

Мартин Скорсезе најавува документарец кој ќе го вклучи последното интервју на Папата

„Алдеас: нова приказна“ ќе ја истражува работата на организацијата која понтифот ја основал за да ги поврзе младите луѓе низ светот.

Букбокс гледаше: „Невести“ (2004)

Грчкиот филм на Пантелис Вулгарис, врз основа на историски автентичен случај, ја раскажува приказната за „нарачаните невести“, кои патуваат со брод до Америка, за таму да стапат во брак со мажи кои ги имаат видено само на слика. 

Необична фраза почнува да се појавува во научни статии - зошто?

Сте чуле за „вегетативна електронска микроскопија“? Вака звучи некако учено, но изразот нема никаква смисла. Па сепак, таа не само што се вовлекла некако во онлајн содржините, туку сега е тешко да се избрка од таму.

Омилената кафана на Гете и Шуман полни 500 години

Теологот Мартин Лутер, композиторот Роберт Шуман и писателот Гете - сите тие биле редовни гости во визбата на славен ресторан во Лајпциг. Што го прави толку посебен?

Мувата-миленик на римскиот поет Вергилиј

Публиј Вергилиј Марон, најзначајниот преставник на римската поезија и автор на епот „Енеида“, имал необично другарче - со крила. Кога „другарчето“ починало, за него наводно организирал екстравагантен погреб. Звучи лудо, но за сето ова имало практична причина.

Букбокс гледаше: „Објаснување за сè“ (2023)

Матурски државен испит во Унгарија. Ученик кој не може да се концентрира на учењето за индустриската револуција и за времето на Цезар, бидејќи е заљубен. И национален скандал поради негово паѓање по предметот историја, кој открива длабоки поделби во унгарското општество.

Шпанското село врз кое паднале американски атомски бомби

Годината е 1966. Врз жителите на инаку мирното шпанско село Паломарес од ведро небо, по судир на американски бомбардер и исто така американски авион-танкер, паѓаат „загубени“ атомски бомби. До денес регионот не е исчистен од радиоактивност. 

Зошто папите ги менуваат своите имиња?

Со векови, мажите кои ја преземале врховната функција во католичката црква си ги задржувале родените имиња. Тоа се променило со папата Јован Втори.

Лик од старогрчката митологија ран пример на вештачка интелигенција?

Талос, митолошкиот „автоматон“, е опишан како некој кој „мисли како човек“ и покажува човечки карактеристики. Значи - нешто како денешната ВИ.

Доминик Сеса и Антонио Бандерас ќе глумат во биографскиот филм за Ентони Бордејн

Ѕвездата на „Холдоверс“, Доминик Сеса, ќе го игра славниот готвач, а Бандерас ќе се појави во засега непотврдена улога. Интересно е што филмот нема воопшто да се занимава со кулинарскиот дел од животот на Бордејн.

Британски уметник ја произведе досега „невидената“ боја и ја продава за ниска цена на уметници

Стујарт Семпл продава едно шишенце од извиканата боја - онаа смарагдната за која група истражувачи кои неодамна објавија дека ја создале велат дека не може да се направи без сложени технолошки процеси и истражување. Изгледа дека може, само не им одговара да ги немаат правата за истата. 

Од историјата на козметиката: арсен за прозрачен тен

„Ако сакате прозрачен, свеж тен без бемки, црвенила, дамки или бубуљици купете ги безбедните таблети или сапунчињата за лице, обете произведени врз база на арсен“, гласела американска реклама од крајот на 19 век. За само 1 долар по кутија или 50 центи по сапун, долгорочно навистина сте можеле да имате блед, до ептен блед тен. 

Седе ваканте: хаосот што се случувал по смртта на папа

Во 16 и 17 век смртта на папата резултирала со нешто што може да се нарече ватикански „Див запад“, од уништување на статуи на поранешни папи до вооружено насилство на улиците. До прогласувањето нов папа требало да се издржи. Или добро да се вложат парите во обложувалници. 
 

Академијата пресече: филмови направени со ВИ можат да се кандидираат за Оскари

Вчера, 21.4., Академијата на филмски уметности и науки издаде нови правила кои барем за некое време ќе ги сопрат расправиите од типот „не заслужува Оскар затоа што зборува со подобрен унгарски акцент поради ВИ“. Само, каде е крајот?

Букбокс читанка: „Орбитaлно“ од Саманта Харви

Лебдењето во вселената во меланхолична атмосфера на спомени, гледање на нештата од високо при постојано орбитирање околу она што го нарекуваме „дом“ е одличен контекст за филозофски размисли за смислата на животот и пар тривија за секојдневието на астронаутите. Дали во овој роман награден со Букер има и нешто повеќе од ова? Па...не баш.

Волшебникот од Оз: пронајдена боја која никој ја нема видено претходно?

„Премачкан со сите бои“ велиме за човек што се снаоѓа во секоја ситуација и плива со секаква политичка гарнитура. Сега во таа палета ќе треба изгледа да се додаде уште една.

Букбокс интервју со Андреј Цветановски по премиерата на „Црно семе“: „Ако ние не ги раскажеме нашите приказни, нема да има кој“

Премиерата на „Црно семе“ во Битолскиот народен театар се совпаѓа со две годишнини: 100 години од издавањето на Абецедарот, букварот на македонски јазик отпечатен во Атина во мај 1925 на лерински народен говор и 90 години од раѓањето на Ташко Георгиевски. Со режисерот Андреј Цветановски зборуваме за истовремената универзалност, но и посебноста на трагичната судбина на ликовите, кои на Садизмот и Бескрупулозноста одговараат со Чистота и Истрајност.